Na dobry początek wiosny polecamy dobre #nonfiction! Na pewno warto sięgnąć po książki o kobietach: pisarkach, których biografie znamy głównie z przekłamanych popkulturowych przeróbek; o siostrze Gombrowicza, której większość nie zna w ogóle; o wewnętrznie sprzecznych oczekiwaniach, jakim muszą sprostać matki; o algorytmach, które są przeciwko tej połowie ludzkości. Poczytajcie o bliznach pozostawionych w naszym krajobrazie przez wielkie peerelowskie projekty przemysłowe oraz o tym, jak układały nam się przez wieki relacje z wilkami. Turcja, Palestyna, Portugalia, Filipiny, (dziwne) Stany – wszędzie tam mogą Was zabrać marcowe premiery. Dajcie się namówić!
zebrała Agnieszka Pietrzak
Andrzej Andrysiak, Jacek Pawłowski
My, lokalni. Historie dziennikarzy i mediów lokalnych w Polsce
Fundacja Media Forum
premiera: 20.03.2026
Książka My, lokalni. Historie dziennikarzy i mediów lokalnych w Polsce to opowieść o dziennikarzach i wydawcach mediów, którzy mimo presji politycznej, ekonomicznej i technologicznej nie zrezygnowali z niezależności. Andrzej Andrysiak i Jacek Pawłowski oddają im głos, pokazując kulisy pracy w małych redakcjach, historię lokalnych śledztw, porażek i zwycięstw oraz codzienną walkę o sens informowania. To książka o Polsce widzianej z redakcji w miasteczku, na targowisku, w studiu lokalnego radia i przy kuchennym stole, gdzie zapadają decyzje ważniejsze, niż mogłoby się wydawać.
Tekstom towarzyszą fotografie autorstwa Adama Wołosza.
Ellen Atlanta
Pixel Flesh. Jak toksyczne algorytmy krzywdzą kobiety
tłum. Nina Wum
Wydawnictwo W.A.B.
premiera: 11.03.2026
Mocna i przenikliwa analiza współczesnej kultury piękna, która pokazuje, jak media społecznościowe, technologia i przemysł kosmetyczny wpływają na to, jak kobiety postrzegają swoje ciała.
Autorka demaskuje toksyczne mechanizmy, które stoją za „ideałem urody” – od filtrów upiększających i operacji plastycznych po presję bycia zawsze „gotową na zdjęcie”. Książka pokazuje, że te z pozoru powierzchowne zjawiska mają głęboko zakorzenione konsekwencje: wpływają na zdrowie psychiczne, poczucie własnej wartości, relacje międzyludzkie, a nawet decyzje zawodowe i życiowe.
Pixel Flesh nie tylko obnaża problem, ale też daje nadzieję – proponując drogę do autentyczności, samoakceptacji i zdrowego podejścia do własnego ciała. To lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce zrozumieć, jak wygląd stał się walutą współczesnego świata – i jak się temu nie poddać.
James Barr
Władcy pustyni. Jak Wielka Brytania rywalizowała ze Stanami Zjednoczonymi o dominację na Bliskim Wschodzie
tłum. Jacek Sikora
Wydawnictwo Prześwity
premiera: 6.03.2026
Kiedy jedni tracili imperium, drudzy je budowali – bezwzględna gra o wpływy za kulisami sojuszu Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii.
Czy to naprawdę arabscy nacjonaliści zakończyli panowanie Brytyjczyków na Bliskim Wschodzie? Przywykliśmy sądzić, że to Gamal Abdel Nasser i inni arabscy przywódcy wzniecili rewolucje, które wypędziły imperium z regionu. Ale James Barr, brytyjski historyk, odkrywa zupełnie inną wersję wydarzeń. W oparciu o odtajnione archiwa pokazuje, że to Stany Zjednoczone były siłą napędową brytyjskiego odwrotu. Choć oba kraje formalnie współpracowały, za kulisami toczyła się bezwzględna gra o wpływy – od kontroli nad ropą w Arabii Saudyjskiej po władzę nad Kanałem Sueskim. USA, wspierając lokalny opór wobec Brytyjczyków, stopniowo przejmowały stery – i w końcu same stały się równie niemile widziane.
Władcy pustyni to fascynująca opowieść o zakulisowej geopolitycznej rywalizacji, która ukształtowała dzisiejszy Bliski Wschód. Jeśli chcesz zrozumieć współczesne konflikty i napięcia w regionie, musisz najpierw cofnąć się do tej mało znanej, lecz kluczowej historii.
Anna Bimer
Kiedy terapia staje się antyterapią
Wydawnictwo Prószyński i S-ka
premiera: 5.03.2026
Psychoterapia, podobnie jak leki, czasem przynosi niepożądane efekty i skutki uboczne. Tę książkę czytelnik może potraktować jako ulotkę pomocniczą dla pacjenta, wsparcie i poradnik.
Rynek usług psychoterapeutycznych nie wymaga reklamy. Trudno dziś o zawód o większym etosie niż psychoterapeuta. Czasem to cywilny spowiednik, kiedy indziej przyjaciel na godziny albo doświadczony przewodnik, zasługujący na zaufanie w kwestii udzielania porad fundamentalnych: „Jak żyć?”. Psychoterapia rozsupłuje wewnętrzne konflikty, uczy, jak rozumnie zapanować nad emocjami, a także pomaga wyzwolić się z krępujących gorsetów obyczajów i nakazów, odważnie obalać kolejne tabu. Aż… sama zyskała miano tabu. Dziesięcioro wyjątkowych fachowców w tej dziedzinie stara się tutaj owo tabu przełamać – odważnie opowiada, że czasem popełniają błędy, przyznają, że nie każdy nadaje się do uprawiania tego zawodu, tym bardziej że wielu jest dziś w Polsce samozwańców, którzy podszywają się pod psychoterapeutów. Szukając pomocy, można więc bardzo źle trafić, zostać potraktowanym nieprofesjonalnie, a nawet być nadużytym i latami zmagać się z wyimaginowanym problemem. Dlatego zalecenie brzmi: „Przed użyciem zapoznaj się z ulotką”.
Anna Bittner
Portugalia. W objęciach oceanu
Wydawnictwo Poznańskie
premiera: 11.03.2026
Czym jest calma?
Ile dni liczy portugalski tydzień?
Dlaczego żeglarz portugalski jest postrachem plaż?
Tutaj dni odmierzane są rytmem fal oceanu, a wypełnia je zapach wypijanej bez pośpiechu kawy. To miejsce dobre dla każdego – zarówno dla osób poszukujących aktywności i wielogodzinnych spacerów wśród zapierającej dech fauny i flory, turystów podążających śladami najpopularniejszych europejskich zabytków, jak i dla tych, którzy poszukują wyciszenia i gotowi są zanurzyć się w saudade.
Anna Bittner poprowadzi cię przez fascynujące zakątki Portugalii. W podróży towarzyszyć wam będą portugalskie psy dowodne, wszechobecny futbol i smak legendarnych pastéis de nata. Dzięki tej opowieści dowiesz się, czym tak naprawdę jest portugalska dusza, i odkryjesz najciekawsze tajemnice zachwycającego kraju na krańcu Europy.
Tomasz Bonek
Egipt. Śladami starożytnych królowych i ich polskich odkrywców
Wydawnictwo Znak Horyzont
premiera: 25.03.2026
Kleopatrę VII starożytni rzymscy poeci oraz dostojnicy nazywali prostytutką. Imię Hatszepsut kazał skuć ze ścian świątyń i posągów jej pasierb. Dziewiętnastowieczni odkrywcy cywilizacji znad Nilu nie byli w stanie zaakceptować wielkich osiągnięć tej królowej, więc zakłamywali jej życiorys. Uczynili z niej uzurpatorkę i ladacznicę. Nefertiti usunięto z historii wraz z jej heretyckim mężem – Achenatonem. Ślady Neferusobek, Teje, Nefertari i Tauseret po prostu zatarł czas.
Po ponad trzech tysiącach lat ich mumie się budzą, a dusze – ka – wychodzą wreszcie z zaświatów na światło dzienne, by upomnieć się o podziw i należyty szacunek.
Reporter i dokumentalista Tomasz Bonek wyrusza w fascynującą podróż przez starożytny i współczesny Egipt, by tropić ślady kobiet rządzących imperium nad Nilem. Przewodnikami w tej wyprawie są archeolodzy, którzy odkrywając świat nie tylko egipskich królów, lecz także władczyń oraz bogiń, przywracają do życia wymazane królowe.
To reportaż o tym, że dla władzy można zrobić wszystko. O wielkich kobietach, które wreszcie odzyskują należne im miejsce w historii. O królowych, które nigdy nie powinny były zostać zapomniane.
Perry Carpenter
FAIK. Sztuczna inteligencja w służbie fałszywej rzeczywistości. Jak przetrwać w epoce cyfrowych oszustw
tłum. Zbigniew Waśko
Wydawnictwo Helion
premiera: 3.03.2026
Praktyczny przewodnik po świecie deepfakeów, dezinformacji i sztucznie wygenerowanych oszustw
Przestępcy szybko zrozumieli, jak wspaniałym narzędziem jest sztuczna inteligencja. Potrafi klonować głos konkretnej osoby, tworzyć fałszywe nagrania wideo i generować przekonujące teksty. Do naszej codzienności wkroczyły oszustwa nowej generacji i wszechobecna dezinformacja. Jak sobie poradzić w świecie ze sztuczną inteligencją i z nieznanymi wcześniej zagrożeniami?
Dzięki tej książce dowiesz się, jak bezpiecznie korzystać z potencjału AI i równocześnie chronić się przed nadużyciami. Na kolejnych stronach odkryjesz niezmienne prawdy o funkcjonowaniu ludzkiej psychiki i sposoby, w jakie oszuści nią manipulują, korzystając ze sztucznej inteligencji. Uzbroisz się w wiedzę i strategie, które pozwolą Ci prosperować w tej nowej rzeczywistości pełnej nowych niebezpieczeństw. W książce znajdziesz przystępnie przedstawione naukowe wyjaśnienia skuteczności cyfrowych oszustw, a także fascynujące studia przypadków. Poznasz skuteczne strategie ochrony siebie i swoich bliskich przed coraz bardziej wyrafinowanymi metodami przestępców i wykształcisz w sobie świadomość osoby odpornej na manipulację i fałsz.
Paulina Dróżdż
Demoniczne dwudziestolecie. Czarownice, znachorzy i zaświaty na usługach zbrodni
Wydawnictwo Sploty
premiera: 10.03.2026
Dwudziestolecie międzywojenne to szczególny czas w historii Polski. Ograniczony końcem pierwszej i początkiem drugiej wojny światowej, dla naszego kraju oznaczał odzyskanie niepodległości, scalenie ziem trzech dawnych zaborów, intensywny rozwój, wreszcie – podjęcie zbiorowego wysiłku w celu nadrobienia zaniedbań ponad stu dwudziestu lat niewoli. W popkulturze II Rzeczpospolitą często się romantyzuje, ukazując wyłącznie pozytywne aspekty tego okresu i zapominając między innymi o ogromnym ubóstwie, w jakim żyła znaczna część polskiego społeczeństwa.
Bieda, analfabetyzm dosłowny i funkcjonalny, nieufność wobec nowoczesności, brak dostępu do opieki medycznej z prawdziwego zdarzenia skutkowały tym, że w sytuacjach niezrozumiałych, niepokojących, w chorobach i nieszczęściach masowo odwoływano się do zabobonów. Dotyczyło to również zdarzeń o charakterze kryminalnym – przestępcy, ich ofiary, a także świadkowie zbrodni w śledztwach nader chętnie powoływali się na interwencję sił nadprzyrodzonych. Czarownice, diabły i rozmaite złe duchy gęsto zaludniają łamy ówczesnej prasy relacjonującej procesy sądowe.
W co wierzyli ludzie zamieszkujący Polskę sto lat temu?
W jakie sprawki najchętniej mieszały się siły nieczyste w II Rzeczpospolitej?
Jak na powoływanie się na złego reagowali przedstawiciele wymiaru sprawiedliwości?
O tym wszystkim przeczytacie w rewelacyjnym historycznym reportażu Pauliny Drożdż.
Łukasz Dynowski
Atomowi. Testy nuklearne na ludziach
Wydawnictwo Agora
premiera: 11.03.2026
Hiroszima. Nagasaki. Bikini. Nevada. Kiribati. Miejsca, które zmieniły bieg historii. Miejsca, gdzie człowiek przekroczył granicę między życiem a śmiercią.
Tamci chłopcy mieli po 20 lat, kiedy otrzymali rozkaz: „Idź prosto w stronę grzyba atomowego”. Ta książka to opowieść o weteranach atomowych, którzy w latach 1945–1962 uczestniczyli w testach broni nuklearnej. Szli przez radioaktywny pył. Widzieli własne kości prześwitujące przez skórę w blasku bomb. Przez dekady milczeli – tajemnica państwowa. A gdy mogli mówić, nikt im nie wierzył i nikt ich nigdy nie przeprosił. To historia mieszkańców terenów, nad którymi przechodziły radioaktywne chmury. Pasterzy, których owce rodziły się bez nóg. Dzieci bawiących się radioaktywnym „gorącym śniegiem”. Rodzin, w których rak zbierał żniwo pokolenie po pokoleniu.
Łukasz Dynowski dotarł do ostatnich żyjących świadków – Amerykanów i Brytyjczyków, którzy przerwali milczenie. Ich relacje przeplatają się z wielką historią: od listu Einsteina do prezydenta Roosevelta, przez projekt Manhattan i bombardowanie Hiroszimy, po kryzys kubański, który niemal doprowadził do III wojny światowej.
Ta reporterska opowieść to lektura dla wszystkich, którzy chcą zrozumieć, czym naprawdę jest broń atomowa. Nie z podręczników, ale z ust weteranów, którzy – dosłownie – poczuli jej moc na własnej skórze. Gdy Rosja grozi bronią nuklearną, a eksperci ostrzegają, że ryzyko użycia bomby atomowej jest największe od lat, te głosy nabieraj nike foamposite shoe historyą niepokojącej aktualności.
Roman Dziewoński
Wojciech Młynarski. Mamy taką sytuację
Wydawnictwo Lira
premiera: 9.03.2026
Wojciech Młynarski – poeta. Wnikliwy obserwator. Indywidualista. Samotnik, mimo że tak bardzo obecny i aktywny w życiu. Niecnie korzystał z piękna polszczyzny. Sprowadzał nieokiełznaną wyobraźnią na ziemię. Tę, tutaj, w dorzeczu Wisły…
To książka o Wojciechu Młynarskim, jakiego raczej nie znamy. Kojarzony głównie z tekstami popularnych piosenek, autor scenariuszy, librett operowych, operetkowych i musicalowych, tłumacz, artysta kabaretowy, reżyser, wykonawca, a nawet kompozytor muzyki do kilku swoich utworów. Jak to wszystko łączył w całość i za każdym razem celnie komentował rzeczywistość od lat 60. ubiegłego wieku aż do czasów nam współczesnych?
„A już się bałem, że zmądrzeli” – napisał kiedyś i dziwnym trafem te słowa są nadal aktualne. Niepublikowane dotąd i unikatowe teksty Młynarskiego szczególnie to wzmacniają, a uzupełnione zdjęciami z prywatnych archiwów zachęcają do lektury książki pełnej wspomnień, anegdot i opowieści o tym niepowtarzalnym artyście.
Roman Dziewoński miał szczęście osobiście znać Wojciecha Młynarskiego, a jego książka to pierwsza monografia artystyczna tego wyjątkowego twórcy, która trafia do rąk polskiego czytelnika.
John Elledge
Granice świata. 47 opowieści o tym, jak linie na mapie zmieniły historię
tłum. Tomasz Sowada
Wydawnictwo Naukowe PWN
premiera: 12.03.2026
Granice świata to erudycyjna, a zarazem przystępna opowieść o jednym z najbardziej oczywistych – i jednocześnie najbardziej mylących – elementów naszego obrazu świata: granicach. Jonn Elledge pokazuje, że linie na mapach nie są ani naturalne, ani oczywiste, lecz stanowią efekt historycznych kompromisów, błędów, ambicji i przypadków, których konsekwencje odczuwamy do dziś.
Autor prowadzi czytelnika przez 47 historii – od starożytnego Egiptu i Wielkiego Muru Chińskiego, przez podziały kolonialne, narodziny państw narodowych i zimnowojenne linie frontu, aż po granice morskie, powietrzne, czasowe i kosmiczne. Każdy rozdział to osobna opowieść, łącząca historię, geografię, politykę i kulturę.
Ta popularnonaukowa książka, łącząca rzetelną wiedzę z anegdotą i krytycznym dystansem, pokazuje, jak bardzo współczesny porządek świata opiera się na konstrukcjach, które mogły powstać zupełnie inaczej.
Oriana Fallaci
Proces o minispódniczkę. Miss Fallaci podbija świat mody
tłum. Agnieszka Stefańczyk
Wydawnictwo Znak Koncept
premiera: 11.03.2026
Oriana Fallaci z impetem wkracza do świata mody.
Odkrywa to, co przysłaniały blichtr i sztywne gorsety.
Rok 1949. Młoda reporterka trafia do paryskiego atelier Christiana Diora i od pierwszych chwil wyczuwa nadchodzącą rewolucję.
Christian Dior zmęczony własnym imperium. Coco Chanel znienawidzona przez paryskich projektantów. Mary Quant w krótkiej spódniczce, drwiąca z salonowych konwenansów. Fallaci pokazuje, że moda to pole bitwy: tradycji z wolnością, elegancji z prowokacją. W tym świecie nawet spodnie potrafią wywołać skandal, a minispódniczka – społeczną zmianę.
Niepublikowane dotąd artykuły i wywiady Oriany Fallaci ze świata mody.
Erika Fatland
Żeglarz. Podróż przez utracone imperium portugalskie
tłum. Milena Skoczko-Nakielska
Wydawnictwo Post Factum
premiera: 25.03.2026
Niewielki kraj z wielkimi ambicjami – imperium portugalskie istniało najdłużej spośród europejskich potęg kolonialnych i rozciągało się od Gwinei Bissau do Timoru Wschodniego, od Japonii do Amazonii. Zapoczątkowane przez Henryka Żeglarza wyprawy zainicjowały powstanie pierwszego globalnego mocarstwa.
Erika Fatland, antropolożka i reportażystka, zabiera czytelników w pełną przygód podróż śladami odkrywców, handlarzy, zdobywców, kolonizatorów i misjonarzy. Szlak dawnego imperium portugalskiego prowadzi przez trzy oceany, pustynie i lasy deszczowe, położone na uboczu wioski i tętniące życiem metropolie na czterech kontynentach. Po drodze poznajemy nie tylko śmiałków gotowych wyruszyć w nieznane, ale także bojowników o wolność, cesarzy, włóczęgów i rdzenną ludność. Jakie ślady pozostawili po sobie Portugalczycy? Jakie piętno odcisnęli na podbitych lądach?
Wielokrotnie nagradzana autorka Granicy i Szczytów prezentuje kolejną wspaniałą i porywającą relację zarówno z podróży śladami kolonialnej obecności Portugalczyków, jak i wyprawy w przeszłość i teraźniejszość. Jej barwna opowieść pozwala naszkicować mapę byłego imperium i spojrzeć na nie jednocześnie z kilku perspektyw: stolicy i kolonii, przeszłości i teraźniejszości, odkrywcy i podbitego.
Benjamin C. Fortna
Turcja. Od imperium do republiki
tłum. Paweł Szadkowski
Copernicus Center Press
premiera: 25.03.2026
Turcja kojarzy się przede wszystkim z rajem dla turystów. Niezawodna pogoda, piękne krajobrazy i wspaniała architektura od lat dostarczają niezapomnianych wrażeń podróżnikom z całego świata. Jednak, żeby naprawdę zrozumieć ten kraj, nie wystarczy go odwiedzić. Trzeba zanurzyć się w jego porywającej historii.
Przez ponad dziewięć wieków Turcja była tyglem kulturowym, rozciągającym się między Azją a Europą, a także państwem narodowym dążącym do jedności etnicznej. Była najeżdżana i podbijana, niszczona i odbudowywana na nowo, wielokrotnie reformowana i modernizowana.
Benjamin C. Fortna opisuje dzieje Turcji od powstania i upadku Imperium Osmańskiego – najtrwalszego i być może najważniejszego imperium islamskiego w historii – po powstanie nowoczesnej Republiki Tureckiej na początku XX wieku i obecne autorytarne rządy prezydenta Recepa Tayyipa Erdoğana. Ukazuje także, w jaki sposób ciągłe rozdarcie między dwoma światami ukształtowało i nadal kształtuje kraj i jego mieszkańców.
Sylwia Frołow
Zagadka Gogol. Biografia
Wydawnictwo Marginesy
premiera: 25.03.2026
Biografia Nikołaja Gogola – genialnego ukraińsko-rosyjskiego pisarza, dramaturga i publicysty, autora Rewizora i Martwych dusz, celebryty swoich czasów i postaci pełnej sprzeczności.
Człowiek zagadka. Wybitny pisarz, do dzisiaj swoimi tekstami wywołujący salwy śmiechu, a jednocześnie noszący w sobie kosmiczną grozę. Potężny duch w rachitycznym, brzydkim ciele, borykający się ze swoją orientacją seksualną, dewocją, chorobami i psychozami. Potrafił być odstręczający i nadspodziewanie uroczy, w towarzystwie raz do rozpuku zabawny, raz uchodzący za gbura. Wieczny uciekinier tułający się po drogach Europy. Do tego Ukrainiec z duszą chachłacką i rosyjską. Śmiech traktował jak lek na dopadający go znienacka strach przed życiem.
Choć na hasło „Gogol” natychmiast wspominamy Chlestakowa z Rewizora czy Cziczikowa z Martwych dusz, o życiu samego autora wiemy niewiele. A Gogol to człowiek swej epoki, żyjący krótko, lecz intensywnie. Rówieśnik Słowackiego i Chopina. Kochany i nienawidzony. Zamęczony miłością publiczności i dobity depresją.
Choć od śmierci pisarza minęło ponad sto siedemdziesiąt lat, jego komedie wciąż grane są przez teatry na całym świecie, a książki wydawane w wielu językach. Spierają się o niego Ukraińcy i Rosjanie, wykorzystując go w narracji na temat putinowskiej wojny. Twórczość zaś nie straciła na aktualności, podobnie jak słynne zdanie: „Jeden tam tylko jest porządny człowiek: prokurator, ale i ten, prawdę mówiąc, świnia”. Bo Nikołaj Gogol to ponadczasowy mistrz definiowania ludzkich słabości, a ostrze jego satyry w ogóle się nie stępiło.
Mark Galeotti
Skazani na wojnę. Od Iwana Groźnego do Putina
tłum. Paweł Szadkowski
Wydawnictwo RM
premiera: 11.03.2026
Poznaj odpowiedź na pytanie, dlaczego rosyjski imperializm jest nieunikniony i trwały od wieków, a Rosja wciąż atakuje sąsiadów.
W jaki sposób nieustanne wikłanie się Rosji w konflikty wpływało na kształtowanie się jej tożsamości, od najwcześniejszych czasów aż po współczesność?
Wojna od zawsze była zarówno tyglem, w którym rodziła się Rosja, jak i jej klątwą. Mark Galeotti przedstawia proces formowania się wczesnych państw ruskich i kluczowe kampanie, które odegrały fundamentalną rolę w wykuwaniu się tożsamości Rusi. Zabiera czytelnika w burzliwy okres średniowiecza, ekspansjonistyczne wyprawy doby caratu i ukazuje awans Rosji do roli potęgi europejskiej, a następnie zwycięstwa i tragedie XIX wieku, w tym upadek porządku społecznego wywołany inwazją Napoleona oraz wojną krymską.
Wiek XX to czas dwóch wojen światowych, wojny domowej i upadku ZSRR. Autor dogłębnie analizuje kluczowe momenty z tego okrutnego okresu – bitwę pod Stalingradem i zimnowojenny konflikt w Afganistanie – aby zrozumieć ich wpływ na społeczeństwo Rosji i jej pozycję na arenie międzynarodowej. Książkę zamykają czasy współczesne, analiza konfliktu w Gruzji z 2008 roku oraz inwazji na Ukrainę. Pokazują one, jak brzemię historii nadal ciąży na psychice narodu, jego polityce i na samym Władimirze Putinie.
Aleksandra Gąsowska
Starsza siostra. Biografia Ireny Gombrowicz
Wydawnictwo Znak
premiera: 11.03.2026
Pisała artykuły, sztuki teatralne, wiersze.
Czy przysłaniał ją blask młodszego brata?
Dzięki niej świat poznał Witolda Gombrowicza. Przekazała dalej maszynopis Ferdydurke i powieść zyskała pierwsze dobre recenzje. Promowała twórczość brata, przesyłała recenzentom teksty dramatów.
Z jednej strony postrzegana jako stara panna i dewotka.
Z drugiej – silna i niezależna kobieta.
Autorka ujawnia pseudonim, pod którym ukrywała się Irena.
Odnajduje nigdy niepublikowane teksty.
Przytacza ocalałe fragmenty korespondencji z rodzeństwem.
Pierwsza biografia Ireny, starszej siostry Witolda, społeczniczki, pisarki, publicystki, która wreszcie wychodzi z cienia.
Virginia Roberts Giuffre
Dziewczyna niczyja. Historia przetrwania i walki ofiary Epsteina
tłum. Alka Konieczka
Wydawnictwo Otwarte
premiera: 25.03.2026
Co tak naprawdę działo się za zamkniętymi drzwiami kamienicy Jeffreya Epsteina na Manhattanie?
Kto rzeczywiście gościł na jego wyspie Little Saint James?
Dlaczego przez lata wśród elit panowała co do tego zmowa milczenia?
Choć Virginia Roberts Giuffre znana jest przede wszystkim jako ofiara Jeffreya Epsteina i Ghislaine Maxwell, jej dramat rozpoczął się wiele lat wcześniej. Jako dziecko doświadczyła niemal wszystkich form przemocy, a jako nastolatka trafiła w ręce kolejnego przestępcy seksualnego i stała się ofiarą handlu ludźmi.
Gdy Maxwell wprowadziła ją do pokoju do masażu, w którym czekał na nią Epstein, Virginia zrozumiała, że koszmar zaczyna się od nowa. Przez lata była notorycznie upokarzana, bita, duszona, gwałcona przez dziesiątki bogatych i wpływowych ludzi. Uwierzyła, że jej życie nie ma znaczenia.
Ludzie, których spotykała, wykorzystywali w okrutny sposób to, że była niczyja. Gdy wołała o pomoc – nikt nie słuchał. Gdy mówiła o tym, co jej robią – nikt nie reagował.
Zeznania Virginii doprowadziły do skazania oprawców, ale też rozdrapały rany. Ta książka miała jej pomóc uwolnić się od przeszłości. Gdy ją pisała, nie wiedziała, że to będzie jej ostatnia opowieść.
Marta Górna
Pacuła. Najsłynniejsza Polka na świecie
Wydawnictwo Agora
premiera: 25.03.2026
Piękna, utalentowana i owiana aurą tajemnicy.
Życie Joanny Pacuły – jedynej Polki, która naprawdę podbiła Hollywood – w jej ojczyźnie ciągle jest zagadką.
W latach 80. była jedną z najbardziej promowanych nowych twarzy światowego kina. W Ameryce zjawiła się nagle i z miejsca dostała główną rolę w gwiazdorskim Parku Gorkiego, a chwilę później – nominację do Złotego Globu. Potem przyszły role w Ucieczce z Sobiboru, Pocałunku czy Tombstone. Łącznie zagrała w kilkudziesięciu filmach w USA i Europie. Współpracowała z wielkimi nazwiskami branży filmowej. Jej twarz wielokrotnie pojawiała się na okładkach „Vogue’a”, „Harper’s Bazaar” i „Cosmopolitana”, a ona sama była bohaterką setek artykułów w prasie amerykańskiej i europejskiej.
Dlaczego w Polsce nadal mało kto zdaje sobie sprawę ze skali tego fenomenu? Skąd kontrowersje i plotki wokół Pacuły? Podobno wykorzystywała ludzi. Podobno mąż zniszczył jej karierę. Podobno odrzuciła główną rolę w Nagim instynkcie.
Marta Górna w mistrzowskim stylu rekonstruuje zagadkową karierę Joanny Pacuły. Jak wyglądało życie aktorki, która zupełnym przypadkiem, podczas wakacji, stała się międzynarodową gwiazdą? Drodzy Państwo, nawet sobie nie wyobrażacie!
Rafał Grądzki
Stambuł. Ogień i melancholia
Wydawnictwo Luna
premiera: 11.03.2026
W Stambule Europa i Azja współistnieją ze sobą, rozdzielone spokojnym nurtem Bosforu. Spotykają się między murami Hagii Sophii, Błękitnego Meczetu, Pałacu Topkapi i w codziennym życiu: w zapachach kawy, kebabu i przypraw, w modlitwie muezinów niesionej nad dachami świątyń, w gwarze Bazaru Egipskiego pełnego orientalnej ceramiki i tureckich przysmaków.
Stambuł. Ogień i melancholia to osobista, literacka opowieść o jednym z najbardziej fascynujących miast świata: stolicy trzech imperiów, współczesnej metropolii łączącej Wschód z Zachodem, tradycję z nowoczesnością, intensywne życie z głęboką nostalgią.
Rafał Grądzki – reporter, fotograf, pasjonat kultury i duchowości – przemierza ulice i bazary, odwiedza domy i świątynie, by dotrzeć do duszy Stambułu oraz ludzi, którzy ją tworzą. Miasto jest tu pełnoprawnym bohaterem: żywym, wielogłosowym, utkanym z emocji, historii i kontrastów.
W tych opowieściach przeszłość splata się z teraźniejszością, sacrum przenika codzienność, a każde spotkanie staje się okazją do refleksji. Ogień – energia, pasja, intensywność – współistnieje z melancholią miasta wielowarstwowego, pełnego tęsknoty, piękna i niepokoju.
To książka o spotkaniach. Z ludźmi, z inną kulturą, z religią i samym sobą. Autor zabiera czytelnika do domów zwykłych Stambulczyków, do tekke wirujących derwiszy, do cemevi alewitów, w miejsca rzadko odwiedzane przez turystów. Pisze z reporterską uważnością i czułością obserwatora – nie ocenia, nie upraszcza, lecz słucha i rejestruje. Z pasją kreśli skomplikowany obraz różnorodności społecznej współczesnego Stambułu, zaglądając pod powierzchnię toczących się w Turcji konfliktów.
Dzięki tej opowieści nie tylko wiesz więcej o Stambule – chcesz tam pojechać inaczej. Uważniej. Głębiej. Z otwartym sercem.
Thomas Halliday
Minione światy. Podróż do początków Ziemi
tłum. Jarosław Mikos
Wydawnictwo Marginesy
premiera: 11.03.2026
Thomas Halliday – wybitny paleontolog i biolog – odwiedza miejsca, których już nie ma: plioceńskie sawanny w Kenii, gdzie gigantyczny pyton ściga grupę australopiteków, tropikalne lasy eocenu na Antarktydzie, płytkie wody ediakarskiej Australii, w których rodzi się pierwsze makrobiologiczne życie, czy klify przyszłego Morza Śródziemnego w chwili, gdy ocean zaczyna wdzierać się do wyschniętego basenu.
Każdy rozdział to osobne geologiczne safari, podczas którego można zobaczyć, usłyszeć i niemal dotknąć dawnych ekosystemów: przyjrzeć się tamtejszym zwierzętom i roślinom, zanurzyć się w otaczającym je krajobrazie i zrozumieć, w jaki sposób życie przystosowywało się do gwałtownych zmian klimatu i środowiska – czasem z powodzeniem, a czasem bezskutecznie.
Halliday nie unika również współczesnej perspektywy, przypominając, że masowe wymierania i znikanie całych światów już się zdarzały, a także stawia pytania, czego możemy dowiedzieć się o naszym własnym świecie od tych wymarłych ekosystemów.
Antonia Hylton
Szaleństwo. Rasizm i przemoc w szpitalu psychiatrycznym w Crownsville
tłum. Jan Dzierzgowski
Wydawnictwo Bo.wiem
premiera: 24.03.2026
Leczenie czy niewola? Kronika medycznego terroru w cieniu segregacji.
Zimą 1911 roku dwunastu pacjentów, uznanych w dokumentach za „niebezpiecznych szaleńców”, zamiast leków otrzymało do rąk siekiery. Pod nadzorem lekarza ruszyli do lasu, by własnymi siłami wykarczować teren i wznieść mury gmachu, z którego mieli już nigdy nie wyjść. Tak powstało Crownsville – szpital psychiatryczny dla Czarnych w stanie Maryland.
Reportaż Antoni Hylton to wstrząsająca historia instytucji, która oficjalnie miała leczyć, a w rzeczywistości stała się narzędziem terroru. Przez dekady placówka ta funkcjonowała niczym obóz pracy, gdzie diagnozy służyły usankcjonowaniu niewolnictwa, a eksperymenty medyczne i „terapie” – od elektrowstrząsów po lobotomię – przypominały tortury. To tutaj systemowy rasizm decydował o tym, kogo traktować jak pełnoprawnego obywatela.
Autorka prowadzi śledztwo oparte na materiałach ocalałych w archiwach, zeznaniach świadków oraz przywołując losy własnej rodziny. Szaleństwo to akt oskarżenia wobec systemu pełnego niesprawiedliwości i nadużyć, a także osobista misja przywrócenia godności ofiarom, których cierpienie miało zostać wymazane z historii.
Anna Kowalczyk
Brakująca połowa dziejów 2. Nowa historia kobiet na ziemiach polskich
Wydawnictwo MUZA
premiera: 11.03.2026
Anna Kowalczyk znów to robi! Opowiada nam zupełnie nowe dzieje Polski, o których szkolne podręczniki nawet się nie zająkną. To historia z perspektywy tej drugiej, brakującej połowy jej twórczyń i uczestniczek.
Kiedy uznano kobiety za „słabą płeć”? Jak macierzyństwo, miłość i seks ewoluowały na przestrzeni wieków? Jak zmieniały się nasze domy, styl życia i sposoby spędzania czasu oraz dlaczego przemoc częściej spotyka właśnie kobiety?
Autorka, snując nieznane losy znanych bohaterek, w oparciu o najnowsze badania, odpowiada na pytania, których historia zwykle nawet nie zadaje. Bo zaplecze dziejów skrywa jeszcze wiele tajemnic, a pod powierzchnią zdarzeń działo się nie mniej niż na ich powierzchni.
Gabriela Zapolska – pierwsza polska naturalistka, „pornografka”, pogromczyni emancypantek, czy może niespełniona matka, która nigdy nie wybaczyła światu? Maria Jadwiga Strumff – od dziecka żyjąca w poczuciu odmienności, jako masażystka odkryła intensywne doznania erotyczne, które bez cienia wstydu opisze jako jedna z pierwszych kobiet w Polsce. Zofia Nałkowska – w literaturze występowała przeciwko męskiej dominacji i przemocy, w życiu prywatnym stała się jej ofiarą. Barbara Brukalska – architektka, która zaprojektowała królestwo każdej kobiety… kuchnię funkcjonalną i wreszcie Lucyna Ćwierczakiewiczowa, która nauczyła Polskę gotować.
Paulina Małochleb
Mięśnie mam od miłości. O macierzyństwie
Wydawnictwo Karakter
premiera: 18.03.2026
To nie jest książka o macierzyństwie rozumianym jako doświadczenie prywatne ani o rodzinie pojmowanej jako bezpieczna enklawa. To książka o wstydzie będącym narzędziem kontroli oraz o pracy, która nie ma nazwy, choć podtrzymuje całe życie społeczne.
To także opowieść o rodzinie pozostawionej samej sobie przez państwo, za to doskonale obsługiwanej przez rynek. O ciele – rodzącym, karmiącym, zmęczonym, pozbawionym wzniosłości, za to uwikłanym w codzienną przemoc norm, estetyk i oczekiwań.
Autorka opisuje macierzyństwo jako nieustanny występ – rozgrywający się w przychodniach, szkołach, na ulicy i w domach – podczas którego kobiety mają być jednocześnie czułe i wymagające, kompetentne i bez roszczeń, obecne, ale niewidzialne. Pokazuje, jak instytucje, język i obyczaj uczą je zarządzać emocjami, tłumić gniew i wstyd, żeby system mógł działać bez zakłóceń.
Ostatecznie jednak Paulina Małochleb opowiada przede wszystkim o miłości – uczuciu, które przesłaniają grube warstwy zmęczenia i dla którego brakuje języka. Żeby się do niego dobrać, trzeba szukać w literaturze, w sztuce, we własnych wspomnieniach – aż napotka się małą spoconą dłoń. Dotyk, który zakotwicza.
Joseph Mitchell
W starym hotelu. Reportaże z nowojorskiej ulicy
tłum. Jakub Marek Klawe, Kaja Gucio
Wydawnictwo Znak Literanova
premiera: 25.03.2026
Karczmarze i uliczni kaznodzieje, kobieta z brodą i Profesor Mewa – dziwacy i wizjonerzy Nowego Jorku.
Prawie stuletni ekscentryk żywiący się wyłącznie owocami morza przekonany, że taka dieta zapewnia mu długowieczność, Philippa – genialne dziecko o nieposkromionej wyobraźni, stalowi budowniczowie z plemienia Mohawków, którzy wznosili nowojorskie wieżowce, oraz Mazie, charakterna bileterka kultowego kina opiekująca się nowojorskimi wyrzutkami.
To tylko niektórzy bohaterowie tej książki. Wszyscy tworzą niezwykłą galerię postaci, które Joseph Mitchell uwieczniał w swoich reportażach.
W starym hotelu to zmysłowy, malarski portret miasta ułożony z tysięcy drobnych kawałków. Mitchell z czułością i precyzją opowiada o zwyczajnej niezwyczajności swoich bohaterów – outsiderów, ekscentryków i ludzi z pogranicza – tworząc jedyną w swoim rodzaju panoramę Nowego Jorku.
Legendarne portrety Mitchella, przez lata publikowane w „New Yorkerze”, stały się klasyką amerykańskiego reportażu. Teraz wreszcie ukazują się po polsku. To książka obowiązkowa dla wszystkich, których fascynuje Nowy Jork wraz z jego niezwykłymi mieszkańcami.
Gérard Morel
Trucicielki. Kronika kobiecych zbrodni – od antyku po współczesność
tłum. Piotr Napiwodzki
Wydawnictwo Mando
premiera: 11.03.2026
Historia, która pachnie perfumami… i arszenikiem.
Francuski historyk i eseista Gérard Morel zabiera nas w fascynującą i mroczną podróż przez wieki, w której najskuteczniejszym orężem w walce o swoje lub w akcie zemsty okazała się trucizna. Trucicielki to portrety trzynastu tajemniczych postaci, mordujących w jedwabnych rękawiczkach, z pomocą fiolek wypełnionych truciznami. Od przebiegłej Agrypiny, matki Nerona, przez bezwzględną Katarzynę Medycejską i nieuchwytną markizę de Brinvilliers, aż po tajemniczą Marie Besnard, oskarżaną o uśmiercenie kilkunastu osób.
Ta książka łączy pasję historyczną z klimatem powieści kryminalnej i psychologiczną głębią portretów. Jest porywająca, sugestywna i pełna detali, które wciągają niczym najlepszy thriller. Obowiązkowa lektura dla miłośników historii, true crime i silnych kobiecych postaci, które walczyły o władzę, bezpieczeństwo i niezależność w świecie zdominowanym przez mężczyzn.
Jan Morris
Triest, czyli nigdzie
tłum. Jarek Westermark
Wydawnictwo Czarne
premiera: 25.03.2026
Triest: port na styku Śródziemnomorza z Europą Środkową, sierota po monarchii austro-węgierskiej; niegdyś tygiel kulturowy, dziś miasto osobne. Kluczy do odczytania Triestu jest wiele, ale Jan Morris odnalazła własną drogę do tego, by go poznać i pokochać.
Autorka opowiada o swojej intensywnej, trwającej od lat czterdziestych XX wieku relacji z miastem, łącząc melancholijne wspomnienia podróżniczki z pasją badaczki historii. Pisze o sukcesach i upadkach Triestu, o rozgrywających się tu konfliktach. Pokazuje zapyziałe uliczki i piękne place, zabiera nas do starych kawiarni i na mola, które kiedyś odwiedzał James Joyce. Przybliża postać Itala Sveva i innych literatów związanych z tym miastem.
Jej Triest to stolica państwa Nigdzie, miasto idealne dla samotników i wyrzutków – dla wszystkich tych, którzy nie znajdują swojego miejsca na żadnej istniejącej mapie.
Tomasz Owsiany
Pod ciemną skórą Filipin. 10 lat później
Wydawnictwo MUZA
premiera: 18.03.2026
W 2015 roku Tomasz Owsiany wyruszył na Filipiny w swoją pierwszą, samotną podróż reporterską. Wybrał interesujące go zagadnienia, ale nie ustalał trasy. Przyjął też zasadę, że wszystkie przyzwyczajenia zostawia na lotnisku. W ciągu dziewięciu miesięcy pobytu na wyspach pomieszkiwał wśród rdzennych i nierdzennych społeczności Filipin. Nawiązał bliskie więzi z mieszkańcami. Uczestniczył w codziennym życiu i niecodziennych wydarzeniach: wyrabiał węgiel, uprawiał zbieractwo, orał poletka i brał udział w niearanżowanych ceremoniach. Poznawał kulisy kolonii karnej i zaprzyjaźnił się z uzdrowicielem uprawiającym pokątnie czarną magię. Dotarł do obozu grupy paramilitarnej na Mindanao i został gościem filipińskiego multimilionera. Celem podróży poznawczej autora było doświadczenie próbek z pełnego przekroju Filipin, poznanie nieeksportowej twarzy kraju oraz znalezienie odpowiedzi na pytanie, jak przeobrażają się tamtejsze rdzenne kultury pod wpływem nowoczesności.
Po 10 latach od pierwszej podróży na archipelag, w 2025 roku autor wraca do dawno niewidzianych ludzi i miejsc. Przygląda im się jeszcze raz – z dystansu lat, oczami bardziej doświadczonego podróżnika-reportera. I przywozi rozbudowane post scriptum do poszczególnych rozdziałów.
Krzysztof Potaczała
Człowiek i wilk. Historia splamiona krwią
Wydawnictwo Znak Horyzont
premiera: 11.03.2026
„Przez »polowanie« rozporządzenie niniejsze rozumie przywłaszczenie zwierzyny oraz jej części użytecznych i płodów, tropienie, ściganie, łowienie zwierzyny, strzelanie do niej i inne czynności podobne, zmierzające do jej przywłaszczenia”.
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 3 grudnia 1927 r. o prawie łowieckiem, Dz.U. 1927 nr 110 poz. 934, art. 2
Żadne żyjące w Polsce zwierzę nie budziło w człowieku takiej niechęci. Rabuś, bandyta, zabójca, bestia, nienażarty drapieżca – nasza wyobraźnia od zawsze widzi w wilku zło. Samego diabła.
W latach dwudziestych XX wieku wilka uznano za szkodnika i zalecono jego zabijanie. W rozpoczętą w PRL-u akcję wilczą, czyli masową eliminację gatunku na terenie kraju, zaangażowali się nie tylko myśliwi, ale i zwykli ludzie. Wilka trzeba było wytępić. Dla łowców stanowił on trofeum. Dla mieszkańców wsi i miasteczek – problem. Dla polityków z Warszawy – sport.
Krzysztof Potaczała wraca do Bieszczadów tamtego okresu, by ukazać relację łączącą Homo sapiens i Canis lupus – wyrosłą z niezrozumienia, bazującą na strachu i rywalizacji. Czy dziś nadszedł czas, by przestać się bać „wilka złego”?
Stanisław Sadkiewicz
Muzykanci. Nieopowiedziana historia Grupy Wagnera
Wydawnictwo Insignis
premiera: 25.03.2026
„Muzykanci, których zna cały świat”.
Tak mówią sami o sobie. Najemnicy w służbie Kremla, przez ponad dekadę siejący chaos i niosący śmierć od Europy przez Bliski Wschód po Afrykę.
Najsłynniejsza, a jednocześnie najbardziej tajemnicza prywatna armia świata. Jej szlak bojowy rozpoczął się w Donbasie ADIDAS Originals BLACK 'Samba 62 Super' sports shoes. Walczyła przeciw Państwu Islamskiemu w Syrii, służyła afrykańskim dyktatorom, brała udział w najkrwawszej bitwie XXI wieku, a w końcu rzuciła wyzwanie samemu Putinowi.
Oto historia Grupy Wagnera opowiedziana jak nigdy dotąd.
Autor odsłania kulisy jej powstania, rozwoju i finansowania – od pierwszych prób stworzenia rosyjskiej prywatnej firmy wojskowej po dziś. Z imponującą szczegółowością odtwarza przebieg najważniejszych kampanii i bitew, w których uczestniczyli wagnerowcy. Sięgając po nieznane wcześniej źródła, próbuje zrozumieć etos tej organizacji, jej wewnętrzne mity oraz motywacje ludzi, dla których wojna stała się rzemiosłem i sposobem na życie.
Zoë Schlanger
Światłożercy. Jak tajemnicza inteligencja roślin zmienia nasze rozumienie życia na Ziemi
tłum. Ewelina Zarembska
Wydawnictwo Helion
premiera: 11.03.2026
Wbrew powszechnym wyobrażeniom rośliny prowadzą złożone, dynamiczne życie towarzyskie i seksualne. Doświadczają szeregu subtelnych zmysłowych doznań, które zwykliśmy przypisywać jedynie zwierzętom. Wyczuwają rzeczy, których my nie potrafimy sobie nawet wyobrazić, i przetwarzają ogrom niedostrzegalnych dla nas informacji. Co więcej, choć nie mają mózgów, kolejni badacze skłonni są przypisywać im pewien rodzaj inteligencji. Mało tego – wielu botaników dostrzega u roślin przejawy swojego rodzaju świadomości.
To zmienia wszystko!
Dowiedz się, czym naprawdę są rośliny.
Poznaj ich prawdziwą rolę w ekosystemie naszej planety.
Zanurz się w zieloność i spójrz na życie na Ziemi z innej perspektywy.
Raja Shehadeh, Penny Johnson
Zapomniane. W poszukiwaniu ukrytych miejsc i zaginionych pomników przeszłości w Palestynie
tłum. Anna Sak
Wydawnictwo Karakter
premiera: 9.03.2026
Autorzy książki zabierają nas w podróż po obecnej i historycznej Palestynie. Krążymy wraz z nimi ulicami Nablusu, Jerozolimy i Jafy. Natykając się na przeszkody i checkpointy, docieramy do rezerwatu przyrody Gamla na okupowanych Wzgórzach Golan i nad brzeg wysychającego Morza Martwego. Zwiedzamy nierzucające się w oczy mauzolea, szukamy śladów wymazanych z mapy wiosek, upamiętnień Nakby i grobów wielkich palestyńskich poetów – Mahmuda Darwisza i Raszida Husajna. Poruszając się po tej coraz bardziej ograniczonej dla Palestyńczyków przestrzeni, przemierzamy całe epoki – od czasów starożytnych po współczesność.
Raja Shehadeh i Penny Johnson próbują odtworzyć utracone połączenia: „Niektóre z tych połączeń – piszą – zerwały się wieki temu, ale wciąż przypominają czasy, gdy w naszym regionie krzyżowały się szlaki pielgrzymów, poszukiwaczy przygód i kupców od Bagdadu i Stambułu po Hajfę i Akkę. Inne giną w wirze teraźniejszych spraw, takich jak choćby kategoryczna odmowa uznania Nakby przez Izrael. O dawniejszych czasach szepczą ruiny, na przykład pozostałości architektury bizantyjskiej w At-Tirze, dzielnicy naszego miasta, Ramallah, czy skomplikowane systemy nawadniające z epoki brązu i żelaza oraz piwnice do przechowywania wina odkryte przez archeologów na zboczu wzgórza w pobliżu wioski Dżib, której nazwę nosi dziś izraelski posterunek. Warstwy ludów i cywilizacji – warto pielęgnować pamięć o nich, a nie sprowadzać jej do jednej prostej historii”.
Ta piękna i melancholijna książka jest próbą ocalenia pamięci o miejscach i zamieszkujących je ludziach. Jest też gestem oporu wobec izraelskiej okupacji, która chce usunąć Palestyńczyków z ziemi między Rzeką a Morzem i wymazać ich historię.
Jonathan C. Slaught
Tygrysy między mocarstwami
tłum. Marek Czekański
Wydawnictwo Naukowe PWN
premiera: 24.03.2026
W górskich lasach rosyjskiego Dalekiego Wschodu, na styku imperiów, ideologii i granic państwowych, żyje zwierzę legendarne – „tygrys amurski”. Samotny, niemal niewidzialny, potężny. Jeszcze w połowie XX wieku jego całkowite wyginięcie wydawało się nieuniknione. A jednak przetrwał.
Jonathan C. Slaght – biolog terenowy i autor nagradzanych Sów z Dalekiego Wschodu – zabiera czytelnika w niezwykłą podróż do świata tygrysów amurskich oraz ludzi, którzy poświęcili życie ich badaniu i ochronie. To opowieść o pionierskim, rosyjsko-amerykańskim Projekcie Ochrony Tygrysów Amurskich, jednym z najdłużej prowadzonych i najbardziej przełomowych badań nad wielkimi drapieżnikami na świecie
Autor opisuje ekstremalne warunki pracy terenowej – mroźne zimy, dziką tajgę, loty telemetryczne, chwytanie i znakowanie tygrysów – ale także szerszy kontekst historyczny i polityczny: kolonizację Dalekiego Wschodu, upadek Związku Radzieckiego, eksplozję kłusownictwa i międzynarodowy handel częściami ciała tygrysów. W centrum tej historii stoją nie tylko zwierzęta, lecz także ludzie: naukowcy, strażnicy rezerwatów, lokalne społeczności – oraz ich determinacja, by ocalić gatunek stojący na krawędzi zagłady.
Tygrysy między mocarstwami to połączenie reportażu przyrodniczego, historii nauki i literatury przygodowej. Książka pokazuje, jak nowoczesne metody badawcze, długofalowe myślenie i międzynarodowa współpraca mogą realnie zmienić los jednego z najbardziej symbolicznych zwierząt naszej planety.
To opowieść o tygrysach – ale także o tym, jak wygląda skuteczna ochrona przyrody w świecie rządzonym przez ludzi.
Książka dla miłośników przyrody, nauki, literatury faktu i opowieści o wielkich ideach realizowanych w ekstremalnych warunkach.
Zadie Smith
Żywa i martwa
tłum. Justyn Hunia
Wydawnictwo Znak
premiera: 11.03.2026
Ćwierć wieku po brawurowych Białych zębach Zadie Smith nie ma już nic do udowodnienia – i właśnie dlatego pozwala sobie na wszystko.
Swoją literacką drogę zaczęła symbolicznie: odpalając papierosa od Joan Didion. Dziś wraca z książką, w której literatura spotyka się z polityką, a popkultura z klasyką. Obok gigantów literatury: Toni Morrison, Hilary Mantel czy Philipa Rotha, pojawiają się tu Madonna, Donald Trump czy Stormzy.
Smith pisze o muzyce, władzy, macierzyństwie i miejscu kobiet w sztuce. O wszystkim, co ją interesuje i porusza. Imponująca erudycja autorki i jej błyskotliwy, żywy umysł jednocześnie zachwycają i inspirują.
Co dziś naprawdę ma znaczenie? Które historie warto jeszcze opowiadać – i dlaczego właśnie te? Żywa i martwa dla uważnego czytelnika będzie prawdziwą ucztą – prowokującą do refleksji, choć nierzadko kontrowersyjną.
Laura Spinney
Proto. Jak nasz prajęzyk dotarł na krańce świata
tłum. Grzegorz Kulesza
Wydawnictwo Znak Horyzont
premiera: 11.03.2026
Zanim powstały miasta, prawa i religie, pojawił się język. Pięć tysięcy lat temu pramowa połączyła ludzi zamieszkujących ogromne obszary Eurazji i dała początek większości współczesnych języków – także polskiemu. Jej ślady odnajdujemy zarówno w codziennych słowach („mama”, „brat”, „dom”), jak i w opowieściach oraz wyobrażeniach, które do dziś porządkują nasze myślenie o rzeczywistości.
Laura Spinney prowadzi czytelnika przez stepy, pierwsze szlaki handlowe i zamglone świątynie, śledząc ludzi, którzy nieświadomie nieśli ten język dalej. Sięgając po odkrycia archeologów, lingwistów i genetyków, odsłania fundamenty kultur od materialnych śladów dawnych osad po idee i zwyczaje zapisane w języku.
Wpływ naszego prajęzyka odnajdziemy zarówno w eposach Homera, jak i we Władcy Pierścieni. Te wierzenia, mity i fantazje nadal tętnią w naszych sercach, głowach, a nawet w naszym DNA.
Proto to opowieść o wspólnym języku i wspólnym początku: o tym, co łączy ludzi ponad granicami i epokami, i co do dziś kształtuje nasz sposób myślenia o świecie.
Marek Szymaniak
Młócka. Reportaże o pracy przyszłości
Wydawnictwo Czarne
premiera: 18.03.2026
Młócka to reportaże o rewolucji w świecie pracy. Potężne korporacje obiecują, że dzięki zmianom technologicznym wszyscy będziemy pracować lżej i krócej, a niektórzy z nas – już w wirtualnym metawersum. To jednak tylko połowa tej historii.
Marek Szymaniak rozmawia z ludźmi, których pracę na naszych oczach zmienia technologia. Opisuje, jak menadżera zastępują aplikacje, pracowników w biurach pilnują systemy śledzące, a osiągane przez nich wyniki są oceniane przez algorytmy. Zagląda do wielkich magazynów i na place budowy, gdzie coraz częściej wjeżdżają roboty. Omawia reformy w prawie i edukacji, które ledwo nadążają za technologicznymi nowinkami. Pokazuje pracę dzieci, które czasem nawet jeszcze przed swoimi narodzinami reklamują w mediach społecznościowych różne produkty.
Autor szuka zalążków zmian, by zajrzeć w przyszłość nas wszystkich – do świata, w którym technologiczna młócka bezlitośnie oddzieli wygranych od przegranych, niczym ziarna od plew.
Anna Śliwińska
Austen, Brontë, Woolf. Filmowe biografie
Wydawnictwo Słowo / obraz terytoria
premiera: 6.03.2026
Czy przed napisaniem Dumy i uprzedzenia Jane Austen przeżyła płomienny romans? Co wywołało kryzysy psychiczne, których echa znalazły się w powieściach Charlotte, Emily i Anne Brontë? Kogo naprawdę kochała Virginia Woolf?
Chętnie snujemy domysły na temat naszych ulubionych pisarek. Podsycają je filmowcy, którzy proponują własne opowieści o najważniejszych twórczyniach literatury światowej. Ale czy można im zaufać? Ile jest w nich „prawdy”? Anna Śliwińska wnikliwie studiuje losy Jane Austen, sióstr Brontë oraz Virginii Woolf, wertuje ich bogate korespondencje, sięga do wiarygodnych i solidnie udokumentowanych biografii. Konfrontuje z nimi filmowe i serialowe kreacje – weryfikuje fakty, wskazuje przekłamania, mierzy się z narosłymi wokół pisarek mitami. Jednocześnie rekonstruuje tkankę dawnej codzienności i ożywia odległy, a zarazem fascynujący nas świat.
Marta Tomczok
Blizny. Krajobrazy po przemyśle
Wydawnictwo Czarne
premiera: 4.03.2026
Po 1945 roku badania geologiczne w Polsce nabrały tempa. Odkryto złoża węgla brunatnego, miedzi, siarki i rozpoczęło się wielkie uprzemysłowienie. Pod kopalnie, huty i elektrownie – takie jak Turów czy Bełchatów – potrzebny był pusty teren. Wraz z powstawaniem nowych ośrodków przemysłowych kurczyły się lub wręcz znikały całe miejscowości: Opolno i Rybarzowice na Łużycach, Kazimierz Biskupi i Pątnów w Konińskiem, Bogomice i Rapocin pod Głogowem czy Piaski i Wola Grzymalina w Łódzkiem.
Dla wielu miejsc rozwój gospodarczy oznaczał apokalipsę. Niektóre zostały przykryte zwałowiskami odpadów, inne – zalane. Wysiedlono ludzi, wycięto lasy i zmieniono bieg rzek. „Istne raje” zamieniły się w kratery, w pustynie biologiczne i strefy katastrofy ekologicznej.
Marta Tomczok podróżuje szlakiem peerelowskiego przemysłu i miejscowości, które wchłonął. Opowiada o bliznach w ludzkiej pamięci i o bliznach w ziemi: śladach po szybach, wyrobiskach i hałdach, które na zawsze zmieniły polski krajobraz.
Kama Wojtkiewicz
Sobą zajęci. O pułapkach samorozwoju i kultury terapeutycznej
Wydawnictwo Agora
premiera: 11.03.2026
Jaką cenę płacimy za nieustanną pracę nad sobą?
W świecie skoncentrowanym na „ja” wydaje się, że wszystko można, czy wręcz trzeba, przeanalizować, a następnie przepracować. Często jednak – mimo włożonego wysiłku – zamiast się rozwijać, gubimy sens życia, tracimy relacje i poczucie wspólnoty. Nasze braki i diagnozy stają się osią naszej tożsamości, a autentyczność i akceptacja siebie ustępują miejsca niekończącemu się procesowi. Zamiast pytać, kim jesteśmy, pytamy, co jeszcze powinniśmy w sobie naprawić.
Kama Wojtkiewicz – psycholożka i autorka popularnego podcastu o psychologii Sznurowadła myśli z wnikliwością i odwagą przygląda się kulturze terapeutycznej i obsesji samorozwoju, nazywając nasze współczesne niepokoje. Rozmawia z wybitnymi postaciami świata psychoterapii, filozofii i socjologii. Wspólnie biorą pod lupę granice i sens terapii, pułapki duchowości, spłaszczanie uważności, rozpad więzi i lęki, które nie zawsze trzeba terapeutyzować. Wśród rozmówców i rozmówczyń książki znaleźli się: Tomasz Stawiszyński, Cveta Dimitrova, Joanna Flis, Igor Rotberg, dr Asia Kubiakowska, dr Julia E. Wahl, dr Joanna Wojsiat, Przemek Mućko, prof. Tomasz Sobierajski i dr Katarzyna Kasia.
Sobą zajęci to książka dla tych, którzy chcą zdobyć narzędzia do myślenia o sobie i innych poza gotowymi receptami. Zamiast presji samorozwoju i prostych odpowiedzi, autorka prowokuje do zadawania sobie pytań i krytycznej refleksji.
Piotr Wójcik
Trumponomika. O ekonomii Trumpa
Wydawnictwo Krytyki Politycznej
premiera: 18.03.2026
Piotr Wójcik, uznany dziennikarz ekonomiczny, analizuje politykę handlową administracji prezydenta Donalda Trumpa, ukazując jej ideologiczne fundamenty i kontrowersyjne skutki dla globalnego porządku. Autor śledzi ewolucję światowego systemu gospodarczego, obnażając mechanizmy podważane przez trumpistów, oraz precyzyjnie punktuje ich cele strategiczne.
Wójcik dowodzi, że zarzuty trumpistów wobec obecnego ładu – od manipulacji danymi po błędną metodologię – są nie tylko nieuczciwe, ale i szkodliwe. Zamiast wzmacniać USA, proponowana strategia grozi osłabieniem ich pozycji międzynarodowej, erozją zaufania do dolara i destabilizacją sojuszy. Książka przekonuje, że te błędy odbiją się echem także w Europie i Polsce.
Sarah Wynn-Williams
Bezwzględni. O władzy, chciwości i upadku ideałów największego portalu społecznościowego
tłum. Małgorzata Morel
Wydawnictwo Znak JednymSłowem
premiera: 11.03.2026
Facebook zrewolucjonizował świat. Łączył ludzi, przyspieszał przepływ informacji, znosił tabu i obchodził cenzurę.
Sarah przez ponad rok walczyła o pracę w tej firmie. Chciała być częścią tej rewolucji i zmieniać świat na lepsze. Nie wiedziała jeszcze, co skrywa się za wzniosłymi ideałami jednego z największych gigantów technologicznych na świecie.
Osiem lat po odejściu z Facebooka ujawnia całą prawdę o pracy u boku Marka Zuckerberga i Sheryl Sandberg.
Mobbing, seksizm i zgniła korpokultura to tylko czubek góry lodowej. Sarah zdradza szczegóły największych afer Facebooka, takich jak:
• kradzież danych, wojna dezinformacji i trolling, które pomogły Trumpowi wygrać wybory prezydenckie,
• przyzwolenie na szerzenie się nienawistnej propagandy, która doprowadziła do przemocy seksualnej i ludobójstwa w Mjanmie,
• udostępnianie danych użytkowników chińskiemu reżimowi i tworzenie narzędzi ułatwiających cenzurę.
Za ujawnienie tego, jak bezwzględnie portal społecznościowy walczy o władzę i pieniądze, Facebook wytoczył Sarah proces. Autorka dostała również zakaz wypowiadania się o książce.
Bartłomiej Wypartowicz, Wojciech Kozioł
Wojna, której nie chcemy. Ale czy jesteśmy na nią gotowi?
Wydawnictwo Prześwity
premiera: 27.03.2026
Czy naprawdę jesteśmy gotowi na konflikt?
Czy nasze państwo potrafi się bronić? I jaka jest rola zwykłych obywateli w świecie, który znów stał się nieprzewidywalny?
Jeszcze kilka lat temu wojna wydawała się czymś odległym, co można znaleźć głównie w podręcznikach historii. Europa miała być bezpieczna, a pokój trwały. Wydarzenia za wschodnią granicą brutalnie zweryfikowały to przekonanie. Obrazy z Ukrainy sprawiły, że Polacy zaczęli zadawać pytania, których przez dekady woleli unikać.
Ta książka to refleksja nad bezpieczeństwem Polski w czasach narastających napięć międzynarodowych. Autorzy analizują zmieniającą się rzeczywistość geopolityczną, znaczenie sojuszy, kondycję Sił Zbrojnych RP oraz wielką modernizację armii. Przyglądają się również temu, co przez lata było zaniedbywane – obronie cywilnej, odporności społeczeństwa oraz zdolności państwa do funkcjonowania w sytuacjach kryzysowych.
To nie jest książka o strachu, lecz o świadomości. Pokazuje, że wojna nie zaczyna się w momencie pierwszego wystrzału, ale dużo wcześniej – od zaniedbań, braku przygotowania i od przekonania, że „to nas nie dotyczy”. To opowieść o ciszy, która nie zawsze oznacza spokój, i o odpowiedzialności, jaka spoczywa na państwie oraz społeczeństwie w obliczu nadciągającej burzy.
Martyna F. Zachorska
Dziwne Stany Ameryki
Wydawnictwo Poznańskie
premiera: 25.03.2026
Czy Amerykanie to najbardziej patriotyczny naród świata?
Kim tak naprawdę jest Taylor Swift?
Kto nawiedza chrześcijańskie domy strachów?
Dlaczego Amerykanie mają obsesję na punkcie wyborów miss?
Co łączy mszę z koncertem rockowym?
W opowieści o trzynastu fenomenach Martyna F. Zachorska przygląda się amerykańskiej popkulturze, społeczeństwu i polityce. Bada obsesje, ideały i lęki Amerykanów. Demaskuje najbardziej intrygujące, nieoczywiste, a często i absurdalne zakamarki ich codzienności, wyjaśniając, w jaki sposób kształtują one globalną rzeczywistość.
Ta książka pomoże wam lepiej poznać Stany Zjednoczone i zrozumieć pełną sprzeczności rzeczywistość kraju, który fascynuje nas od stuleci.
Zapnijcie pasy. Wyruszamy w podróż po naprawdę Dziwnych Stanach Ameryki!
Inne artykuły
Premiery #nonfiction LUTY 2026
