Wśród lutowych premier #nonfiction znajdziecie kilka fascynujących sylwetek: Miyazakiego z jego absolutnie niepowtarzalną wyobraźnią, Sylvii Plath uwolnionej od fałszywej legendy snutej przez męża, Zośki i Rudego widzianych w kontekście szerszym niż kanoniczne Kamienie na szaniec. Możecie dowiedzieć się więcej o kulisach powstania AfD, rosyjskiej polityce historycznej, rządach terroru (bardzo niedawnych!) na Filipinach oraz przekrętach finansowych Opus Dei. Polecamy też przyjrzenie się współczesnej irracjonalności, zastanowienie się, jakie emocje budzi w nas design, i na deser przegląd najbrzydszych mód w historii.
zebrała Agnieszka Pietrzak
Anna Arno
Do pana kieruję moje milczenie
Wydawnictwo Znak Wizerunkowe
premiera: 25.02.2026
„Proste równoległe przez chwilę niebezpiecznie się zbliżyły. Momenty przełomowe losu przeszły niezauważone. Atmosfera, którą się nasiąka, przeciwko której się buntuje; punkt wyjścia, prowadzące w całkiem różne strony”.
Co by było, gdyby? Gdyby Wittgenstein zdążył spotkać się z Traklem, zanim ten przedawkował? Gdyby Adolf Hitler dostał się do wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych? Gdyby Rilke w przeddzień pierwszej wojny światowej nie wyjechał z Paryża?
Anna Arno opisuje spotkania i przeoczenia, sytuacje potencjalne, w których bliskość stała się przepaścią. Z literackim sznytem eseistki i precyzją historyczki prowadzi czytelnika do szkoły w Linzu, szpitala garnizonowego w Krakowie czy majątku Lwa Tołstoja w Jasnej Polanie. Zaplata losy bohaterów, którzy mogli lub pragnęli się spotkać, a jednak się rozminęli.
Esej Arno to portret czasów, gdy w cieniu rodzących się totalitaryzmów kiełkują nowa wrażliwość, filozofia i sztuka. To także medytacja o milczeniu, losie i niemożliwości jego pokonania.
Martina Baradel
Yakuza blues. Życie i śmierć w szeregach japońskiej mafii
tłum. Lucyna Rodziewicz-Doktór
Wydawnictwo Znak Koncept
premiera: 25.02.2026
Czym naprawdę jest yakuza – okrutną mafią czy grupą dżentelmenów z przestępczego podziemia?
Choć Japonia bywa dla zachodniego turysty synonimem rozwoju technologicznego i nowoczesności, yakuza nie ucieka od tradycji i rytuałów, bo chce być organizacją, która chanto shite iru, czyli „robi wszystko, jak należy”. Członkowie mafii kierują się ninkyō, tradycyjnym kodeksem honorowym. Za nieposłuszeństwo może ich spotkać dotkliwa kara – na przykład ceremonia yubitsume, podczas której winowajca musi obciąć sobie krótkim mieczem fragment palca.
Relacje w strukturach mafii są mocno zhierarchizowane, a kobun („syn”) zawsze musi wypełnić polecenia oyabuna („ojca”). Z jednej strony jej członkowie stosują praktyki sōkaiya – szantażują firmy w celu wyciągnięcia haraczu, z drugiej – dbają o rodziny swoich braci, którzy przebywają w więzieniach, a po ich wyjściu na wolność urządzają im przyjęcie zwane shussho iwai.
Martinie Baradel udaje się umówić na spotkania z bossami yakuzy. Zdobywa także zaufanie policjantów i nielicznych dziennikarzy zajmujących się tematem japońskiej mafii.
Jun’ichiro Tanaka, główny bohater, choć jest postacią fikcyjną, opowiada o rzeczywistych wydarzeniach i przekazuje prawdziwe świadectwa osób związanych z yakuzą, zachowując ich anonimowość i tym samym chroniąc ich bezpieczeństwo.
Tanaka demaskuje mity i błędne przekonania o japońskiej mafii. Zaprowadzi cię tam, gdzie nie ma dostępu zwykły śmiertelnik. Poznasz sekrety izakaya i przekonasz się, czy yakuza słusznie określana jest bōryokudan, brutalnym gangiem.
Matthias Bormuth
Pisanie na wygnaniu. Portrety
tłum. Tomasz Ososiński
Wydawnictwo Słowo / obraz terytoria
premiera: 12.02.2026
Matthias Bormuth prezentuje sylwetki niemieckich i europejskich intelektualistów, którzy w różnych sytuacjach politycznych znaleźli się na emigracji – faktycznej lub wewnętrznej. Historie opisywanych przez Bormutha postaci pokazują różne strategie emigracyjne oraz różne podejścia do emigracji w XX i na początku XXI wieku:
Gottfried Benn i Felix Hartlaub w latach II wojny światowej zostali w Niemczech i pisali do szuflady; Hans Scholl także został, lecz podjął intelektualną walkę z nazizmem. Tomasz Mann, który przebywał poza rodzinnym krajem od momentu przejęcia władzy przez Hitlera, krytykował „wewnętrznych emigrantów” i tylko na krótko wrócił po wojnie do podzielonych Niemiec. Erich Auerbach wyjechał do Stambułu, gdzie od 1942 roku badał motyw pasji w literaturze światowej. Dla Stefana Zweiga emigracja zakończyła się w Brazylii śmiercią samobójczą. Karl Popper, osiadły w Nowej Zelandii, od 1945 roku analizował wczesne formy myślenia totalitarnego. Polityczne konsekwencje takiego myślenia po rewolucji październikowej i w okresie zimnej wojny znakomicie zilustrowali Osip Mandelsztam i Gustaw Herling. Z kolei historyk idei Tony Judt i poeta Adam Zagajewski na początku XXI wieku podkreślali kosmopolityzm emigrantów, o którym już w czasie Holocaustu Hannah Arendt pisała w Nowym Jorku w odniesieniu do żydowskiego pariasa Franza Kafki.
Éric Branca
Obrażają mnie, mówiąc, że chcę wojny. Wywiady z Hitlerem
tłum. Agnieszka Dywan
Wydawnictwo Znak Literanova
premiera: 25.02.2026
Zanim ruszyły pierwsze czołgi, słowa były najpotężniejszą bronią Hitlera. Rozumiał media jak nikt przed nim i potrafił w pełni wykorzystać ich siłę. Błyskawicznie zdominował niemiecką prasę, a zagranicznych dziennikarzy owinął sobie wokół palca. Nawet potężna Associated Press uległa jego wpływowi – zwolniła pracowników żydowskiego pochodzenia i rozpowszechniała materiały zatwierdzone przez nazistów.
Wywiady, których Hitler udzielał starannie wybranym dziennikarzom, trafiały na pierwsze strony najważniejszych gazet: „Daily Mirror”, „The New York Times”, „Paris-soir”, a nawet żydowskiego tygodnika „The Jewish Criterion”.
Hitler po mistrzowsku manipulował opinią publiczną – obietnicami zdobywał zaufanie, a kłamstwami usypiał czujność.
Éric Branca jako pierwszy zebrał szesnaście autentycznych wywiadów udzielonych przez Hitlera wybranym dziennikarzom z USA, Wielkiej Brytanii i Francji w latach 1923–1940. Przeprowadził ich wnikliwą analizę i pokazał, jak dyktator wpływał na zachodnie redakcje.
To historia o propagandzie i o doświadczonych dziennikarzach, którzy ulegli charyzmie Führera.
Paweł Czernich, Dawid Serafin
Co łaska. Ile politycy płacą za poparcie księży?
Wydawnictwo Otwarte
premiera: 11.02.2026
Wielki Garc, wieś na Pomorzu. Niedzielna msza przed wyborami do parlamentu. Proboszcz Wojciech ogłasza tryumfalnie z ambony: „Mamy to! 441 tysięcy złotych z rządowego Programu Odbudowy Zabytków. Dzięki posłowi Kazimierzowi Smolińskiemu. Jeśli PiS wygra, będą kolejne dotacje – na dach”.
Tak wygląda sojusz tronu z ołtarzem w praktyce. A to tylko jeden z licznych przykładów.
Dziennikarze Paweł Czernich i Dawid Serafin brawurowo udowadniają, że uchwalenie konstytucji, która teoretycznie oddzieliła instytucje państwa i Kościoła, nie przełożyło się na rzeczywistość. Nie tylko na wsiach, ale także w dużych miastach, takich jak Kraków, których władze sprzedają Kościołowi katolickiemu nieruchomości po zaniżonych, a często symbolicznych cenach.
Autorzy przytaczają wypowiedzi księży o „potrzebie świadectwa”, jakim jest według nich głosowanie na polityków konkretnych partii: od prawicy przez centrum po lewicę.
W tej książce nic nie jest abstrakcyjną debatą o rozdziale Kościoła od państwa – to historia transakcji, konkretnych przysług i dużych pieniędzy. Dziennikarze śledzą, jakimi ścieżkami płynęły dotacje z ministerstw na plebanie. Wyciągają na światło dzienne zamiatane pod dywan afery. Zadają politykom i duchownym niewygodne pytania. Docierają do zakulisowych informacji. Pokazują Polskę, w której wójt wie, że bez poparcia księdza nie ma szans na drugą kadencję, a biskup decyduje o lokalnych inwestycjach.
Co łaska obnaża mechanizmy, które od lat łączą politykę i religię w jeden system zależności. To pierwsza książka, która opisuje sojusz polskiej władzy z Kościołem. Szokuje i zostaje z czytelnikiem na długo.
To opowieść o kraju, w którym wiara miesza się z interesem, a ludzie – zamiast pytać o Boga – coraz częściej pytają „ile to kosztuje?”. I co konkretnie znaczy „co łaska”.
Patricia Evangelista
Niektórych trzeba zabić. Rządy terroru na Filipinach
tłum. Mariusz Gądek
Wydawnictwo Czarne
premiera: 18.02.2026
Gdy Filipińczycy wybrali Rodriga Dutertego na prezydenta, wszyscy, których uznał za „narkomanów, handlarzy, ćpunów, dilerów, potwory, szaleńców”, stracili prawo do życia. Od 2016 do 2022 roku na archipelagu trwała obłąkańcza rzeź, która pochłonęła tysiące ofiar, często tylko podejrzewanych o związki z narkotykami. Zabijano bez sądu, bez wyroku, bez litości.
Patricia Evangelista dokumentowała działania Dutertego od początku jego prezydentury. Jeździła na miejsca zbrodni, przesłuchiwała świadków, rekonstruowała trajektorie lotu pocisków, wyszukiwała informatorów w policji. Tak powstała wybitna reporterska opowieść o świecie, który oszalał, o zabitych i ich bliskich, którzy przeżyli, ale nigdy nie zapomną. A także historia wielkiego złudzenia i fałszywej nadziei na to, że silny mężczyzna i przemoc państwa rozwiążą każdy problem społeczny.
Reportaż Evangelisty otrzymał Nagrodę im. Helen Bernstein przyznawaną przez Nowojorską Bibliotekę Publiczną, trafił do w finału Nagrody Chautauqua i nagrody przyznawanej przez Fundację Christophera G. Moore’a najlepszym książkom dotyczącym praw człowieka; był też nominowany do Women’s Prize for Non-Fiction. Znalazł się wśród najlepszych książek roku w rankingach wielu pism, m.in. „The New York Times”, „The New Yorker” czy „The Economist”.
Maciej Falkowski
Nasi Niemcy
Wydawnictwo Czarne
premiera: 18.02.2026
„Poniemieckie” to słowo, które odruchowo przywodzi na myśl Polskę zachodnią albo Warmię i Mazury. Mało kto zdaje sobie sprawę, że niejedną wieś zamieszkaną dawniej przez Niemców można znaleźć na Mazowszu, Lubelszczyźnie czy w Małopolsce. Niemieckich kolonistów ściągali na wschód Piastowie śląscy, Kazimierz Wielki i Krzyżacy, Rosjanie, Prusacy i Austriacy, a także polscy właściciele i zarządcy majątków. Przybysze zakładali wsie i miasta, leżącą odłogiem ziemię zamieniali w pola i sady, osuszali bagna i walczyli z wylewającymi rzekami. Wprowadzali innowacje, otwierali fabryki i rozwijali przemysł. Wielu, szczególnie katolików, nie zachowało swojej niemieckiej tożsamości i z czasem zostało Polakami.
W granicach II Rzeczpospolitej żyło około miliona polskich obywateli narodowości niemieckiej. Kilkusetletnią obecność większości z nich zakończyła II wojna światowa i powojenna polityka polskiego państwa. Dziś o tej historii świadczą głównie zapomniane cmentarze ewangelickie, a także budynki i gospodarstwa, kanały, rzędy wierzb czy terpy.
Maciej Falkowski szuka takich właśnie śladów. Odnajduje domy z żelaza w Puszczy Pyzdrskiej, pozostałości po osadnikach olęderskich wzdłuż Wisły, potomków Głuchoniemców na Podkarpaciu i Bambrów w Poznaniu. Opowiada o ewangelikach, braciach morawskich i mennonitach. Stara się ocalić od zapomnienia świat tych, którzy po 1945 roku musieli z Polski wyjechać; opisuje losy tych, którzy zdecydowali się zostać i stali się integralną częścią polskiego społeczeństwa.
Bartłomiej Gajos
Historia, która zabija. Polityka historyczna putinowskiej Rosji
Wydawnictwo Prześwity
premiera: 27.02.2026
Historia w rękach polityków potrafi stać się narzędziem zbrodni. Nie dlatego, że sama zabija – ale dlatego, że potrafi nadawać sens zabijaniu.
Autor pokazuje, jak współczesna rosyjska elita polityczna konstruuje własny historyczny świat dogmatów, mitów i uzasadnień – i skąd biorą się idee, które pozwalają Kremlowi przedstawiać agresję jako „sprawiedliwość dziejową”, podboje jako „odzyskiwanie historycznych ziem”, a przemoc jako „naprawianie krzywd”.
Książka odsłania mechanikę działania rosyjskiej polityki historycznej: od narracji dotyczących Krymu, Ukrainy i Polski, przez genealogie imperialnego myślenia, aż po analizę tego, jak powstają teksty historyczne publikowane przez Kancelarię Prezydenta Federacji Rosyjskiej – dokumenty, które później stają się podstawą propagandy i edukacji oraz uzasadnieniem zbrojnych działań.
To opowieść o tym, jak historia stała się częścią systemu, dla którego przemoc jest naturalną metodą działania.
Helen Garner
Woda była strasznie zimna. Rodzinna tragedia i proces o zabójstwo
tłum. Kaja Gucio
Wydawnictwo Czarne
premiera: 25.02.2026
Ta sprawa wstrząsnęła Australią. We wrześniu 2005 roku Robert Farquharson, wracając z trójką swoich kilkuletnich synów z obchodów Dnia Ojca, wjechał samochodem do przydrożnego zbiornika wodnego. Mężczyzna zdołał się wydostać z auta, ale dzieci utonęły. Co takiego wydarzyło się tamtego wieczoru na trasie między Geelong a Winchelsea?
Farquharson tłumaczył się policji, że dostał nagłego ataku kaszlu, po którym zemdlał i stracił panowanie nad pojazdem. Prokuratura postawiła mu jednak zarzut potrójnego zabójstwa. Czy ten – wydawałoby się – skromny i pracowity człowiek byłby w stanie dokonać tak przerażającej zbrodni? A jeśli tak, to dlaczego?
Helen Garner, znakomita australijska pisarka i dziennikarka, śledziła trwający kilka lat proces. Z każdym kolejnym zeznaniem – członków rodziny i znajomych, policjantów i strażaków, ekspertów od wypadków drogowych i lekarzy – obraz oskarżonego coraz bardziej się komplikował. Na jaw wyszły napięcia w rozpadającym się małżeństwie, depresja, poczucie życiowej porażki. Poruszający reportaż Garner to opowieść o kruchości ludzkiej psychiki i nieprzewidywalności naszych zachowań.
Gareth Gore
Opus Dei. Brudne pieniądze, handel ludźmi i skrajnie prawicowa organizacja kościelna
tłum. Magda Witkowska
Wydawnictwo Prószyński i S-ka
premiera: 24.02.2026
Porywające śledztwo, które pokazuje, jak członkowie Opus Dei – ultrakonserwatywnej sekty katolickiej – forsowali swój radykalny program wewnątrz Kościoła i na całym świecie, wykorzystując miliardy dolarów wyprowadzonych z jednego z największych banków.
Przez ponad pół wieku hiszpański Banco Popular był jednym z najbardziej dochodowych banków świata – aż do 2017 roku, gdy nagle, z dnia na dzień, upadł. Kiedy dziennikarz śledczy Gareth Gore został wysłany, by opisać tę historię, spodziewał się znaleźć kolejny przypadek nieokiełznanych kapitalistycznych ambicji zakończonych finansową katastrofą. Zamiast tego odkrył oszustwa, które skrywały jeden z najbardziej niesłychanych przypadków korporacyjnej kradzieży w historii – dokonywanej przez grupę mężczyzn zwanych numerariuszami, żyjących w celibacie i umartwiających się, którzy potajemnie kontrolowali Banco Popular i nadużywali swoich stanowisk, by pomóc rozszerzać wpływy Opus Dei.
Korzystając z dostępu do dokumentów bankowych i relacji osób z wewnątrz oraz wypowiedzi sygnalistów z samego Opus Dei, Gore ujawnia, jak pieniądze z banku wykorzystywano do budowania potęgi organizacji i w jaki sposób z kobiet z biednych środowisk robiono darmową siłę roboczą, służącą numerariuszom. Śledzi także wzrost znaczenia Opus Dei w Stanach Zjednoczonych, pokazując jego rolę w finansowaniu wielu prawicowych inicjatyw.
Gore opowiada wstrząsającą historię pieniędzy i władzy, rozciągającą się na dekady i kontynenty. Dokumentując po raz pierwszy tajemną historię Opus Dei, ten porywający reportaż śledczy stawia ważne pytania o mroczne siły kształtujące nasze społeczeństwo.
Philip Gourevitch
Pragniemy zawiadomić, że jutro zostaniemy zabici wraz z rodzinami
tłum. Adrian Stachowski
Wydawnictwo Filia
premiera: 25.02.2026
Pragniemy zawiadomić, że jutro zostaniemy zabici wraz z rodzinami – ten przejmujący tytuł należy do jednego z najważniejszych dzieł literatury faktu końca XX wieku.
W kwietniu 1994 roku rząd Rwandy wezwał większość Hutu do eksterminacji mniejszości Tutsi. W ciągu zaledwie trzech miesięcy zamordowano 800 000 osób. Philip Gourevitch stworzył poruszający, dogłębny reportaż, który łączy historię ludobójstwa, osobiste świadectwa ocalałych oraz próbę zrozumienia niewyobrażalnego. To nie tylko książka o przeszłości – to ostrzeżenie, pamięć i apel o empatię.
Łukasz Grajewski
Alternatywa dla Niemiec czy zagrożenie dla świata? Kulisy marszu AfD po władzę
Wydawnictwo Szczeliny
premiera: 25.02.2026
Jakie były początki ekstremistycznej Alternatywy dla Niemiec? Partii, której władze uważają, że Polska jest dla Niemiec zagrożeniem.
AfD nie narodziła się w biednej dzielnicy ani na robotniczym podwórku. Narodziła się w cieple niemieckiego dobrobytu. Profesorowie i ekonomiści z klasy średniej, żyjący w domach z równo przystrzyżonymi trawnikami, spotkali się pewnego dnia w salce parafialnej przy kościele ewangelickim w Oberursel w Hesji. Nie przyszli z transparentami, lecz byli pełni determinacji i oburzenia. Pijąc kawę, uznali, że Angela Merkel zdradziła ich kraj – a wspólna waluta Unii służy transferowi pieniędzy od pracowitych Niemców na rozrzutne Południe. „Nie ma alternatywy” – powtarzała kanclerz. „Alternatywa istnieje zawsze” – odpowiedzieli. I założyli partię.
W 2025 roku partia ta zdobyła ponad 20% głosów w wyborach do Bundestagu. Dziś należą do niej nie tylko profesorowie czy przedsiębiorcy, lecz także neonaziści głoszący ideologię „czystej rasy” i wściekli obywatele, którzy przestali wierzyć państwu i sami chcą rozwiązać problem imigracji. Dla nich AfD nie jest wyborem ideologicznym – jest ostatnią deską ratunku.
Dlaczego AfD zdobywa poparcie? Jakie marzenia mają jej wyborcy? Co ich frustruje? Kim jest Alice Wiedel, wspóliderka tej prawicowej partii, lesbijka mieszkająca w Szwajcarii z imigrantką ze Sri Lanki, i dlaczego popiera ją Elon Musk? Kim jest działacz AfD Björn Höcke, który otwarcie głosi hitlerowskie hasła?
Łukasz Grajewski, dziennikarz mieszkający w Niemczech, od początku śledzi rozwój AfD: rozmawiał z jej politykami, działaczami i wyborcami, a także z ich przeciwnikami. Z jego reportażu wyłania się obraz kraju, w którym demokratyczny system zbudowany po II wojnie światowej chyli się ku upadkowi.
Argymir Iwicki
Aż zaciśnie się pętla. Opowieści o męskiej depresji
Wydawnictwo Kompania Mediowa
premiera: 25.02.2026
Murarz, urzędnik, ksiądz, dziennikarz, sprzedawca fotowoltaiki, były strażak, właściciel sklepu, przedsiębiorca, hydraulik, fotograf, pracownik korporacji – każdy z nich zetknął się z tą często niezrozumiałą dla otoczenia chorobą. Jak można mieć zdrowe ręce i nogi i nie dawać sobie rady w codzienności? Co wywołało tę paraliżującą przypadłość? Dlaczego przez wiele lat żyli nieświadomie, nosząc w sobie jej zalążki? Czy depresja – bo o niej mowa – zaczyna się już w dzieciństwie?
Ta książka może być dla czytelnika przewodnikiem po męskiej stronie depresji, jak i wsparciem dla ich partnerek i partnerów, aby mogli lepiej zrozumieć jej istotę. Choćby to, że do leczenia nie można zmusić. Przelewanie swoich oczekiwań na cierpiącego mężczyznę przynosi tylko odwrotny skutek. Bo najważniejsza jest akceptująca obecność. To nie tylko brak wiedzy o depresji wpycha mężczyzn w objęcia pętli. To także brak empatii otoczenia, które pragnie narzucać swoje wzorce bez wsłuchania się w zdanie cierpiącego.
Aż zaciśnie się pętla. Opowieści o męskiej depresji to historie jedenastu osób, którzy przeszli własną drogą przez tę chorobę. Mężczyźni opisani w tej książce – w tym także autor – są dziś na różnym etapie leczenia. Mają mniejszą lub większość świadomość swojej depresji. Podobnie jak ich najbliżsi, którzy wspomagają ich w procesie terapeutycznym albo, niestety, tylko pogłębiają ich udrękę.
Robert D. Kaplan
Ziemie jałowe. Świat w ciągłym kryzysie
tłum. Adam Bukowski
Wydawnictwo Prześwity
premiera: 20.02.2026
Wybitny analityk geopolityczny Robert D. Kaplan kreśli poruszający obraz epoki, w której lokalne kryzysy błyskawicznie przekształcają się w globalne konflikty. Wojny, zmiany klimatyczne, rywalizacja mocarstw, rewolucja technologiczna i upadek dawnych porządków tworzą mieszankę zagrażającą stabilności świata.
Kaplan sięga po historię, filozofię i literaturę, by zrozumieć teraźniejszość i przewidzieć przyszłość. Odwołując się do analogii z Republiką Weimarską, pokazuje, jak współczesne wyzwania – pandemia, migracje, cyfrowe media, rozchwiana demokracja – tworzą system naczyń połączonych, w którym każdy wstrząs może mieć globalne konsekwencje.
To książka, która nie tylko ostrzega, ale też wskazuje drogę. Kaplan przekonuje, że ratunkiem dla ludzkości jest powrót do ładu, umiaru i wartości klasycznego liberalizmu. Ta głęboko refleksyjna, aktualna i prowokująca lektura jest niezbędna dla każdego, kto chce zrozumieć świat, zanim stanie się nieodwracalnie nieprzewidywalny.
Głęboko poruszające spojrzenie w przyszłość, która choć zdominowana przez technologię, niepokojąco przypomina przeszłość.
Katarzyna Kwiatkowska-Moskalewicz
Stygmat. Helena Wolińska i Włodzimierz Brus. Biografia
Wydawnictwo Agora
premiera: 25.02.2026
Prokuratorka, która stała się symbolem stalinowskich zbrodni i inspiracją postaci jednej z bohaterek oscarowej Idy, oraz genialny ekonomista wyklinany przez Gomułkę w marcu 1968 roku razem z Kołakowskim i Baumanem. A między nimi wielka miłość, dramaty i historia, która po wielekroć ich rozdzielała i łączyła.
Ta książka opowiada, odkłamuje i obnaża.
Opowiada rozdzierającą historię dwojga ludzi, którzy stracili wszystkich i wszystko w Zagładzie. Uszli z życiem, a potem na gruzach starego świata szukali nadziei na sprawiedliwy porządek w komunizmie i Polsce Ludowej. (Tę nadzieję też im w końcu odebrano).
Odkłamuje czarną legendę, jaką na użytek walki o władzę nad przeszłością, i nie tylko przeszłością, stworzono w III RP na temat obojga – z półprawd, uprzedzeń, manipulacji, złej woli.
Obnaża ciemną stronę społeczeństwa, w którym antykomunizm i antysemityzm się przenikają, blokują dostęp do wiedzy o ludziach i epoce, są katastrofą poznawczą i moralną.
Marek Łuszczyna
Bękarty Polski. Opowieść o żydowskich łowcach nazistów
Wydawnictwo Znak Literanova
premiera: 25.02.2026
Kiedy skończyła się wojna, jedynym, czego pragnął Tadeusz Jasiński, była zemsta. Jako ocalały z Holocaustu chciał wziąć odwet na tych, którzy zgotowali piekło jego pobratymcom. Wstąpił do Urzędu Bezpieczeństwa w Gdańsku, choć nie był i nie zamierzał zostać komunistą.
W podaniu napisał wprost: „Krew za krew”.
Także inni młodzi Żydzi, którzy przetrwali Zagładę, zamiast czekać na Norymbergę, ruszyli tropem swoich oprawców. Ścigali esesmanów, kolaborantów, volksdeutschów. Nie pytali o procedury – wierzyli, że tylko śmiercią można odpłacić za śmierć.
Marek Łuszczyna wydobywa z zapomnienia najmroczniejszy rozdział powojennej Polski: pełen moralnego chaosu czas, gdy ofiary stawały się sędziami i katami, a sprawiedliwość miała twarz zemsty. W tym fabularyzowanym reportażu opartym na faktach, wspomnieniach Tuwii Friedmana – „łowcy nazistów” – oraz archiwalnych materiałach źródłowych, autor odważnie wraca do wydarzeń, które wciąż są tematem tabu i do dziś wzbudzają emocje.
Książka o tych, dla których wojna nie skończyła się w 1945 r.
Jędrzej Malko
Porachunki. Polityczna historia pieniędzy
Wydawnictwo Karakter
premiera: 23.02.2026
Trzysta tysięcy – tyle nowych polskich złotych co minutę pojawia się w gospodarce. Skąd się te pieniądze biorą i kto decyduje o tym, w czyje ręce trafiają? Dlaczego Brytyjczycy jeszcze niedawno chętniej rozliczali się za pomocą patyków niż monet? Kogo ścigała tajna siatka szpiegowska Isaaca Newtona? Co łączyło garstkę ekonomistów, którzy jako jedyni przewidzieli kryzys finansowy 2008 roku? To tylko kilka z dziesiątek pytań, na które znajdziemy odpowiedź w tej książce. Porachunki opowiadają o historii pieniądza – wynalazku, którego używamy wszyscy, a którego prawie nikt nie rozumie.
Autor łączy barwne anegdoty, zapomniane historie i twarde dane w opowieść o tym, jak pieniądz działa dziś, a jak działał w przeszłości. Jak pisze we wstępie: „To wynalazek, przy którym nieustannie ktoś majstruje. W różnych momentach historii i w różnych miejscach na świecie pieniądz działał zupełnie inaczej. Jego konstrukcja może sprzyjać wolności i sprawiedliwości, ale też uprzywilejowywać jedne grupy kosztem innych, wymuszać eksploatację środowiska naturalnego czy sprzyjać wojnom”.
Porachunki są zarówno dla tych, którzy nigdy nie interesowali się ekonomią, jak i dla tych, którym wydawało się, że o gospodarce wiedzą już wszystko. To żywa opowieść o pieniądzach (także tych z kamienia, miedzi i ptasich piór) oraz o ich uwikłaniu w politykę. Autor, ekonomista i historyk idei, nie tylko przygląda się temu, jak skonstruowany jest współczesny pieniądz, lecz także przedstawia projekty jego reform. Pyta, dlaczego polityczna natura pieniądza została wyparta z powszechnej świadomości, a tych, którzy próbowali o niej głośno mówić, spotkał, jak pisze, marny los.
Amanda Montell
Wiek magicznego myślenia. Opowieść o współczesnej irracjonalności
tłum. Adam Pluszka
Wydawnictwo Czarne
premiera: 25.02.2026
Na śniadanie: dwadzieścia rolek z Instagrama, na obiad: pół godziny TikToka, na podwieczorek: kilka kłótni z Twittera, na kolację: Netflix. I tak w kółko. Współczesna dieta medialna jest nie do opanowania i przetrawienia. Jak sobie radzimy z tym przesytem?
Według Amandy Montell – słabo. Choć mamy pod ręką cały zasób ludzkiej wiedzy, przestajemy wierzyć rozumowi, medycynie, nauce i samym sobie. Nasze mózgi próbują obsłużyć nadmiar bodźców i informacji starymi narzędziami poznawczymi, które są niedostosowane do nowych czasów. Przez efekt aureoli traktujemy idoli jak bożków, ufamy oszołomom, bo nie wierzymy, że coś istotnego mogłoby się zdarzyć przypadkiem (to błąd proporcjonalności), trwamy w toksycznych związkach przez niechęć do straty (to zjawisko utopionych kosztów), kupujemy kursy od internetowych oszustów, którzy twierdzą, że mają to coś, co zapewniło im sukces (to błąd przeżywalności).
Montell skrupulatnie kataloguje przyczyny dzisiejszej irracjonalności. Podpowiada, jak nie utonąć w otaczającym nas chaosie, i wyjaśnia, dlaczego tak łatwo ulegamy pokusie magicznego myślenia.
Susan Napier
Miyazaki. Świat w animacji
tłum. Joanna Gilewicz
Wydawnictwo Bo.wiem
premiera: 16.02.2026
Miyazaki Hayao – najsłynniejszy twórca anime, współzałożyciel Studia Ghibli i trzykrotny laureat Oscara, w tym za Spirited Away: W krainie bogów. Puchaty duch lasu, kroczący zamek czy rudowłosa rybka to tylko niektóre z niezwykłych pomysłów mistrza. Skąd czerpał inspiracje i dlaczego to właśnie jego wizja zachwyciła widzów ze wszystkich kontynentów?
Badaczka kultury japońskiej Susan Napier opisuje drogę genialnego reżysera – od dziecka dorastającego w cieniu wojny po narratora uniwersalnych opowieści o potędze natury i katastrofach ekologicznych. Mój sąsiad Totoro, Księżniczka Mononoke, Zrywa się wiatr – każdy z tych filmów łączy osobiste doświadczenia twórcy z przenikliwą refleksją nad kondycją współczesnego człowieka.
Miyazaki. Świat w animacji jest sugestywnym portretem artysty pełnego sprzeczności, melancholijnego marzyciela, pracoholika i perfekcjonisty. To również zaproszenie do wykreowanych przez niego fantastycznych przestrzeni.
Don Norman
Dizajn i emocje. Dlaczego rzeczy przypadają nam do serca (albo działają na nerwy)
tłum. Dawid Czech
Wydawnictwo Karakter
premiera: 9.02.2026
Dlaczego pierwsze ciasta w proszku nikomu nie przypadły do gustu i co spowodowało, że w końcu odniosły globalny sukces? Czy zwyczajny uchwyt na kubek sprawił, że niektóre samochody lepiej się sprzedawały? I z jakiego powodu gałki oraz przyciski są lepsze od ekranów dotykowych?
Ładne rzeczy działają lepiej, lepiej się też sprzedają. Idzie jednak o coś więcej niż tylko o estetykę. Norman pokazuje, w jaki sposób rozmaite aspekty ludzkiej psychiki wpływają na nasz stosunek do przedmiotów, i uczy, jak możemy – projektanci i użytkownicy – stworzyć jak najbardziej sprzyjające nam otoczenie.
Kamil Sipowicz
Kora i inne zwierzęta
Wydawnictwo Marginesy
premiera: 25.02.2026
Hołd dla życia, dla zwierzęcej mądrości i miłości, dla natury, a także dla samej Kory – piosenkarki, która zmieniła polską muzykę
Niezwykła książka artysty, filozofa, poety i buntownika, a zarazem czułego i przenikliwego obserwatora świata zwierząt. W krótkich, pełnych humoru opowieściach przedstawia relacje z braćmi mniejszymi, ukazując szczerą więź, jaka łączyła jego i Korę z czworonożnymi towarzyszami.
Pojawiają się tu psy, koty, węże, lamy, ale i mniej tuzinkowi mieszkańcy Roztocza – krainy łączącej Wyżynę Lubelską z Podolem, gdzie Kora i Kamil żyli w harmonii z naturą. W ich domu na wzgórzu zwierzęta były integralną częścią codzienności. Ramona, Mila, Bobo, Rudzik, Kuki, Pikuś i Pipi – każde z nich ma swoją historię i osobowość. I każde kocha bezwarunkowo, uczy empatii i jest źródłem radości.
Zabawne, wzruszające, nostalgiczne, a czasem bolesne opowieści przenoszą w czasie i przestrzeni: do czasów młodości, do egzotycznych podróży do Brazylii, Meksyku i na Kretę, ale przede wszystkim do świata, w którym człowiek i zwierzę żyją w głębokim porozumieniu.
Kornelia Sobczak
Zośka i Rudy. O miłości, przyjaźni i Polsce
Wydawnictwo Krytyki Politycznej
premiera: 18.02.2026
Zośka i Rudy – bohaterowie szkolnej czytanki, bohaterowie narodowi. Kamienie na szaniec – książka legenda, lektura, którą wszyscy znają, ale mało kto zastanawia się nad znaczeniem przekazywanych przez nią treści.
Esej Kornelii Sobczak to pierwsza próba zmierzenia się na poważnie ze słynnym dziełem Aleksandra Kamińskiego i ujawnienia jego roli w budowaniu mitu, jakim dzisiaj owiani są bohaterowie Kamieni na szaniec. Sobczak pokazuje konteksty, które często pomija się w opowieści o czasach II wojny światowej i latach ją poprzedzających. Nie waha się podjąć wątków, które do tej pory wywoływały największe emocje, czyli spekulacji o homoerotycznym związku Zośki i Rudego oraz o przynależności Bytnara do skrajnie prawicowej organizacji ONR. Stara się także prześledzić i przeanalizować, w jaki sposób dobre programy wychowawcze, piękne idee i szlachetne zamiary rozbijają się o rafy nacjonalizmu, militaryzmu oraz wzorców kulturowych opartych na kulcie męskości i na narodowej wizji wspólnoty. Nic nie jest tutaj oczywiste, a często okazuje się zupełnie inne, niż przyzwyczailiśmy się myśleć.
Albert Świdziński
Nasza air jordan 31 xxx1 bomba. Czy Polska potrzebuje strategii jądrowej?
Wydawnictwo Literackie
premiera: 25.02.2026
Broń jądrowa najbardziej potrzebna jest państwom słabym – ale mogą ją mieć tylko państwa silne. Jej powstanie zredefiniowało świat stosunków międzynarodowych – chociaż użyto jej tylko raz, ponad 80 lat temu, do dzisiaj w jej cieniu decydują się losy państw. Mimo że jest narzędziem ostatecznego zniszczenia, wielu uważa, że jej istnienie przyczyniło się do zachowania pokoju.
Rola broni jądrowej w polityce jest ogromna, ale w Polsce nie mówi się o niej prawie wcale. Dlaczego jest tematem tabu? Do czego służy i jak się jej używa, nie używając jej wcale? Jakie mechanizmy pozwalają dzięki niej odstraszać agresję, a jakie wymuszać posłuszeństwo? I wreszcie: jak państwa średnie, takie jak Polska, którym zasadniczo broni jądrowej mieć nie wolno, były w stanie ją zdobyć pomimo niechęci sojuszników i wrogów? A kiedy już ją zdobyły, w jaki sposób „używały” jej, aby osiągać swoje cele polityczne i zapewnić sobie bezpieczeństwo?
Książka Alberta Świdzińskiego, eksperta od strategii nuklearnej w think tanku Strategy&Future, odpowiada na te wszystkie pytania. Jest podręcznikiem zdobywania broni jądrowej przez państwa – wyjaśnia, po co jest im potrzebna, w jaki sposób przejść przez trudny i niebezpieczny proces jej zdobywania oraz jak ją wykorzystywać, kiedy już się ją ma.
Emily Van Duyne
Kochając Sylvię Plath
tłum. Agata Ostrowska
Wydawnictwo Znak Literanova
premiera: 25.02.2026
Sylvia miała 24 lata, gdy wyszła za Teda Hughesa. Była już wtedy wydawaną i docenianą poetką. On brylował na salonach, miał talent, ale potrzebował agenta. Sylvia została więc jego redaktorką i asystentką. Przepisywała i wysyłała jego utwory do wydawców, negocjowała umowy i zarządzała finansami. To dzięki niej stał się sławnym poetą.
Dwa dni po tym, jak ją pobił, straciła ciążę. Gdy odkręciła gaz i zażyła tabletki, on spędzał noc u swojej kochanki. Sześć lat później inna jego kochanka – Assia Wevill – odebrała sobie życie w ten sam sposób co Sylvia.
Ted Hughes przez lata manipulował pamięcią o Plath i budował zakłamaną opowieść o ich małżeństwie. Ocenzurował twórczość i życie Sylvii, tworząc wygodną dla siebie legendę zmierzającej ku śmierci poetki.
Emily Van Duyne, naukowczyni i stypendystka Fulbrighta, jako pierwsza miała odwagę zmierzyć się z legendą Teda Hughesa i odzyskać Sylvię ze stworzonej przez niego narracji. Bo Sylvia niczego nie ukrywała, o przemocy pisała w wierszach i dzienniku. Autorka dogłębnie analizuje teksty poetki oraz wszystkie ujawnione dokumenty z jej życia. To pierwsza książka o Sylvii Plath uwzględniająca jej listy do psychoterapeutki.
Jack Weatherford
Czyngis Chan. Architekt nowoczesnego świata
tłum. Dorota Kozińska
Wydawnictwo Znak Horyzont
premiera: 25.02.2026
Z chaosu – porządek. Z wojen – postęp.
Czyngis-chan, barbarzyńca w oczach wrogów, wizjonerski przywódca w oczach historii.
W dwadzieścia pięć lat podbił więcej ziem niż Rzym przez cztery stulecia. Złamał świat muzułmański i obnażył słabości europejskiego rycerstwa.
Ale to nie podboje, a jego idee okazały się przetrwać wieki. Zjednoczył rozbite ludy, stworzył szlaki wymiany towarów, zbudował system oparty na tolerancji, promocji talentu i swobodnym przepływie wiedzy. Połączył zacofany wówczas Zachód z kwitnącą Azją.
Jack Weatherford w fascynujący sposób obala mit Mongołów jako dzikich barbarzyńców. Pokazuje, że to właśnie dzięki nim do Europy dotarły wspaniałe wynalazki i idee, które stały się fundamentem nowoczesności.
Autor nie tylko tworzy wspaniały obraz wielkiego przywódcy i jego spuścizny, ale zmusza nas do zastanowienia się nad tym, gdzie naprawdę leżą podwaliny współczesnego świata. Z mongolskich stepów wyłania się świat otwartych granic, wymiany myśli i technologii – świat, w którym żyjemy do dziś.
Z widokiem na Polskę. Sąsiedzi, kciuk Stalina, czeski dług i KGB
Wydawnictwo Ringier Axel Springer
premiera: 25.02.2026
Nasi sąsiedzi. Budzą ciekawość, czasem fascynują, czasem przerażają. Łączy nas przeszłość, bywa że bardzo trudna. Łączy także teraźniejszość: wspólne sukcesy, podobne problemy. Patrzymy na siebie każdego dnia. A ile o sobie naprawdę wiemy? Co sądzą o Polakach Rosjanie z Królewca, Litwini, Białorusini, Ukraińcy, Słowacy, Czesi i Niemcy? Z jakiego powodu niektórzy z nich coraz liczniej przyjeżdżają do Polski? Czego nam zazdroszczą, a co ich w nas śmieszy? Jak nam się żyje obok siebie?
Dziennikarze Onetu: Magdalena Rigamonti, Monika Waluś, Katarzyna Barczyk-Sikora, Diana Wawrzusiszyn, Alicja Staszak, Witold Jurasz, Marcin Terlik i Tomasz Mateusiak postanowili poszukać odpowiedzi na te i wiele innych pytań, wyruszając na spotkania z naszymi sąsiadami. Zabierają nas w podróż po pograniczach – a tak naprawdę w głąb ludzkich wspomnień, tęsknot i marzeń. Opowiadają historie prawdziwe, poruszające i skłaniające do refleksji. Historie o życiu z widokiem na Polskę.
Karolina Żebrowska
Ugly. Encyklopedia brzydkiej mody
Wydawnictwo Znak Horyzont
premiera: 25.02.2026
O guście się nie dyskutuje, ale…
…kiedy go nie ma, możesz cieszyć się (cudzymi) porażkami bez wyrzutów sumienia. Trzymasz w rękach przewodnik po najbardziej kuriozalnych pomysłach w historii mody – od kapeluszy, które wyglądały jak zastawa obiadowa, po biustonosze, którymi można zabić.
Karolina Żebrowska z wdziękiem i ciętym humorem poprowadzi cię przez dzieje modowych grzeszków, stylizacyjnych przestępstw czy wreszcie zbrodni na estetyce. Taplając się w bajorku modowej rozpaczy, zaznasz zarówno zachwytu, jak i niedowierzania. Nieraz zapytasz: „Dlaczego ludzie naprawdę to nosili? W którym momencie wszystko poszło tak bardzo źle?”.
Ta książka to historia mody w wersji WTF – pełna rzetelnej wiedzy, ale też ironii i zaraźliwego śmiechu. Pozycja idealna dla estetów o mocnych nerwach i wszystkich, którzy choć raz spojrzeli na stary portret z myślą:
„Co to do cholery jest? I dlaczego jest takie brzydkie?”.
Inne artykuły
Premiery #nonfiction STYCZEŃ 2026
