Zanim zobaczymy się na festiwalu, jest jeszcze czas, by nadrobić lektury! Przede wszystkim warto sięgnąć po nowy reportaż Jagody Grondeckiej, z którą spotkamy się już niebawem. Poza tym wśród majowych premier #nonfiction znajdziecie fascynującą analizę, jak media lat 90. i 2000 zdołały nastawić kobiety przeciwko sobie, oraz inną karierze, jaką w naszej historii, kulturze i naszych głowach zrobiło poczucie winy. Nie zabraknie rozważań o AI, skutkach katastrofy ekologicznej i imperialistycznej agresji. Ale można też poczytać o pizzy i pomidorach. Polecamy i do zobaczenia w Gdyni!
- air jordan 31 xxx1
- Nike Air Max 1 Ultra Moire University Red 1 Ultra Moire University Red 2 Terra Blush AJ6599 – Nike Air Max 1 Ultra Moire University Red – 201 Release Date , IetpShops
zebrała Agnieszka Pietrzak
Tala Albanna, Michelle Amzalak
Niezłomne serca. Korespondencja między dwiema studentkami z Gazy i z Izraela
tłum. Marta Turnau
premiera: 6.05.2026
Dzieli je zaledwie dziesięć kilometrów… i mur.
Chociaż mieszkają tak blisko, ich światy nie mogłyby być od siebie bardziej oddalone. Mimo wychowania we wzajemnej wrogości Tala, Palestynka z Gazy, i Michelle, Izraelka z Sederot, zdecydowały się do siebie pisać. Tala nie była pewna, czy może je cokolwiek łączyć. Michelle nie chciała zatracić się w gniewie i nienawiści, które pochłonęły już tak wielu.
Zaczęły wymieniać listy w marcu 2024 roku wśród chaosu wojny, świstu pocisków rakietowych i śmierci bliskich. Tala i Michelle nie piszą tylko o wojnie i strachu – rozmawiają o codzienności po dwóch stronach konfliktu, o studiach prawniczych, ale też o ulubionych książkach, marzeniach i planach na przyszłość.
Korespondencja zainicjowana przez Dimitriego Kriera, dziennikarza „Le Nouvel Observateur”, jest czymś więcej niż zapisem doświadczeń dwóch młodych dziewczyn przeżywających wojnę. To otwarcie przestrzeni dialogu między Palestyną a Izraelem, między dwoma „niezłomnymi sercami”, które – by przetrwać – wybrały listy zamiast broni
William Alexander
Dziesięć pomidorów, które zmieniły świat
tłum. Natalia Mętrak-Ruda
Wydawnictwo Feeria
premiera: 20.05.2026
Niegdyś pomidor nie miał łatwego życia – przez wieki tkwił na marginesie historii, podejrzewany o trujące właściwości, i służył co najwyżej do obrzucania wrogów. W XIX wieku uwierzono jednak, że ekstrakt z niego jest cudownym lekarstwem na wszelkie dolegliwości. Teraz pomidor jest najpopularniejszym owocem (a może warzywem?) na świecie i zmienia oblicze rolnictwa, przenosząc się z pól do klimatyzowanych megaszklarni wielkości małych miast. Każdego lata w wielu krajach odbywają się festiwale pomidora, a butelka ketchupu stanowi podstawowe wyposażenie każdej lodówki.
Oparta na skrupulatnych badaniach i opowiedziana żywym, dowcipnym językiem, książka Dziesięć pomidorów, które zmieniły świat to historia oszustów, konkwistadorów i mafiosów, a także podróży, przygód i łutów szczęścia.
Poznaj fascynujące losy pomidora na przestrzeni wieków!
Wiktoria Amelina
Patrząc na kobiety, patrząc na wojnę. Dziennik wojny i sprawiedliwości
tłum. Hanna Pustuła-Lewicka
Wydawnictwo Krytyki Politycznej
premiera: 13.05.2026
Ta książka to nie solowa aria, lecz zespół kobiecych głosów: bibliotekarek, żołnierek, aktywistek i prawniczek.
Kiedy Rosja rozpoczęła inwazję na pełną skalę, Wiktoria Amelina, ukraińska powieściopisarka i poetka, stała się badaczką zbrodni wojennych. Dokumentowała ruiny szkół, ośrodków kultury oraz zbierała zeznania ocalałych i świadków okrucieństw. Jej zapiski odzwierciedlają osobiste przeżycia terroru, ale niosą ze sobą głębokie przesłanie: konieczność widzenia poszczególnych istot ludzkich, nieodwracania wzroku od cierpienia.
Autorka została zabita przez rosyjską rakietę w 2023 roku w wieku 37 lat. Celem książki zredagowanej przez przyjaciół i jej męża, Aleksa Amelina, było i jest odegranie roli w dążeniu do sprawiedliwości za popełnione na jej rodakach zbrodnie.
Omer Bartov
Izrael. Co poszło nie tak?
tłum. Tomasz Bieroń
Wydawnictwo Literackie
premiera: 6.05.2026
Bezkompromisowe spojrzenie na Izrael i jego politykę oczami jednego z największych światowych autorytetów w dziedzinie badań nad Holokaustem.
Atak Hamasu na południowy Izrael 7 października 2023 roku rozpoczął najkrwawszy i najtragiczniejszy rozdział trwającej od ponad wieku bliskowschodniej wojny stuletniej.
Profesor Omer Bartov urodził się w kibucu, dorastał w Tel Awiwie i służył w Siłach Obronnych Izraela podczas wojny Jom Kipur. Następnie został historykiem, ekspertem od armii niemieckiej i Zagłady, by po latach spojrzeć krytycznym okiem na własną ojczyznę.
Zygmunt Bauman
W pierwszej osobie. Wspomnienia i rozliczenia
Wydawnictwo Agora
premiera: 20.06.2026
Miał czternaście lat, gdy zobaczył ojca na kolanach z lufą karabinu przy głowie. Miał dziewiętnaście, gdy wyzwalał Polskę jako podporucznik artylerii. Miał czterdzieści trzy, gdy ta sama Polska kazała mu się wynosić. „Jeśli Żyd chce być uznany za Polaka – rozsądek widać doradza, by stał się uchodźcą” – napisał pod koniec życia.
Badał wykluczenie, bo poznał je wielokrotnie na własnej skórze. Niechciane dziecko. Jedyny Żyd w klasie. Chłopiec, który czytał Jacka Londona, bo nie miał z kim grać w piłkę. Potem – uchodźca, żołnierz, komunista, rewizjonista, wygnaniec i jeden z najczęściej cytowanych myślicieli współczesnego świata.
Bauman wprost i swoimi słowami opowiada o ucieczce z bombardowanego Poznania i krzyku „Tu jest moja mat’!”, który uratował rodzinie życie na sowieckiej granicy, o fascynacji komunizmem czy straconych złudzeniach po referacie Chruszczowa. Wraca do Marca ’68, pogróżek oraz wyjazdu, z którego nie było powrotu.
Gdy w Europie powraca język wykluczenia, a granice znów dzielą ludzi na „swoich” i „obcych”, wspomnienia Baumana czyta się nie jak historię minioną, lecz jak ostrzeżenie – napisane przez kogoś, kto każdy z tych mechanizmów przeżył osobiście.
Michał Borke, Adam Gniewecki
Epstein. Imperium cienia
Wydawnictwo Wielka Litera
premiera: 20.05.2026
Multimilioner, finansista, filantrop. Człowiek, który zarządzał majątkiem najbogatszych ludzi, który jadał kolacje z Billem Clintonem, Donaldem Trumpem, księciem Andrzejem, profesorami najznamienitszych uczelni i noblistami. A także oszukiwał, defraudował, dopuszczał się najobrzydliwszych przestępstw seksualnych.
Jeffrey Epstein przez lata pozostawał bezkarny. W tym czasie zbudował imperium, w którym najcenniejszą walutą była informacja, a głównym narzędziem wpływu ‒ strach. Dopiero teraz, kilka lat po jego śmierci, odkrywamy skalę jego działań.
To historia człowieka, który pojawił się znikąd i dostał się na sam szczyt, ale też historia o bezkarności, zmowie milczenia i mrocznych sekretach światowych elit. Anatomia systemu, który stworzył potwora, a następnie padł przed nim na kolana.
Sprawa Epsteina rzuca na otaczający nas świat nowe światło. Zdumiewa i napawa wstrętem. A przede wszystkim rodzi pytania. Jak to w ogóle było możliwe? I kim tak naprawdę był Jeffrey Epstein?
Luca Cesari
Historia pizzy. Od Neapolu do Hollywood
tłum. Natalia Mętrak-Ruda
Wydawnictwo Feeria
premiera: 6.05.2026
Oto opowieść o pizzeriach i piecach, o kucharzach i ręcznie wałkowanym cieście, o wąskich uliczkach Neapolu i nowojorskiej Małej Italii, lecz także o królach i królowych, podróżnikach i pisarzach, aktorach i śpiewakach operowych. Przeczytaj o tym, jak prosta focaccia z sosem pomidorowym i mozzarellą stała się najpopularniejszym daniem świata i fenomenem kultury popularnej; jak przemierzyła oceany, trafiła na stoły na wszystkich kontynentach i zbudowała globalny rynek, którego wartość przekracza 200 miliardów dolarów rocznie.
Luca Cesari, włoski kucharz i historyk jedzenia, odkrywa przed czytelnikami tajemnice włoskiej gastronomii i obala stereotypy, a także dzieli się kulinarnymi ciekawostkami i historycznymi przepisami.
Mona Chollet
Nie dać się poczuciu winy. O tym, co nam przeszkadza w życiu
tłum. Magdalena Kowalska
Wydawnictwo Karakter
premiera: 11.05.2026
Kto nie zna głosu, który co chwilę nas strofuje, poprawia, wyśmiewa i sprowadza do parteru? Wewnętrzny krytyk nigdy nie zasypia i nawet kiedy sądzimy, że oto wreszcie udało nam się do czegoś dojść albo przepracować jakiś problem, przypomina o swoim istnieniu. Niezadowolenie z siebie nie opuszczało także Mony Chollet po tym, jak jej Czarownice stały się międzynarodowym bestsellerem. Mogła wtedy wreszcie porzucić pracę na etat i w pełni poświęcić się pisarstwu, czyli – spełnić swoje marzenie. Cóż jednak z tego, skoro jej wewnętrzny głos wciąż wyrażał rozczarowanie: Mona wydawała się sobie za głupia, by pisać, za mało pracowita, zbyt uprzywilejowana, posługująca się nie dość inkluzywnym językiem i tak dalej. Ostatecznie postanowiła więc zrobić coś, co mogło być w tej sytuacji jedynym rozsądnym wyjściem: napisała książkę, w której lekko, niezobowiązująco i z typowym dla siebie poczuciem humoru przygląda się jednemu z najbardziej trwałych wzorców naszej kultury: poczuciu winy.
Każdy z rozdziałów jest poświęcony innemu zagadnieniu, a są to: religia z ideą grzechu pierworodnego i piętnowaniem wszelkich niedoskonałości; obwinianie kobiet będących ofiarami przestępstw i nadużyć seksualnych; przemoc wychowawcza, która co jakiś czas powraca do łask w kolejnych odsłonach konserwatywnych polityk; kult pracy i pracoholizm jako efekty uboczne wymogu produktywności; prześciganie się w poczuciu moralnej wyższości i wzajemne obwinianie jako nieodłączne atrybuty ruchów postępowych i aktywistycznych.
Autorka czerpie pełnymi garściami z literatury naukowej i popularnej, przywołuje filmy i seriale, przykłady z własnego życia i zdarzenia będące przedmiotem publicznych sporów (tu także wątek polski z zagranicznymi przedstawieniami Krystiana Lupy), by pokazać, jak mechanizmy obwiniania i samoobwiniania są stale wytwarzane przez różnego rodzaju presję społeczną i jak mocno są one wprzęgnięte w tryby patriarchatu i kapitalizmu. I nawet jeśli ostatecznie Chollet nie daje zbyt wielu odpowiedzi na to, jak w praktyce radzić sobie z poczuciem winy, pomaga nam uświadomić sobie, gdzie kryją się i jak działają jego utajone zasoby, a przede wszystkim pozwala nabrać do niego odrobiny dystansu.
Piotr Chomczyński
Taniec z Santa Muerte. Kobieca twarz narkobiznesu
Wydawnictwo Bukowy Las
premiera: 6.05.2026
Piotr Chomczyński odsłania kurtynę świata narkotykowego, jakiego do tej pory nie znaliśmy. To nie jest kolejna opowieść o medialnych baronach. To brutalna rzeczywistość, w której prawdziwa władza i przetrwanie narkobiznesu spoczywają w rękach matek, żon i córek. To one są cichym kręgosłupem operacyjnym karteli. Od nastolatek uwiedzionych obietnicą lepszego życia po matki, które dla ochrony synów stają się częścią maszyny do zabijania. Autor, wykorzystując lata ryzykownych badań terenowych w krajach Ameryki Południowej, oddaje głos kobietom, które do tej pory milczały. To reportaż łączący chłodną analizę naukową z porywającymi, intymnymi historiami bohaterek.
Piotr Chomczyński – pisarz, kryminolog, naukowiec. Od lat łączy pracę naukową z ekstremalnymi badaniami terenowymi, między innymi w Polsce, Ekwadorze, Hondurasie i Meksyku. Jako naoczny świadek analizował działalność najpotężniejszych karteli narkotykowych, a dzięki unikalnemu dostępowi do zakładów karnych z bliska monitorował życie członków struktur przestępczych osadzonych w izolacji. Autor angażujących i realistycznych kryminałów, a także uczestnik wielu wywiadów i podcastów kryminalnych, w których dzieli się swoją ekspercką wiedzą.
Françoise Coquillat
Pielęgniarki na wojnie
tłum. Marta Szostek-Radomska
Wydawnictwo RM
premiera: 20.05.2026
Podczas I wojny światowej tysiące kobiet opuściło swoje domy, by zostać pielęgniarkami. Co spotkało je na froncie, co dziś o nich wiemy i jak te wyobrażenia mają się do rzeczywistości? Kim były kobiety w I wojnie światowej?
Zaczęło się od historii rodzinnej, gdy Françoise Coquillat odkryła dzieje życia swojej babci. Przez lata prowadziła badania naukowe na temat pielęgniarek epoki wielkiej wojny i medycyny wojennej. Teraz opowiada prawdziwą historię tych niezwykłych kobiet.
W tej fascynującej i skrupulatnie udokumentowanej opowieści splatają się losy kobiet z różnych środowisk. Autorka oddaje głos swoim bohaterkom, które poprzez pospieszne notatki, osobiste pamiętniki i teksty przeznaczone do publikacji opisują swoje doświadczenia, wspólnie tworząc opowieść o narodzinach zawodu, determinacji, traumach wojennych, wyczerpaniu, a czasem rozpaczy kobiet, rzuconych leg jeans Schwarz Dsquared2 - detail straight - Nº21 carabiner - VbjdevelopmentsShops Sweden - Favourites Yours Curve Navy London Pocket Maxi Dress Inactive za linię frontu bez przygotowania na horror wojny.
Pochylenie się nad codziennością pracy pielęgniarek i szpitala polowego ukazuje, jak tradycyjny i nieco naiwny wizerunek siostry szarytki na wojnie w nieskazitelnie białym fartuchu wykazuje niezrozumienie kompetencji, obowiązków i nakładu pracy tych kobiet. Ta książka stanowi historię profesjonalizacji kobiet w medycynie i sekularyzacji opieki pielęgniarskiej, ukazuje też wojnę jako katalizator postępu i olbrzymich przemian. To także uniwersalna opowieść o sile, walce, heroizmie kobiet podczas wielkiej wojny i emancypacji.
Katarzyna Czajka-Kominiarczuk
Marilyn Monroe. Wszystkie twarze bogini
Wydawnictwo Mando
premiera: 6.05.2026
Ikona. Uwodzicielka. Ofiara.
Kim dla ciebie jest Marilyn Monroe?
Wyjątkowe spojrzenie na legendę kina w stulecie jej urodzin.
1 czerwca 1926 roku w Los Angeles urodziła się Norma Jeane Mortenson. Świat poznał ją i pokochał jako Marilyn Monroe. I choć Norma Jeane odeszła zbyt wcześnie, Marilyn została z nami na zawsze jako absolutna bogini – symbol pożądania, kina i kobiecości.
Czemu fascynacja Marilyn się nie kończy?
Na to pytanie odpowiedzi szuka bestsellerowa autorka Katarzyna Czajka-Kominiarczuk, twórczyni bloga Zwierz Popkulturalny. Z pasją prowadzi nas przez świat tajemnic, mitów i faktów, które ukształtowały legendę Marilyn. Śledzi teorie spiskowe, jakie narosły wokół przedwczesnej śmierci gwiazdy, opowiada historię jej najsłynniejszego zdjęcia i portretów Andy’ego Warhola oraz analizuje obecność aktorki w kinie, muzyce i reklamie. Przypomina poszukiwania „polskiej Marilyn Monroe” i tropi historię przejęcia przez polski Skarb Państwa odbitek zdjęć Marilyn autorstwa Miltona H. Greene’a.
Spójrzmy raz jeszcze na ikonę. I spróbujmy zrozumieć, dlaczego wciąż lśni pełnym blaskiem.
Małgorzata Czyńska
Pisz do mnie na Łódź! Życie kulturalne i towarzyskie w tymczasowej stolicy
Wydawnictwo Marginesy
premiera: 6.05.2026
Po wojnie Warszawa była w gruzach, więc na kilka niezwykłych lat sercem polskiej kultury stała się Łódź. To tu tymczasową siedzibę miały wydawnictwo Czytelnik pod wodzą Jerzego Borejszy, wytwórnia filmowa „Czołówka” z Aleksandrem Fordem na czele, Ministerstwo Kultury i Sztuki, redakcje licznych gazet i pism – „Świerszczyka”, „Szpilek” czy „Głosu Ludu” – oraz kilkanaście zespołów teatralnych. W kamienicach przy Piotrkowskiej i w Grand Hotelu spotykali się ludzie kina, teatru, radia, muzyki, sztuk plastycznych oraz nauki – wśród nich Julian Tuwim, Mieczysław Jastrun, Jan Kott, Adam Ważyk, Jan Brzechwa, Pola Gojawiczyńska, Władysław Broniewski, Leon Schiller czy Zofia Nałkowska. Przyjechali z potrzeby tworzenia – często tylko na chwilę, ale właśnie ta chwila okazała się wyjątkowa.
Pisz do mnie na Łódź! to barwna gawęda o życiu artystycznym i towarzyskim w mieście kominów fabrycznych, które na krótko stało się nieformalną stolicą Polski. To historia odbudowy świata ze zgliszcz – pełna nadziei, energii i sprzeczności, rozgrywająca się w cieniu rodzącej się propagandy. Opowieść o czasie, który szybko minął, pozostawiając po sobie legendę.
Bernadetta Darska
Republika ludzi młodych. Opowieść o nowym człowieku
Wydawnictwo Iskry
premiera: 25.05.2026
W Polsce po drugiej wojnie światowej jest milion siedemset tysięcy sierot. W Bartoszycach, niewielkim poniemieckim miasteczku w dawnych Prusach Wschodnich, powstaje projekt, jakiego wcześniej nigdy nie było – Centralny Ośrodek Wychowawczo-Szkoleniowy im. Janusza Korczaka. Ma to być eksperyment, którego celem jest stworzenie nowego człowieka. W jego ramach na początku 1947 roku rozpoczyna działalność największy w Polsce dom dziecka, który docelowo ma przyjąć trzy tysiące podopiecznych. Trafią tu autochtoni, młodzi powstańcy warszawscy, wychowankowie z Monetnej na Uralu. Pracownicy to repatrianci z Wilna i zza Buga, nauczyciele oddelegowani do pracy z centrum, ale i reemigranci z Francji. Wyludniona i zniszczona miejscowość stanie się miastem dzieci. Gigantyczny Ośrodek powstaje w dawnych koszarach Ludendorffa, które zadziwiają bielą ścian, rozmachem zabudowy, bliskością lasu i rzeki Łyny. To przestrzeń niemalże sielankowa, oddzielona od reszty miejscowości torami, a z dwóch pozostałych stron wodą. Dzisiaj mało kto o tym niezwykłym projekcie pamięta.
Najwyższy czas to zmienić.
Didier Fassin
Moralna abdykacja. Dlaczego świat nie powstrzymał zagłady Strefy Gazy?
tłum. Oskar Hedemann
Wydawnictwo Obroty
premiera: 13.05.2026
Rzecz o tym, jak zachodnie rządy i elity przyczyniły się do zniszczenia Gazy oraz uciszenia głosów upominających się o prawa Palestyńczyków.
Didier Fassin, opierając się na szerokim zestawie międzynarodowych źródeł, przedstawia zapis pierwszych sześciu miesięcy wojny prowadzonej przez armię izraelską po atakach z 7 października 2023 roku. Autor pokazuje, jak większość zachodnich rządów nie tylko przyzwoliła na zniszczenie Gazy – jej domów, szpitali, szkół, infrastruktury i społeczności cywilnej – ale często także aktywnie się do tego przyczyniła.
By usprawiedliwić swoje stanowisko i krytyczne głosy, autor przyjął oficjalną wersję wydarzeń opartą na izraelskiej narracji. Główne media w dużej mierze ją powieliły, pomijając perspektywę i doświadczenia Palestyńczyków. Głosy sprzeciwu zaczęto tłumić, narzucając kontrolę nad językiem i myśleniem. Cenzura i autocenzura stały się codziennością, a wezwanie do zawieszenia broni czy przypomnienie o prawie humanitarnym wystarczało, by spotkać się z zarzutem antysemityzmu.
Fassin przygląda się kwestii tego, w jak dramatycznie nierówny sposób traktowana jest przez media wartość życia po obu stronach konfliktu oraz złożonym uwarunkowaniom geopolitycznym, ekonomicznym i ideologicznym, które takie podejście podtrzymują. W jego ujęciu ta zbiorowa moralna kapitulacja Zachodu, polegająca na odrzuceniu zasad, które są uznawane za fundamenty cywilizacji, pozostawi trwały ślad w historii ludzkości.
Polskie wydanie posłowiem opatrzył Przemysław Wielgosz.
Ptere Frankopan
Odmieniona Ziemia. Nieopowiedziana historia
tłum. Tomasz Macios, Barbara Gutowska- Nowak
Wydawnictwo W.A.B.
premiera: 20.05.2026
Według ONZ aż 40% naszej planety uległo degradacji. W jakim kierunku zmierzamy?
Globalne ocieplenie to jedno z największych zagrożeń, przed którymi stoi dziś ludzkość. Chociaż temperatury rosną, poziom mórz się podnosi, a katastrofy naturalne zdarzają się coraz częściej, obecny kryzys ekologiczny wydaje się trudny do zrozumienia, a jego skutki nie do końca przewidywalne. Zmiany klimatyczne i ich wpływ na nas nie są jednak niczym nowym.
Peter Frankopan zabiera czytelnika w epicką podróż przez wieki i kontynenty, by pokazać, że natura zawsze odgrywała fundamentalną rolę w rozwoju ludzkości.
Zmiany klimatyczne i ich konsekwencje towarzyszą nam od zarania dziejów, a imperia, które nie liczyły się z prawami natury, ściągały na siebie zagładę. W Odmienionej Ziemi znajdziemy na to wiele dowodów, od upadku cywilizacji Moche w Ameryce Południowej, spowodowanego cyklicznymi zjawiskami El Niño, po erupcje wulkanów na Islandii, które wpłynęły na sytuację w Egipcie i przyczyniły się do upadku Imperium Osmańskiego.
Dzięki połączeniu znakomitego pisarstwa historycznego z najnowszymi badaniami naukowymi książka Frankopana całkowicie odmieni nasze spojrzenie na świat i jego przyszłość.
Sophie Gilbert
Girl on Girl. Jak popkultura zwróciła kobiety przeciw sobie
tłum. Kaja Gucio
Wydawnictwo Poznańskie
premiera: 6.05.2026
Od Spice Girls po Kardashianki, od #girlpower po OnlyFans. Elektryzująca i nieodkładalna książka o tym, jak popkultura kształtuje naszą rzeczywistość.
Madonna łamiąca seksualne i religijne tabu, Britney Spears zatracająca się w obłędzie czy śledzona przez paparazzi Paris Hilton. Każda z nich stała się ikoną własnych czasów, dźwigając na barkach presję narastającą wraz z rozwojem mediów. Sophie Gilbert, finalistka nagrody Pulitzera, w błyskotliwej i bezkompromisowej książce opowiada o tym, jak media lat 90. i 2000 wpłynęły na postrzeganie kobiet. Opisuje to, jak kobiece ciało, wybory życiowe i łamanie konwenansów związanych z płcią zaczęły podlegać nieustającej ocenie, stając się polem rywalizacji, konfliktów i ciągłego porównywania się z niedościgłym ideałem.
Gilbert ukazuje, jak ruchy mające wzmocnić głos kobiet przejęły go, skomercjalizowały, a na koniec nastawiły nas przeciw sobie.
Bryony Gordon
Byłam na dnie. Jak niszczyłam swoje życie i czemu mi się nie udało
tłum. Joanna Sugiero
Wydawnictwo RM
premiera: 6.05.2026
Poruszająca, bezkompromisowo szczera i zaskakująco zabawna opowieść autorstwa Bryony Gordon to intymna podróż przez życie naznaczone zaburzeniami obsesyjno-kompulsywnymi, bulimią, depresją i uzależnieniami. Autorka od pierwszych stron zaprasza nas do swojego świata – bez filtrów, bez upiększeń, za to z ogromnym humorem i czułością wobec samej siebie i innych.
Bryony prowadzi nas przez swoje dzieciństwo i pierwsze niepokojące sygnały choroby, przez studenckie lata pełne chaosu, imprez i poszukiwania własnej tożsamości, przez toksyczne związki i autodestrukcyjne wybory, aż po terapię, macierzyństwo i mozolną naukę budowania zdrowych relacji – zarówno z innymi, jak i z samą sobą. To historia upadków, wstydu i lęku, ale też ogromnej siły, samoświadomości i nadziei.
Jagoda Grondecka
Emirat to my. Jak talibowie odbijali Afganistan
Wydawnictwo Czarne
premiera: 20.05.2026
Latem 2021 roku, gdy po dwudziestu latach obecności Amerykanie opuszczają Afganistan, Jagoda Grondecka jest na miejscu. Relacjonuje zbrojny marsz talibów na Kabul i ich powrót do władzy, panikę wśród mieszkańców, ucieczki żołnierzy afgańskiej armii i rozpad struktur republiki. Rozmawia z talibami, zagląda do opuszczonej bazy Bagram, gdzie porzucony sprzęt przypomina o nagłym odwrocie Amerykanów. Śledzi dramatyczne próby ewakuacji cywilów i tłumy usiłujące dostać się na lotnisko. Na prośbę polskiego rządu pomaga zorganizować ewakuację ponad setki Afgańczyków współpracujących z polskim wojskiem.
Czujnie obserwuje pierwsze miesiące nowych-starych rządów i codzienne życie z perspektywy ulic, szkół, domów i posterunków. Szczególną uwagę poświęca sytuacji kobiet, rozmawia z uczennicami i nauczycielkami, które mimo ryzyka próbują stawiać opór, gdy ogranicza się ich dostęp do edukacji, z demonstrantkami, które odważnie wykrzykują: „Chleba, pracy, wolności!”; odwiedza szariacki sąd, by przekonać się, ile warte jest zeznanie kobiety.
Tłem jej reporterskiej relacji jest analiza upadku afgańskiej republiki: korupcja elit, bezkarność watażków z Sojuszu Północnego, nocne naloty wojsk specjalnych na domniemanych wrogów reżimu. Właśnie tak zaczyna się historia powrotu talibów do władzy.
Michael M. Grynbaum
Imperium elit. Wzlot i upadek Condé Nast, największej dynastii medialnej nike ja 1 scratch Nowego Jorku
tłum. Rafał Śmietana
Wydawnictwo Znak Literanova
premiera: 6.05.2026
Ponoć gdy Mitzi Newhouse poprosiła męża, by kupił jej najnowszy numer „Vogue’a”, ten kupił… całą firmę. Tak rodzina Newhouse’ów, którzy wcześniej mogli jedynie marzyć o dostępie do kręgu amerykańskich elit, przejęła markę Condé Nast. Dzięki nim powstało medialne imperium, którego redaktorzy przez dekady kształtowali świat mody, rozrywki i kultury.
To oni zbudowali potęgę „Vogue’a”, „Vanity Fair”, „New Yorkera” czy „GQ” – tytułów, dzięki którym Nowy Jork stał się globalną stolicą stylu. Ale reguły, którymi rządziła się firma Newhouse’ów, były bezlitosne.
Jedno słowo Anny Wintour mogło wynieść projektanta na szczyt lub zniszczyć go na zawsze. Na zdjęcia okładkowe wydawano nawet kilkaset tysięcy dolarów i nie szczędzono wysiłków, by uzyskać wymarzony efekt – choćby oznaczało to powtórzenie całej sesji lub sprowadzenie słonia do biurowca na Manhattanie. Na oscarowe przyjęcia organizowane przez Graydona Cartera chciały się dostać wszystkie gwiazdy Hollywood, choć wcześniej drżały przed ostrzem jego krytyki. Nietuzinkowe pomysły Tiny Brown wstrząsały redakcją „New Yorkera”, ale to jej zawdzięczamy przełomową sesję ciążową Demi Moore i wprowadzenie wielu istotnych społecznie tematów do mediów głównego nurtu.
Magazyny Condé Nast były przepustką do świata elit. Rozpalały wyobraźnię, wywoływały skandale, a z czasem obrosły legendą. Teraz, dzięki pełnemu anegdot i doskonale udokumentowanemu reportażowi Michaela M. Grynbauma, możemy poznać prawdziwą twarz dyktatorów stylu i świata, który stworzyli.
Malcolm Harris
Palo Alto. Historia Kalifornii, mit Doliny Krzemowej i technokapitalizm
tłum. Grzegorz Kuśnierz
Wydawnictwo Prześwity
premiera: 22.05.2026
Jedna z najważniejszych książek o historii technologii i kapitalizmu. Pokazuje, jak powstała Dolina Krzemowa i jak zmieniła ona świat.
To pierwsza tak przekrojowa historia Doliny Krzemowej od kolei żelaznych po mikroprocesory ukazująca, jak pozornie zwykłe kalifornijskie przedmieście wyrosło na centrum światowej potęgi technologicznej i militarnej.
Palo Alto kojarzy się z idealnym klimatem, bogactwem, zdrowiem i innowacyjnością. To serce Doliny Krzemowej, miejsce, gdzie duch kontrkultury połączył się z wielkim kapitałem, tworząc laboratorium idei, które zmieniły świat. Palo Alto ma też drugie oblicze: powstało na zagrabionych ziemiach rdzennych mieszkańców, na toksycznych odpadach i w samym centrum globalnego systemu kapitalistycznego.
Malcolm Harris opisuje 150 lat historii północnej Kalifornii od kolonialnych ideologii, testów IQ i teorii tragedii wspólnego pastwiska, po rasową eugenikę, teorię rozbitych okien, komputery i internet. To opowieść o tym, jak małe miasto stało się silnikiem wzrostu gospodarczego, wojny i globalnej dominacji technologicznej, prowadząc świat w pełen niepokojów XXI wiek.
Aleksander Kaczorowski
Milan Kundera. Życie za zasłoną
Wydawnictwo MUZA
premiera: 27.05.2026
Biografia jednego z najwybitniejszych pisarzy XX wieku, który nie doczekał się Nobla.
Kim był prozaik i eseista, autor m.in. Nieznośnej lekkości bytu i Żartu, który przesunął mentalną granicę między Wschodem a Zachodem? Sam uważał się jedynie za „hedonistę zmuszonego żyć w świecie upolitycznionym ponad wszelką miarę”. Dlaczego, jako najsłynniejszy czeski pisarz, zaczął tworzyć w języku francuskim? Dlaczego u szczytu sławy wycofał się z życia publicznego, odmówił udzielania wywiadów i kontaktował się ze światem za pomocą faksu? A wreszcie, dlaczego po upadku komunizmu nie wrócił do Czech?
Czym jest „życie za zasłoną” w wydaniu Kundery?
To książka dla tych, którzy lubią biografie nieoczywiste i bohaterów wymykających się schematom.
Krzysztof Karpiński
Czarnoskóry fordanser w Warszawie. Opowieść o Auguście Agbooli Brownie
Wydawnictwo Literackie
premiera: 20.05.2026
Opowieść, w której nietuzinkowe losy bohatera splatają się z muzyką i historią Polski. To zaproszenie do świata przedwojennego polskiego jazzu, do kawiarnianych wnętrz wypełnionych jego dźwiękami, gdzie przy stolikach i na parkiecie tworzyły się małe i wielkie historie. Puls tej muzyki towarzyszył zmianom społecznym i obyczajowym, inspirował.
Nigeryjczyk, który świetnie władał gwarą warszawską, do Polski trafił w 1922 roku. Występował jako perkusista jazzowy i fordanser w restauracjach i kawiarniach w stolicy oraz w Krakowie, a jego ślub z Polką przyciągnął uwagę ówczesnych mediów i tłumy ciekawskich. Jak wyglądało jego życie? Dlaczego wojenną zawieruchę spędził w Warszawie, a na emigrację do Londynu zdecydował się dopiero latach pięćdziesiątych?
Krzysztof Karpiński – autor biografii Mieczysława Kosza Tylko smutek jest piękny oraz tomu Był jazz. Krzyk jazz-bandu w międzywojennej Polsce – w Czarnoskórym fordanserze w Warszawie sięga do archiwalnych dokumentów i z detektywistyczną skrupulatnością rekonstruuje nieznane dotąd losy Augusta Agbooli Browne’a.
Weronika Kostyrko
Tancerka i Zagłada. Historia Poli Nireńskiej
Wydawnictwo Marginesy
premiera: 20.05.2026
Pola Nireńska – tancerka i choreografka, urodzona w Warszawie Żydówka, biseksualistka, która z polskim mężem Janem Karskim mówiła wyłącznie po angielsku. Mimo że próby zdefiniowania jej tożsamości są z góry skazane na niepowodzenie, jedno jest pewne: była artystką z krwi i kości.
Choć rodzina planuje dla niej zupełnie inne życie, Pola nie ma zamiaru stać się „żydowską narzeczoną” i przeznacza posag na naukę tańca w Dreźnie. Tam zostanie uczennicą – i kochanką – Mary Wigman, wówczas najsłynniejszej niemieckiej tancerki. Po dojściu Hitlera do władzy musi uciekać, a kolejne lata zaprowadzą ją na sceny między innymi Wiednia, Florencji, Londynu, Tel Awiwu i Nowego Jorku. W Londynie pozna miłość życia, a w Waszyngtonie założy własną szkołę tańca i będzie kontynuować karierę. Po jednym z występów otrzyma liścik od mężczyzny przejętego jej „cudownym tańcem” – autorem będzie Jan Karski, legendarny kurier Polskiego Państwa Podziemnego.
Pod koniec życia mówiła, że w Zagładzie straciła siedemdziesięciu czterech członków rodziny – w tym siostrę Frankę, której nikt z dawnych polskich przyjaciół nie udzielił schronienia. Tego nie potrafiła ani zapomnieć, ani wybaczyć.
Weronika Kostyrko rekonstruuje burzliwe życie artystki na podstawie zdjęć, listów, wycinków prasowych i rozmów z tymi, którzy Nireńską pamiętają, i oddaje swojej bohaterce sprawiedliwość, tkając historię o pragnieniu wolności i przeszłości, od której nie sposób uciec.
Ryszard Koziołek
Ćwiczenia z wyobraźni teologicznej
Wydawnictwo Czarne
premiera: 6.05.2026
Nie pamiętam, kiedy po raz pierwszy wyruszyłem, aby uprawiać kłusownictwo na terytorium teologii. A może zawsze tam byłem, jak każdy, kto karmił się od dzieciństwa opowieściami biblijnymi, pieśniami, modlitwami, obrazami, a wszystkie one dotyczyły „istot, które są zawsze. Są, bo są. Wyobrazić sobie po prostu nie mogłem ani [takiej istoty] początku, ani też jej końca. […] Należała do nas, a my do niej, ani my od niej, ani ona od nas nie mogła się odłączyć” (wierzcie czy nie, ale to Maria Konopnicka w Naszej szkapie). Wobec przestrzeni, która nieuchronnie otwierała się tu przed umysłem, wyobraźnia stawała się niezbędna. A tę najlepiej pobudzała literatura. Podziwiana, a później studiowana i badana, okazywała się robić to samo, co umysł nastolatka rozczarowanego abstrakcją dogmatów i monotonią liturgii – konkurować z teologią. To był przez wieki inspirujący spór, który przynosił owoce obu stronom. Ale na naszych oczach przechodzi właśnie do archiwum. Obawiam się, że bez heretyckiej mocy literatury, która przez wieki ożywiała przesłanie ewangeliczne, przyjdzie czas amnezji czy też „erozji wyobraźni religijnej” – jak to nazywał Czesław Miłosz.
Zebrane w tej książce eseje to efekt wieloletniej, osobistej spłaty długu, jaki moja wyobraźnia zaciągnęła w spekulującej teologicznie literaturze. Ale jest to również nostalgiczny protest przeciw wymieraniu języków Księgi, które przez wieki współtworzyły wielkie literackie dzieła.
Autor
W tomie zebrano rozproszone teksty znakomitego literaturoznawcy – znane czytelnikom z jego wcześniejszych książek oraz łamów „Tygodnika Powszechnego”. Odczytane razem, układają się w hymn opiewający odwagę wyobraźni i wolność literatury, które są siłą napędową rozważań o ludzkim losie, moralności i miejscu, jakie zajmujemy wobec spraw codziennych i ostatecznych.
Edyta Krześniak
Psycholog. Sprawa Andrzeja Samsona
Wydawnictwo Otwarte
premiera: 20.05.2026
Andrzej Samson był jednym z najbardziej znanych polskich psychologów. Występował w telewizji, pisał książki, cieszył się dużym zaufaniem. Gdy w 2004 roku w śmietniku nieopodal jego mieszkania znaleziono dziecięcą pornografię, wybuchła jedna z najgłośniejszych pedofilskich afer w historii Polski.
Na zdjęciach byli Kuba, Natalia, Beata, Olaf, Klara, Franek i inne dzieci, którym Samson miał pomóc. To do nich niemal codziennie wraca tamten koszmar.
Proces był wielowątkowy i trwał latami. Sprawę chciano zamieść pod dywan. Środowisko psychologów do dziś nie zrobiło rachunku sumienia. Są jednak ludzie, którzy kiedyś nie mogli mówić, a dziś chcą przerwać zmowę milczenia.
Mateusz Łabuz
Przed waszą erą. Człowiek w syntetycznym świecie deepfake’ów, ChataGPT i sztucznej inteligencji
Wydawnictwo Filia
premiera: 27.05.2026
Gdzie dziś jest miejsce człowieka w świecie coraz bardziej zdominowanym przez sztuczną inteligencję?
Autor prowadzi nas przez kolejne obszary życia – od pozyskiwania i tworzenia informacji, ewolucji języka, rynku pracy i polityki, po relacje, pamięć i śmierć – pokazując, jak media generowane przez sztuczną inteligencję zmieniają relacje międzyludzkie, nasze emocje, sposób podejmowania decyzji, a nawet poczucie tożsamości.
Pisząc o rozwoju technologii, konsekwentnie stawia na pierwszym miejscu człowieka. Zamiast technicznego wykładu proponuje atrakcyjny storytelling – serię mocnych, reporterskich historii i kulturowych odniesień, które konfrontują czytelnika zarówno z obietnicami, jak i kosztami rzeczywistości, w której granica między światem prawdziwym i syntetycznym staje się coraz mniej widoczna.
Wojciech Lada
Za chlebem. Polscy chłopi w poszukiwaniu ziemi obiecanej
Wydawnictwo Wielka Litera
premiera: 6.05.2026
Od głodu i nędzy do brazylijskiego raju?
Pewnego dnia 1890 roku z polskich wsi zaczęli znikać chłopi. Najpierw grupki młodych mężczyzn, później rodziny z dziećmi. W niektórych częściach kraju pustoszały całe powiaty. Chłopi pakowali dobytek, wychodzili z domów i ciągnęli w stronę morza, ponieważ gdzieś daleko czekała na nich Brazylia – kraina wolności i dostatku.
Chociaż nie bardzo rozumieli, czym jest i gdzie leży owa „Brazylia”, podejmowali ryzyko i ruszali w drogę. Ludzie, którzy nigdy nie opuszczali rodzinnych wiosek, teraz przemierzali bezdroża i przedzierali się przez kolejne europejskie granice, nocowali w przydrożnych rowach i przytułkach wielkich miast. Pokonywali tysiące mil morskich, przerażeni wściekłością oceanu i wpatrzeni w toń, w której szukali stworów z opowieści i legend. Brnęli przez gąszcz tropikalnej puszczy, równie często zmagając się z dzikimi zwierzętami, co z jej rdzennymi mieszkańcami, na których ziemie wkraczali.
Brazylia okazała się bardzo odległa od roztaczanej przed nimi wizji ziemskiego raju. Ale polscy chłopi nie wierzyli w raj. Ci, którzy przeżyli, dostali to, po co udali się na drugi koniec świata: wolność.
Daniel Lake
USBM. Amerykański black metal: rewolucja tożsamości
tłum. Jakub Kozłowski
In Rock Music Press
premiera: 15.05.2026
USBM. Amerykański black metal: rewolucja tożsamości to monumentalna, licząca ponad 700 stron kronika amerykańskiej sceny blackmetalowej, oparta na bezpośrednich relacjach dziesiątek muzyków – od pionierów z lat 90. XX wieku po współczesnych twórców.
Autor, Daniel Lake, przez trzy lata gromadził wywiady i niepublikowane wcześniej zdjęcia, tworząc najbardziej kompleksowe opracowanie całej sceny. Książka przedstawia fascynującą mozaikę postaci, które w izolacji i często wbrew metalowemu mainstreamowi budowały własny język artystyczny. Znajdziemy tu zarówno legendy pokroju Von, Profanatica czy Leviathan, jak i kontrowersyjnych outsiderów, których twórczość redefiniowała granice gatunku.
Wstęp autorstwa Toma Gabriela Warriora (Celtic Frost) podkreśla rangę i wagę tego przedsięwzięcia.
Daniel Lake z niezwykłą precyzją łączy historię z dokumentacją kulturowego fermentu, który towarzyszył narodzinom USBM. Publikacja nie ucieka przed poruszaniem tematów trudnych, takich jak marginalizacja, kontrowersje ideologiczne czy kryzys tożsamości. To obowiązkowa pozycja dla fanów ekstremalnej muzyki i wszystkich, którzy chcą zrozumieć, w jaki sposób europejski black metal, przefiltrowany przez amerykańską kulturę, nabrał zupełnie nowych, nieoczywistych kształtów.
Robert Macfarlane
Czy rzeka żyje?
tłum. Sławomir Królak
Wydawnictwo Poznańskie
premiera: 6.05.2026
Dlaczego temat rzek jest teraz tak ważny oraz aktualny? I w jaki sposób dotyczy każdego z nas?
Nasze mózgi i serca składają się w trzech czwartych z wody, nasza skóra – w dwóch trzecich, nawet nasze kości wypełnia woda. Woda płynie w nas i przez nas przepływa. Nasz los związany jest więc nierozerwalnie z losem rzek.
Jeden z najbardziej znanych przyrodników, Robert Macfarlane, który od lat bada i opisuje przyrodę, zabiera nas w tej książce do trzech miejsc: do lasu mglistego w Ekwadorze, do wodnego miasta Ćennaj w południowo-wschodnich Indiach oraz do dzikich ostępów Nitassinan w Kanadzie, aby przybliżyć sytuację rzek na świecie. Podczas wyprawy spotyka rzeki ograbione i zatopione, poznaje kobietę uleczoną przez wodę i dowiaduje się o fascynujących odkryciach, a jego rozmowy z obrońcami rzek, którzy na nowo próbują zdefiniować, czym jest „życie”, niejednokrotnie narażając własne, są doskonałym punktem wyjścia do zrozumienia, jak trudny jest los rzek i że leży on w naszych rękach.
To pierwsza tak odważna i czuła opowieść o rzekach, która zachęca nas do zmiany świata wokół nas.
Iain MacGregor
I zdarzyła się Hiroszima. Wyścig po bombę atomową i fatalna decyzja, która zmieniła losy świata
tłum. Radosław Madejski
Wydawnictwo MUZA
premiera: 27.05.2026
Decyzja, która zmieniła historię. Historia, która powinna być dziś przestrogą.
6 sierpnia 1945 roku nad Hiroszimą rozbłysło światło, które zakończyło wojnę i zapoczątkowało nową epokę. Epokę, w której ludzkość po raz pierwszy musiała zmierzyć się z konsekwencjami własnej technologicznej potęgi. Iain MacGregor opowiada historię pierwszego ataku atomowego poprzez losy ludzi, którzy znaleźli się najbliżej tej decyzji – naukowców pracujących w ramach tajnego Projektu Manhattan, wojskowych przygotowujących kolejną misję, polityków próbujących ważyć życie tysięcy w imię szybszego zakończenia wojny, a także mieszkańców Hiroszimy, dla których ten poranek był zwykłym początkiem dnia. Autor łączy precyzję historyczną z reporterską wrażliwością, oddając głos zarówno sprawcom, jak i ofiarom. Pokazuje świat przed wybuchem, dojmującą ciszę po eksplozji oraz długie lata milczenia i prób kontrolowania prawdy o skutkach nie tylko promieniowania, ale też konsekwencjach tej dramatycznej decyzji militarnej. Dzięki temu Hiroszima przestaje być tylko symbolem, a staje się miejscem, gdzie skrzyżowały się ludzkie historie.
Przejmująca opowieść o odpowiedzialności, pamięci i granicach, które zostały przekroczone. Książka, która nie pozwala zapomnieć, że za każdą decyzją historyczną stoją ludzie i ich życie.
Andreas Malm
Zagłada Palestyny jest zagładą Ziemi
tłum. Anna Dzierzgowska
Wydawnictwo Słowo/obraz terytoria
premiera: 19.05.2026
Zagłada Palestyny i zagłada Ziemi dokonują się w biały dzień. W obu przypadkach dysponujemy nadmiarem dokumentacji. Ilość danych o obydwu procesach i o tym, jak przebiegają w czasie rzeczywistym, jest przeobfita: wiemy wszystko, co powinnyśmy wiedzieć o obu katastrofach, a mimo to kapitalistyczne centrum nieustannie dolewa paliwa do ognia i nieustannie zrzuca bomby na Gazę.
Zrównanie Strefy Gazy z ziemią nie jest wyłącznie kryzysem humanitarnym – mamy do czynienia z katastrofą ekologiczną. Zniszczenia, jakich Izrael od 7 października 2023 roku dokonuje w Palestynie, wyznaczają nową fazę sięgającej XIX wieku historii kolonializmu i rabunkowego pozyskiwania zasobów. Andreas Malm dowodzi, że zrozumienie obecnego kryzysu wymaga, by analizę podporządkowania Palestyny mocarstwom paliwowym prowadzić z perspektywy długiego trwania. Cofa się zatem do 1840 roku, kiedy imperium brytyjskie po raz pierwszy użyło napędu parowego w wojnie, podczas której zniszczyło palestyńską Akkę. Śledzi rozwój brytyjskiego imperium wydobywczego i ukazuje, jak trwałe uzależnienie od paliw kopalnych przełożyło się na poparcie Zachodu dla zagłady Palestyny.
Posłowie: Przemysław Wielgosz
Paweł Matyja
Adwokat diabłów. Opowieści z samego dna sądowego piekła
Wydawnictwo Otwarte
premiera: 6.05.2026
Aby trafić na ławę oskarżonych i usłyszeć najcięższe zarzuty, wystarczy plotka lub zeznania wymuszone strachem. Aby wskazać winnego – presja, pośpiech i niekompetencja śledczych. Bo w procesach sądowych, wbrew powszechnym przekonaniom, nie trzeba żadnych dowodów. Gdy są, można je ukrywać, gdy nie ma – zastąpić choćby wizją jasnowidza. Przypomina to karykaturalny sądowy danse macabre z ludźmi, którzy wpadają w tryby bezdusznego systemu i otrzymują miano „diabłów”.
Seryjni zabójcy, mordercy na zlecenie, gwałciciele, a nawet kanibale. To właśnie ich broni adwokat Paweł Matyja. Był pełnomocnikiem Tomasza Komendy, dziś reprezentuje m.in. Ryszarda Boguckiego, skazanego za zabójstwo Pershinga, Leszka Pękalskiego okrzykniętego Wampirem z Bytowa czy Roberta Majchera – polskiego Hannibala Lectera.
W książce pokazuje, jak rodzą się sądowe patologie, jak działają mechanizmy śledztw, jak łatwo uruchamia się spirala oskarżeń i jak trudno ją później zatrzymać. Przekonuje, że w największych sprawach kryminalnych w Polsce skazano niewinnych.
To opowieści z samego dna sądowego piekła, boleśnie obnażające to, jak działa polski wymiar (nie)sprawiedliwości.
Czy nie są zbyt przerażające, by w nie uwierzyć?
Arvind Narayanan, Sayash Kapoor
Sztuczna inteligencja. Złudne obietnice, realne możliwości
tłum. Grzegorz Ciecieląg
Wydawnictwo Bo.wiem
premiera: 25.05.2026
Zanim zaufasz AI, poznaj jej ograniczenia.
Rewolucja w medycynie i niezawodne strategie biznesowe – rozwojowi sztucznej inteligencji towarzyszą liczne obietnice. Coraz częściej kluczowe decyzje banków, sądów czy instytucji pomocy społecznej oparte są na algorytmach. Czy słusznie?
Autorzy – uznani eksperci w dziedzinie AI – sprawdzają, kiedy sztuczna inteligencja naprawdę działa, a kiedy jest tylko marketingowym chwytem. Predykcyjna AI ma za zadanie oszacować ryzyko recydywy czy przewidzieć wybuch pandemii, ale często okazuje się nieskuteczna i prowadzi do błędnych decyzji. Generatywna AI dostarcza pozornie atrakcyjnych treści w kilka sekund, lecz równie szybko może szerzyć dezinformację. Narzędzia moderujące wykorzystywane w mediach społecznościowych nie zawsze potrafią odróżnić realne zagrożenia od niewinnych postów.
Problem nie leży wyłącznie w technologii. Polega on także na projektowaniu i wdrażaniu systemów przez firmy oraz publiczne instytucje często bez odpowiedniej kontroli społecznej. Skuteczne regulacje prawne i zrozumienie słabych punktów AI pozwolą unikać tych pułapek i racjonalnie wykorzystać jej potencjał.
Artur Nowak
Taca
Wydawnictwo Prószyński i S-ka
premiera: 19.05.2026
Niecenzurowana opowieść o bogactwie polskiego Kościoła.
Wyłudzanie pieniędzy, żerowanie na wdowim groszu, kreatywna księgowość, podatkowe fikołki, a w tle sprawy, w których stawką bywa ludzkie życie – z tych relacji wyłania się obraz instytucji, dla której najświętszym sakramentem okazują się pieniądze.
Ponad setka informatorów – byli i obecni księża, kurialiści, prokuratorzy i policjanci – rozbiera kościelny system finansów na części pierwsze. Artur Nowak dociera do szarej strefy działania polskich parafii i zgromadzeń zakonnych: opisuje mechanizmy przekrętów, cenniki za posługi, obieg gotówki, układy i przywileje, a także bezwstydne bogactwo biskupów. Tu nie ma świętości, której nie dałoby się przeliczyć na wpływ – nawet pogrzeby stają się okazją do handlu poczuciem winy i rozpaczą.
Na czym Kościół zarabia najwięcej? Jakie interesy robi na tak zwanych cudach? Jakie pieniądze każdego dnia krążą w religijnym krwiobiegu bez faktur, bez podatku, bez świadków?
Klaudia Pieszczoch
Wysokie niebo nad Madrytem
Wydawnictwo Czarne
premiera: 13.05.2026
„Madryt jest pięknym miastem, ale o tym nie wie” – twierdziła pisarka Almudena Grandes. I miała na myśli piękno szorstkie, dwuznaczne. Jak wtedy, gdy różowawa barwa fasady niepokojąco współgra z kolorem świńskich nóg w witrynie mięsnego.
Stolica Hiszpanii nie stała się nigdy najnowocześniejszym ani najbardziej turystycznym miejscem na Półwyspie Iberyjskim. I choć reszta mieszkańców Hiszpanii twierdzi, że Madryt jest miastem wymysłem, Klaudia Pieszczoch pokazuje, że jego historia i charakter są co najmniej tak ciekawe jak Barcelony czy Toledo.
Autorka prowadzi nas przez place, na których starsze panie w różowych loczkach wygrzewają się, popijając clara con limón. Opisuje Lavapiés, najbardziej wielokulturowy kwartał Madrytu. Odwiedza dzielnice, które stały się kolebkami ruchów sąsiedzkich, i gejowską Chuecę, w której sercu stoi Kościół Świętego Antoniego otwarty dla wszystkich – ludzi i zwierząt. Analizuje fenomen madryckiej movidy – najsłynniejszego ruchu kontrkulturowego w Hiszpanii.
Z gęstej od faktów i literackich odniesień opowieści wyłania się miasto eklektyczne i pełne kontrastów oraz jego mieszkańcy – gościnni, otwarci, bezpretensjonalni. „Tylko po to, aby być czymkolwiek, będę Madrytczykiem” – mówi oficjalny hymn Wspólnoty Madrytu. Niewiele metropolii może się pochwalić takim dystansem do siebie.
Kenneth R. Rosen
Wojna o Arktykę. Rywalizacja mocarstw o biegun północny
tłum. Michał Szcześniewski
Wydawnictwo Prześwity
premiera: 22.05.2026
Zmiany klimatyczne, ambicje militarne i wyścig mocarstw po zasoby naturalne przekształcają daleką północ w centrum geopolitycznego napięcia. Rosyjscy szpiedzy, okręty z bronią nuklearną, niepokojące działania wokół podmorskiej infrastruktury i topniejąca wieczna zmarzlina – to nie fikcja, lecz codzienność regionu, który ociepla się najszybciej na świecie.
Kenneth R. Rosen zabiera nas w podróż po Arktyce, gdzie ścierają się interesy dwudziestu jeden państw z czterech kontynentów. Towarzyszy żołnierzom Navy SEALs, patrolom straży przybrzeżnej i naukowcom na odległych stacjach badawczych, odkrywając kulisy nowej zimnej wojny.
Na podstawie setek rozmów i lat obserwacji Rosen tworzy fascynujący reportaż – ostrzeżenie przed konfliktem, który może wybuchnąć tam, gdzie lód ustępuje globalnym ambicjom.
Quinn Slobodian, Ben Tarnoff
Muskizm. Świat według Elona Muska
tłum. Dawid Krawczyk
Wydawnictwo Krytyki Politycznej
premiera: 13.05.2026
Każdy ma swoje zdanie na temat Elona Muska. Dla jednych jest geniuszem, dla innych zagrożeniem albo klaunem. Opinie są skrajne, ale łączy je jedno: traktują Muska jako jednostkę.
Autorzy tej książki proponują radykalnie inną perspektywę: Elon Musk nie jest wyjątkiem, lecz zwiastunem nowej ery współczesnego kapitalizmu. Jeśli gospodarkę XX wieku zdefiniował fordyzm, XXI wiek należy do muskizmu – doktryny, która łączy kapitał, technologię i władzę w niespotykanej dotąd skali.
Muskizm nie jest zbiorem ekscentrycznych decyzji miliardera, ale narracją, która obiecuje osiągnięcie suwerenności dzięki technologii. Jednak im głębiej wchodzisz w jego infrastrukturę, tym bardziej stajesz się od niej zależny. Samochody Muska jeżdżą dzięki publicznym dotacjom. Prywatne satelity rządzą polem bitwy. Platformy społecznościowe karmią algorytmy, które modelują nasze zachowania.
Muskizm sprzedaje się jako projekt przyszłości, ale reprodukuje on stare hierarchie. Oferuje autonomię wybranym i wykluczenie pozostałym. Jest pronatalistyczny, ale antyimigrancki. Futurystyczny w estetyce, ale politycznie reakcyjny. Mówi o ludzkości, lecz postrzega empatię jako słabość.
Quinn Slobodian i Ben Tarnoff przebijają się przez szum medialny, aby ujawnić, co naprawdę symbolizuje Musk: nową ekonomię polityczną, w której bycie „wolnym” w praktyce oznacza podporządkowanie prywatnej architekturze władzy. Muskizm nie dotyczy pojedynczego człowieka. Dotyczy machiny, która go stworzyła – i świata, który tworzy on.
Patti Smith
Chleb aniołów
tłum. Dariusz Żukowski
Wydawnictwo Czarne
premiera: 27.05.2026
Wczesne dzieciństwo ma proustowskie, wypełnione okresami izolacji z powodu choroby i rekonwalescencji. Dorastanie – dickensowskie, rozgrywające się w przeznaczonym do rozbiórki kompleksie mieszkaniowym, gdzie dzieci zapadają na gruźlicę, kolejni sąsiedzi znikają, a po domach grasują szczury. Jako nastolatka poznaje Rimbauda i Dylana, dzięki którym otwiera się na sztukę. Wyrusza do Nowego Jorku i próbuje sił w pisaniu, jednak przyjaciele ze sceny undergroundowej rozbudzają w niej pragnienie artystycznego spełnienia na większą skalę. Ale po pierwszych znaczących sukcesach muzycznych spotyka Freda „Sonica” Smitha i zostawia nowojorskie życie za sobą, by zamieszkać wśród starych wierzb i bujnych grusz nad kanałem w St. Clair Shores.
Gdy z biegiem lat kolejni bliscy Patti odchodzą, ratunkiem przed melancholią okazują się, jak wiele razy wcześniej, muzyka i literatura – jedyne stałe w jej życiu napędzanym twórczą wolnością i siłą wyobraźni.
Chleb aniołów to wyrafinowana autobiograficzna opowieść jednej z najważniejszych artystek XX i XXI wieku. Smith nie zaleca się do czytelnika, ale z odwagą i charakterystyczną dla siebie wrażliwością się przed nim odsłania. Jej nowa książka jest także listem miłosnym do czasem okrutnego, a czasem pięknego świata.
Dava Sobel
Pierwiastki Marii Skłodowskiej-Curie. Jak blask radu oświetlił drogę kobietom w świecie nauki
tłum. Amata-Jo Papaj
Wydawnictwo Helion
premiera: 26.05.2026
Maria Skłodowska-Curie, nawet niemal sto lat po śmierci, pozostaje najbardziej rozpoznawalną naukowczynią, którą większość ludzi potrafi wymienić z imienia i nazwiska. Była pierwszą badaczką, która otrzymała Nagrodę Nobla, i pierwszą osobą wyróżnioną dwukrotnie w odrębnych dziedzinach. Do dziś nikt inny nie został uhonorowany w ten sposób. A przecież w jej rodzinnej Warszawie zaborca odmawiał kobietom dostępu do studiów, nie wspominając o karierze naukowej.
Dava Sobel z wyjątkowej perspektywy przedstawia fascynującą historię Marii Skłodowskiej-Curie, której siła i niezłomność przełamywały bariery stawiane kobietom w laboratoriach i na uniwersytetach. Ukazuje nie tylko życie wybitnej uczonej pełne wielkich odkryć, osobistych dramatów i heroicznej pracy, ale też losy innych badaczek, które pracowały u jej boku i dzięki jej wsparciu rozpoczęły własne kariery naukowe. Maria była genialna i twórcza w pracy, lecz równie mocno angażowała się w sprawy poza laboratorium. Przyjaźniła się z największymi umysłami epoki, na froncie I wojny światowej prowadziła furgonetkę wyposażoną w aparat rentgenowski i wychowała dwie niezwykłe córki, z których starsza Irne także została uhonorowana Nagrodą Nobla. Pomimo chronicznych problemów zdrowotnych prowadziła katedrę fizyki na Sorbonie i inspirowała dziesiątki młodych kobiet, które pracowały u jej boku, dzieląc z nią naukową pasję i kontynuując jej dzieło.
To książka o determinacji i odwadze, o świecie radioaktywności, który intrygował badaczki i badaczy, a zarazem im zagrażał, a także o dziedzictwie, które stało się inspiracją dla kolejnych pokoleń. Blask radu bowiem nie tylko rozświetlił drogę do nowych odkryć, ale też otworzył kobietom drzwi na uniwersytety, do laboratoriów i międzynarodowych środowisk naukowych.
Justyna Suchecka, Piotr Szostak
Czarnek. Biografia nieedukacyjna
Wydawnictwo Otwarte
premiera: 6.05.2026
Skąd wziął się Przemysław Czarnek? I kto go stworzył? Jak to się stało, że naukowiec z KUL-u został jednym z najbardziej wpływowych polityków prawicy? Dlaczego właśnie on stał się twarzą najbardziej zideologizowanej i konfliktowej polityki w polskiej edukacji?
Justyna Suchecka i Piotr Szostak, dziennikarze TVN24, którzy jako pierwsi ujawnili aferę „willa plus”, szukają głębiej i weryfikują więcej kwestii niż tylko bieżące skandale. Rozmawiają z ludźmi z rodzinnej gminy Przemysława Czarnka, z jego politycznymi patronami z Lublina oraz z jego byłym najbliższym współpracownikiem, który po raz pierwszy ujawnia kulisy kariery tego polityka.
To reporterska próba zdarcia maski człowiekowi, który przez lata konsekwentnie budował swoją pozycję – od ministranta i ideologa po jednego z kluczowych graczy obozu władzy.
Suchecka i Szostak pokazują, jak zdobywa się realną władzę: dzięki lojalności, wykorzystując bezwzględnie ideologię, lokalne układy i instytucje państwa. Ta książka pokazuje drogę Czarnka: od katolickiego środowiska intelektualnego przez akademickie teorie o „Chrystusie w konstytucji” aż po ręczne sterowanie publicznymi pieniędzmi.
To nie jest opowieść o jednym ministrze. To książka o ambicjach, które sięgają znacznie dalej niż stanowisko w resorcie edukacji. Jeśli chcesz zrozumieć, jak naprawdę wygląda władza w Polsce – ta książka ci to pokaże. I pozbawi cię złudzeń.
Miłosz Szymański
Szkoda Zachodu. Opowieści z Ziem Opuszczonych
Wydawnictwo Znak Horyzont
premiera: 20.05.2026
„Pustkę rzadko ktoś odwiedza; Pustkę trzeba przebyć, żeby dotrzeć gdzieś indziej”.
Miały być odzyskane, są opuszczone. Nie chcieli ich Niemcy, uciekają z nich Polacy. Północno-zachodnie tereny Polski to miejsce, w którym czas się nie zatrzymał – on nieubłaganie płynął. Aż nastała Pustka.
Jak wyglądają ziemie, na których tyle się zmieniło? Na których życie wrzało, a dzisiaj ledwo się już tli. Które zmieniły narodowość, ale nie zapomniały swojej przeszłości – i nadal marzą o przyszłości.
Miłosz Szymański wyrusza do serca Pustki – jak się okaże, wcale nie tak pustej. Bo są w niej ludzie, którzy przywracają życie tej pomijanej w opowieściach krainie. Krainie, o której chyba zapomnieliśmy, ale która nie zapomniała o nas.
Leszek Talko
Jak zamieszkać w Toskanii
Wydawnictwo Dowody
premiera: 19.05.2026
Rzucić wszystko i zamieszkać w Prowansji, na Korfu albo w Toskanii; sięgać ręką za okno, żeby zerwać pomarańczę z drzewa, codziennie kąpać się w ciepłym morzu, kupować na targu pod domem langusty i ostrygi – kto nie miał takich marzeń? Większość z nas zatrzymała się jednak na przeglądaniu ofert biur nieruchomości w trakcie wakacyjnych wyjazdów.
Leszek Talko nie zrezygnował z marzenia, które zrodziło się w nim jeszcze w dzieciństwie, kiedy jego rodzice rozważali wyprowadzkę do Maroka. Nigdy nie rozpakował swojej walizki, którą wtedy przygotował.
„Krótko mówiąc: żeby spełnić marzenie o mieszkaniu na Południu, trzeba skoczyć na główkę do nieznanej wody, która co prawda kusi, ale nie wiadomo, czy jest głęboka, czy płytka, czy może dno jest najeżone skałami, albo czy roi się od piranii… Słowem: wskoczyliśmy”.
Dlaczego dom z ogródkiem czasem ma ogródek w innej części miasta? Co, jeśli wraz z budynkiem dostaje się niewzbudzającego zaufania lokatora? Czym jest „dom z potencjałem”? Czy lepiej kupić nieruchomość taniej w wyludnionej wiosce czy wśród ludzi, ale w sąsiedztwie fabryki? I dlaczego należy zaglądać do piwnicy?
Talko opowiada z pewną dozą naiwności, ale i wielką swadą o swoich perypetiach z właścicielami nieruchomości oraz włoskimi agentami, a także o tym, jak sprzedawał dom w Warszawie, żeby za ten włoski dom zapłacić (uwaga, spoiler: po transakcjach zostało mu na koncie sto euro).
To książka przygodowo-poradnicza z happy endem i morałem. W końcu nigdy nie jest za późno, żeby spełnić swoje marzenie!
Ramie Targoff
Siostry Szekspira. Jak kobiety tworzyły renesans
tłum. Aleksandra Weksej
Wydawnictwo Bo.wiem
premiera: 15.05.2026
Pisarki, które przekroczyły wyznaczone im granice.
W renesansowej Anglii zaledwie co dziesiąta kobieta potrafiła czytać. Zamiast uniwersyteckich katedr czy kariery czekały je aranżowane małżeństwa, życie w cieniu mężczyzn oraz poświęcenie dla rodziny. Mimo to cztery niezwykłe kobiety podjęły walkę o własny głos.
Ramie Targoff z filmowym rozmachem rekonstruuje losy Aemilii Lanyer, Mary Sidney, Elizabeth Cary i Anne Clifford, o których milczą podręczniki. Śledzimy historię pierwszej poetki publikującej pod własnym nazwiskiem; tłumaczki, która zrewolucjonizowała przekłady psalmów; autorki pierwszego oryginalnego dramatu wydanego w Anglii przez kobietę; wreszcie pamiętnikarki, która przez pół wieku toczyła batalię sądową o swój majątek.
To tętniąca życiem opowieść o twórczyniach, które pomimo domowych obowiązków znalazły w pisarstwie swoją przestrzeń wolności i niezależności. Targoff stworzyła przełomową herstorię, brakujący rozdział do dziejów literatury angielskiej. Pora, abyśmy wreszcie usłyszeli głosy kobiet szekspirowskiego renesansu.
Ece Temelkuran
Naród obcych. Jak odbudować wspólny dom w XXI wieku
tłum. Katarzyna Byłów
Wydawnictwo Krytyki Politycznej
premiera: 13.05.2026
Manifest solidarności w epoce globalnego wykorzenienia.
Na całym świecie rośnie liczba ludzi pozbawionych własności i wysiedlonych, bezdomnych politycznie i wykluczonych ekonomicznie. Gdy dziesięć lat temu Ece Temelkuran została zmuszona do opuszczenia własnego kraju, nie sądziła, że stanie się polityczną Kasandrą, ostrzegającą wszystkich nieprzekonanych, że w ich krajach zwycięży faszyzm.
Dziś, gdy brunatna fala rozlewa się po świecie, a globalne temperatury rosną, stajemy w obliczu konkurujących ze sobą kryzysów i wciąż na nowo uczymy się, że żadna demokracja nie jest tak trwała, by nie mogła obrócić się w proch, a żaden dom nie jest zbyt mocny, by nie mógł zostać zburzony. Ece Temelkuran każe nam zadać sobie pytania: Czy jesteś w domu? Gdzie czujesz się jak w domu?
Ta przejmująca i głęboko osobista opowieść stanowi wyznanie wiary w determinację i działanie, nawet gdy nie ma nadziei. Tamelkuran proponuje nową etykę przetrwania opartą na solidarności wszystkich wyobcowanych, tytułowego „narodu obcych”.
Wojciech Tochman
Delfiny i Belzebub
Wydawnictwo Literackie
premiera: 20.05.2026
Miażdżąca, ale pełna życia opowieść z samego środka wojny w Ukrainie. O zwierzętach i o ludziach.
Jak na wojnie przeciwko wszystkiemu, co żyje, można ocalić człowieczeństwo?
Nowa książka Wojciecha Tochmana, jednego z najwybitniejszych polskich reporterów i autorów literatury faktu, opowiada o ludziach, którzy z narażeniem życia ratują zwierzęta podczas wojny. Autor regularnie jeździ do Ukrainy, ewakuuje z frontu opuszczone psy i koty, ale w reportażu nie podkreśla swojej obecności. Jego dokument mówi o żałobie, cierpieniu i ekobójstwie. Ale również o odwadze, o miłości do życia, o więzi człowieka i zwierzęcia.
„Nie mogłam ocalić męża, mogłam ocalić życie stamtąd, gdzie zginął” – mówi autorowi jedna z jego bohaterek. Książka Tochmana głęboko porusza, ale unika czułostkowości. Nie ocenia, nie moralizuje, nie szantażuje. Skłania do refleksji, stawia pytania. Gdzie leży granica między empatią a śmiertelnym ryzykiem? Między rozsądkiem a szaleństwem?
Patrycja Trzeszczyńska
Kobiety z oddziału 5B. Intymny reportaż ze szpitala psychiatrycznego
Wydawnictwo Mando
premiera: 27.05.2026
To czyściec, do którego trafia się wprost z piekła.
Patrycja Trzeszczyńska w ciężkim epizodzie depresji trafia na zamknięty oddział psychiatryczny. Zawodowy nawyk antropolożki każe jej patrzeć na szpitalną rzeczywistość okiem obserwatorki uczestniczącej. Pod jej piórem powstaje reportaż o miejscu, w którym rytm dnia wyznaczają pobudka, leki, posiłki, obchody i cisza nocna. Reszta zależy od personelu i stanu pacjentek. Drzwi są zamknięte, każde wyjście wymaga zgody, a chwile poza oddziałem są precyzyjnie odmierzane. Namiastką wolności stają się palarnia i widok z zakratowanego okna.
Ten reportaż to jednak przede wszystkim opowieść o kobiecej solidarności: o pacjentkach, które, dzieląc wspólny los i wypracowując strategię przetrwania, stają się dla siebie siostrami. W szpitalu bariery pokoleniowe i majątkowe przestają mieć znaczenie. Liczy się siostrzeństwo, które okazuje się kluczowe na drodze do zdrowia. Przez czyściec – z powrotem do życia.
Wyjdziesz ze szpitala, ale szpital nie wyjdzie z ciebie. Będzie częścią twojej biografii.
Mariusz Urbanek
Gałczyński. Kanarek w klatce
Wydawnictwo Iskry
premiera: 25.05.2026
Przeżył niespełna czterdzieści dziewięć lat. Z tego dwa lata spędził w wojsku, kolejne trzy jako urzędnik, cenzor i referent w konsulacie, potem pięć jako jeniec w stalagu. W tym czasie prawie nie pisał.
Według czarnej legendy przez resztę życia pił, miotał się i awanturował. Jednak dorobek, jaki zostawił, imponuje. Blisko tysiąc wierszy i poematów, kilka powieści, „Zielone Gęsi” i „Listy z fiołkiem”, Notatnik z Altengrabow, tłumaczenia. W tym przekład Ody do radości Schillera, dziś hymnu Unii Europejskiej.
Tak, pił, miotał się i awanturował, ale ani tak bardzo, jak pisali ci, którzy mu zazdrościli, ani tak długo, by przepić talent.
Próbowano zamknąć go w klatce. Na zjeździe Związku Literatów Polskich w 1950 roku zażądano, żeby oczyścił swoje wiersze z burżuazyjnych pięknostek. Bo tylko poezja klarownych idei trafi do ludu.
„Słuszniej byłoby, gdyby Gałczyński ukręcił łeb temu «rozwydrzonemu kanarkowi», który zagnieździł się w jego wierszach” – padło z trybuny.
– Kanarkowi można łeb ukręcić, ale wtedy wszyscy zobaczą klatkę. Co zrobić z klatką, koledzy? – zapytał Gałczyński.
Pogrzeb miał skromny. Owszem, na Powązkach, ale w bocznej alejce. Trumnę, zamiast w Pałacu Prymasowskim, wystawiono w ceglanej budzie na końcu cmentarza.
– Czego wy chcecie? – zapytał Stefan Kisielewski. – Przecież to był wielki poeta, więc go musieli chować po cichu, żeby nie drażnić małych”.
Karolina Wątroba
Przemiany. W poszukiwaniu Franza Kafki
tłum. Kaja Gucio
Wydawnictwo W.A.B.
premiera: 6.05.2026
Biografia jednego z najważniejszych i najbardziej nieuchwytnych pisarzy XX wieku.
Jego wizje tajemniczych procesów, niepokojących przemian i osaczonych bohaterów na trwałe odmieniły literaturę, wywierając ogromny wpływ również na sztukę, muzykę i film. Ale kim był naprawdę?
W książce Przemiany Karolina Wątroba zabiera czytelników w fascynującą, niechronologiczną podróż śladami Kafki – od Pragi, jego rodzinnego miasta, po współczesną Azję Wschodnią, gdzie echo jego twórczości wciąż wybrzmiewa w literaturze. Autorka proponuje świeże i odważne spojrzenie na historię literatury oraz na trwałą obecność Kafki w świecie współczesnym.
Michał Zabłocki
Znikająca kraina. Wędrówka przez góry Śląska
Wydawnictwo Sploty
premiera: 12.05.2026
Michał Zabłocki przemierza sam środek Europy Środkowej. W swojej podróży po Śląsku, po pograniczu państw i kultur pokazuje, gdzie dawniej i dziś przenikały się wpływy polskie, czeskie, niemieckie, węgierskie i inne, a także gdzie odżywają na nowo.
Podczas liczącej prawie 500 kilometrów wędrówki wzdłuż Głównego Szlaku Sudeckiego, na przewyższeniach o sumie ponad 10 000 metrów, zatrzymuje się w założonych w średniowieczu miastach, zwiedza zapomniany czeski zakątek, zdobywa twierdze husytów i raubritterów, je i pije w śląskich gospodach, spotyka się z byłymi i obecnymi mieszkańcami Śląska. Wreszcie – jak niegdyś prezydenci Vaclav Havel, Lech Wałęsa, John Quincy Adams – podąża Drogą Przyjaźni Polsko-Czeskiej.
To bardzo osobista podróż, mierzenie się z wysiłkiem i własnym ciałem, które momentami znajduje się na skraju wytrzymałości. To także zanurzenie się we wspomnienia i w literaturę.
Obowiązkowa lektura dla mieszkańców Śląska, miłośników Czech i pasjonatów gór!
Marek Zając
Nieobojętny. 100 portretów Mariana Turskiego
Wydawnictwo Znak Horyzont
premiera: 20.05.2026
Marian Turski doświadczył niemal całego ciężaru XX wieku – pamięcią sięgał II Rzeczypospolitej, ocalał z Zagłady, a przez kolejne dekady aktywnie uczestniczył w życiu publicznym i intelektualnym, nie tracąc ani ciekawości świata, ani poczucia humoru.
Pod koniec życia coraz częściej mówił z niepokojem: „To mi przypomina początek lat trzydziestych”. A nigdy nie rzucał słów na wiatr – każde z nich było przemyślane i zakorzenione w jego ogromnym doświadczeniu.
Nieobojętny. 100 portretów Mariana Turskiego to niebanalny przyczynek do jego biografii i jednocześnie przewodnik na trudne czasy. Książka pełna anegdot, ciepłych wspomnień i inteligenckiego humoru, a zarazem mądrych refleksji o odpowiedzialności, wspólnocie i granicach kompromisu.
Inne artykuły
Program NON-FICTION 2026
