Premiery #nonfiction CZERWIEC 2026

Musimy przyznać, że wciąż jeszcze żyjemy festiwalem 🥰 …ale trzeba iść dalej, więc przychodzimy z nową porcją premier #nonfiction. Możecie się dowiedzieć, jak wytresować Polaka, żeby uwierzył, że jest kowalem własnego losu, a także jak porzucić złudzenie samowystarczalności (i dlaczego to takie ważne). Będzie o rozpoznawaniu dezinformacji, pracy w megamiastach, zapomnianych twórczyniach sceny alternatywnej w latach 80. czy częściach zamiennych do ludzkiego ciała. Szczególnie polecamy książkę Franceski Albanese „Kiedy świat śpi” – bo niektórych miejsc nie wolno nam tracić z oczu. 🍉

zebrała Agnieszka Pietrzak

Francesca Albanese

Kiedy świat śpi. Opowieści, słowa i rany Palestyny

tłum. Tomasz Kwiecień

Wydawnictwo Szczeliny

premiera: 3.06.2026

Ducha miejsca tworzą ludzie, którzy je zamieszkują, oraz historie splatające się na jego ulicach. W sposób szczególny dotyczy to Palestyny – świadka przełomowych momentów w dziejach i sceny jednej z najboleśniejszych współczesnych historii.

Francesca Albanese, specjalna sprawozdawczyni ONZ ds. okupowanych terytoriów palestyńskich, jedna z najbardziej kompetentnych osób w kwestiach dotyczących statusu prawnego i sytuacji Palestyńczyków – albo kochana, albo nienawidzona – z pasją walczy o prawa narodu zbyt długo uciskanego.

Ta książka to podróż, a jej etapy wyznaczają historie dziesięciu osób pomagających Francesce zrozumieć przeszłość, teraźniejszość i przyszłość Palestyny.

Hind Rajab, która zginęła w wieku sześciu lat, czekając na pomoc, otoczona zwłokami swoich krewnych, otwiera nam oczy na to, co znaczy być dzieckiem w kraju, gdzie dzieci nie mają bezpiecznego schronienia. George, bliski przyjaciel autorki, pokazuje zachwycające piękno i absurdy Jerozolimy. Alon Confino, wybitny badacz Holokaustu, umożliwia nam zrozumienie sprzeczności w sercu Żyda dostrzegającego apartheid i pragnącego jego końca. Ghassan Abu-Sittah, chirurg, który przybył z Londynu, aby pomagać ludziom żyjącym w centrum tego niewyobrażalnego horroru, opowiada o tym, co zobaczył. Malak Mattar, młoda palestyńska artystka, dzieli się swoją historią – musiała opuścić Gazę, by przetrwać (to jej obraz widzimy na okładce książki).

Dziesięć opowieści splatających się z wieloma innymi historiami, rodzącymi pytania, na które trzeba odpowiedzieć… Jakie są konsekwencje okupacji? Gdzie jest dom osoby uchodźczej? W jakich warunkach żyje naród palestyński? Jak daleko można posunąć się w okrucieństwie? To pytania, jakich nie wolno nam zignorować – związane z ludźmi i miejscami, dzięki którym możemy zrozumieć, czym była Palestyna do 7 października 2023 roku i czym jest dziś.

Hu Anyan

Byłem kurierem w Pekinie

tłum. Jarek Zawadzki

Wydawnictwo Insignis

premiera: 3.06.2026

Ta książka to poruszający zakulisowy portret chińskiego społeczeństwa i rynku pracy. To intymny i szczery zapis zmagań jednostki z odczłowieczającą naturą współczesnego globalizmu.

Hu Anyan opowiada o wyczerpującej pracy bez perspektyw na spełnienie. Znosi ją ze stoickim spokojem, surowym humorem i silnym poczuciem własnej tożsamości. To właśnie ono sprawia, że za każdym razem, kiedy Hu utyka, po chwili rusza dalej: w ciągu dziewiętnastu lat zmienił pracę aż dziewiętnaście razy.

Noce tak upalne, że nawet po wypiciu trzech litrów wody nie ma się ochoty skorzystać z toalety. Dni upływające na poszukiwaniu tanich pokoi ze znośnie działającą klimatyzacją. Rzadkie chwile wytchnienia spędzane na lekturze Czechowa, Carvera i Wallace’a. Zastanawianie się, ile alkoholu potrzeba, by pokonać bezsenność, a przy tym nie zacząć na kacu porannej zmiany. Szukanie wśród niezliczonych ulic i uliczek Pekinu trasy, która pozwoli dostarczyć jak najszybciej jak największą liczbę paczek.

Hu zaczął publikować w internecie eseje o swoich doświadczeniach podczas lockdownów, a jego wspomnienia z nocnych zmian w ogromnym centrum logistycznym na południu Chin stały się wiralem. W 2023 roku książka Byłem kurierem w Pekinie stała się literacką sensacją w Chinach. Opowieść Hu Anyana o pracy dorywczej w anonimowych megamiastach uderzyła w czułą strunę pokolenia Państwa Środka, przytłoczonego rosnącą presją, by coraz szybciej osiągać coraz więcej.

Karen Auerbach

Nocny motyl. Katolicka kobieta i jej żydowska rodzina w Warszawie na przełomie XIX i XX wieku

tłum. Joanna Figiel

Wydawnictwo OsnoVa

premiera: 15.06.2026

Biografia rodziny Lewentalów, warszawskich wydawców z końca XIX wieku, Żydzi oświeceni (haskala), mieszkają na Nowym Świecie, prowadzą salon kulturalno-towarzyski u siebie w domu, goszczą u nich polscy pisarze, a oni jako wydawcy wydają Orzeszkową, Sienkiewicza, Paderewskiego, Konopnicką i Tetmajera; poznajemy tajniki przedwojennego świata wydawniczego i skomplikowanych realiów, w których przyszło żyć Lewentalom.

Książka jest oparta na zachowanych pamiętnikach córki wydawcy Salomona Lewentala: oczami dorastającej dziewczyny obserwujemy, jak Lewentalowie usiłują połączyć swoje żydowskie dziedzictwo z polską wysoką kulturą. Jak ich tożsamość wsparta na dwóch mocnych filarach dla wielu jest widziana jako kłamstwo, a bogactwo zbudowane przez pokolenia stanowi przedmiot zazdrości i pożądania. Starając się żyć, pracować i zagwarantować dobre warunki swoim dzieciom, Lewentalowie lawirują wokół szybko zmieniających się ideologii. Wraz z pogłębiającymi się podziałami politycznymi i coraz bardziej zagrożoną pozycją Żydów w Europie losy rodziny Lewentalów niebezpiecznie zbliżają się do dramatycznego końca. Autorka stawia pytania o to, co wielka historia ma wspólnego z tym, kim jesteśmy i tym, kim musimy się stać, by przeżyć.

Monika Białkowska

Z woli Bożej. Historie duchowej przemocy

Wydawnictwo Znak

premiera: 17.06.2026

„Każdego dnia słyszałam, że jestem pomyłką natury, że się nie powinnam urodzić, że jestem śmieciem. Tylko jeśli będę mu posłuszna, mogę mieć nadzieję, że trafię do nieba. To wszystko nazywał moją formacją”.

Zaczyna się niewinnie. Wydaje ci się, że znalazłeś bezpieczną przystań, wspierającą wspólnotę, księdza, który cię rozumie. Wreszcie angażujesz się w coś sensownego. Ktoś zna odpowiedź na twoje pytania.

Stopniowo coraz więcej czasu poświęcasz życiu religijnemu. Odcinasz inne relacje i formy zaangażowania. Nie zauważasz, kiedy charyzmatyczny lider przejmuje kontrolę nad twoim życiem. Nagle orientujesz się, że straciłeś życie prywatne, poczucie własnej wartości, czas, pieniądze. Żyjesz w ciągłym lęku. Nie wolno ci mieć wątpliwości. Słyszysz tylko: to dla Jezusa. Bóg tego chce.

Przemoc duchowa sieje ogromne spustoszenie. Skrzywiony obraz Boga, patologiczne poczucie winy, utrata powołania, depresja – to tylko niektóre z możliwych konsekwencji. Dotknięte nimi osoby nie wiedzą, gdzie szukać pomocy. Monika Białkowska – teolożka, dziennikarka – dociera do ich wstrząsających historii.

„Ks. Krzysztof uznał, że w moim przypadku leczenie psychiatryczne depresji absolutnie odpada. (…) Za to nieustannie dokładałem sobie praktyk religijnych. Chodziłem coraz częściej do spowiedzi. Byłem przekonany, że więcej modlitwy mi pomoże. Jeśli nie pomaga, to znaczy, że muszę modlić się jeszcze więcej, bo wchodzimy na kolejne poziomy rozwoju duchowego”.

Mateusz Cholewa

FAKE OFF. Wyłącz dezinformację ze swojego życia

Wydawnictwo Znak

premiera: 17.06.2026

Pierwsza pomoc w walce z fake newsami.

Jak Elon Musk dzięki platformie X doprowadził do zwycięstwa Donalda Trumpa?
Ilu ludzi padło ofiarą rasistowskiego chatbota Microsoftu, zanim twórcom udało się go powstrzymać?
W jaki sposób pewien „doktor” zdobył medialny autorytet i przekonywał kilkaset tysięcy Polaków, że udar można leczyć nakłuwaniem palca igłą?

Dziś każdy z dostępem do Internetu i charyzmą może zdobyć zaufanie milionów. Czy w starciu z fake newsami mamy jeszcze jakiekolwiek szanse?

Mateusz Cholewa – fact-checker ze Stowarzyszenia Demagog – udowadnia, że każdy może skutecznie rozbrajać dezinformację. Na przykładach najgłośniejszych afer medialnych i politycznych ostatnich lat wyjaśnia, jak nie dać się zmanipulować.

Jakie historie kryją się za najsłynniejszymi fake newsami?
Jak rozpoznać treści tworzone przez AI?
Dlaczego nie zawsze „amerykańscy naukowcy” mają rację?
I jak odróżnić eksperta od „eksperta”?

Magdalena Czubaszek

Będziesz wrzeszczeć. Dziewczyny na polskiej scenie alternatywnej lat 80.

Wydawnictwo Poznańskie

premiera: 17.06.2026

Gdzie są dziewczyny z polskiej alternatywy?

Lata osiemdziesiąte. Warszawa, Gdańsk, Wrocław. Podziemna scena muzyczna pulsuje, buntownicza i niepokorna. Zakazane teksty, małe kluby, a w nich chłopaki z gitarami, przy mikrofonach, w świetle reflektorów. A gdzie są dziewczyny?

Ich śladem rusza Magdalena Czubaszek, laureatka Konkursu Reporterskiego Wydawnictwa Poznańskiego. Szuka ich w skrawkach cudzych opowieści, na starych blogach i forach internetowych. Odsłuchuje koncerty nagrane na kasetach, przegląda zapomniane recenzje na mikrofilmach. Rozmawia z wokalistkami, pianistkami, basistkami. Z tymi, które grały, i z tymi, które zamilkły, bo nikt nie traktował ich poważnie. Z tymi, które pamiętają wszystko, i z tymi, które wolałyby zapomnieć.

Tak powstał reportaż zmieniający obraz epoki. To opowieść o tym, co znaczyło być dziewczyną w środowisku, które domagało się wolności, ale stosowało własną, niepisaną hierarchię. O scenie, która krzyczała „precz z władzą”, ale jednocześnie twardo egzekwowała własną – bo podziemie też miało szklany sufit. Czy dziewczynom udało im się go przebić i jaką cenę za to zapłaciły?

Anupreeta Das

Bill Gates. Wizja. Władza. Pieniądze. O wpływach, biznesie i tym, co niejawne

tłum. Tomasz Walczak

Wydawnictwo Helion

premiera: 30.06.2026

Najpierw był wizjonerem technologicznym. Później, jako założyciel Microsoftu, przeobraził się w wyrachowanego kapitalistę, by po latach powrócić na scenę jako globalny filantrop. Nazywano go genialnym, bajecznie bogatym, hojnym. Czczono niemal jak króla. Aż w końcu na tym idealnym wizerunku pojawiła się głęboka rysa. I to nie jedna.

Strona po stronie, warstwa po warstwie odkryjesz prawdę kryjącą się za publiczną fasadą. Ta biografia to nie cukierkowy portret wizjonera i jednego z najbogatszych ludzi na świecie. To wnikliwe spojrzenie – poparte informacjami z setek źródeł – na relacje rodzinne, kulisy małżeństwa z Melindą French Gates i kontrowersyjne znajomości, między innymi z Warrenem Buffettem i Jeffreyem Epsteinem. Z narracji wyłania się obraz świata, w którym plutokraci wywierają wpływ, kreują swój wizerunek, a filantropię, dzięki której stają się bohaterami, traktują instrumentalnie, jako narzędzie – nie tylko pomocy, ale i polityki.

Gates to postać, na której jak w soczewce skupiają się moralne wyzwania naszych czasów.

Drew Hinshaw, Joe Parkinson

Wymiana. CIA, Rosja Putina i tajne gry wywiadów

tłum. Jan Halbersztat

Wydawnictwo SQN

premiera: 17.06.2026

Wielka gra wywiadów, w której ludzkie życie staje się walutą.

Drew Hinshaw i Joe Parkinson, dziennikarze śledczy „The Wall Street Journal” i finaliści Nagrody Pulitzera, przedstawiają historię wymian więźniów, za sprawą których Moskwa i Waszyngton powróciły do brutalnej, transakcyjnej logiki zimnej wojny. Ich kulminacją była największa i najbardziej złożona wymiana z 1 sierpnia 2024 roku w Ankarze. Samo to wydarzenie stanowiło jednak tylko finał tajnej i skomplikowanej operacji.

Wymiana to pierwsza pełna relacja z kremlowskiej gry w „ludzkiego pokera”. Książka powstała w oparciu o dziesiątki wywiadów oraz setki dokumentów źródłowych – w tym utajnione akta sądowe i rządowe, z których wiele zostało sfałszowanych przez rosyjskie służby w celu ukrycia tożsamości agentów. Kluczowe znaczenie miała bezpośrednia współpraca z jednym z zakładników, Evanem Gershkovichem, który udostępnił autorom notatki spisywane potajemnie w celi w Lefortowie oraz pomógł zidentyfikować funkcjonariuszy odpowiedzialnych za swoje uwięzienie.

Ta książka to połączenie porywającej energii thrillera szpiegowskiego z rzetelnym warsztatem dziennikarskim. Opisując przebieg wojny wywiadów między USA a Rosją, Wymiana staje się mrożącą krew w żyłach diagnozą funkcjonowania władzy w XXI wieku.

Robin Wall Kimmerer

Dary Ziemi. Czego przyroda uczy nas o wzajemności

tłum. Monika Bukowska

Wydawnictwo Znak Literanova

premiera: 3.06.2026

A co, jeśli największą rewolucjonistką naszych czasów jest… roślina? Taka, która dba o dobrostan wszystkich wokół siebie. Wiosną rozkwita i przyciąga owady, latem zaprasza na ucztę, a jesienią oddaje ziemi to, czego sama nie wykorzystała.

Robin Wall Kimmerer – autorka bestsellerowej Pieśni Ziemi – śledzi rytm życia świdośliwy i przekuwa tę obserwacje w poruszającą lekcję płynącą z głębi natury. Profesorka botaniki i członkini plemienia Potawatomi pokazuje, że odwrót od konsumpcjonizmu zaczyna się od drobnych decyzji: tego, jak robimy zakupy, czy dzielimy się nadmiarem i w jaki sposób dbamy o sąsiedztwo. Uczy, że codzienna troska i wdzięczność mogą się stać prawdziwą strategią przetrwania.

Niewielka książka, a uderza z wielką siłą. Po lekturze chce się ją podarować bliskim, przyjaciołom – każdemu, kto czuje, że zmiana może się zacząć od jednego drzewa.

Aldona Kopkiewicz

Kim jest ona, gdy mnie nie ma. Eseje w poszukiwaniu siebie

premiera: 17.06.2026

Choć żyjemy w epoce „bycia sobą”, autentyczność zniknęła nam z pola widzenia. Tymczasem to właśnie ona może być odtrutką na etykietki, które przyklejamy sobie zanurzeni w kulturze terapii.

Z jednej strony pragniemy znaleźć się w szufladce diagnozy, z drugiej – rozpaczliwie chcemy zachować odrębność, jednostkowość i wyjątkowość.

A może warto przyjąć, że każdy z nas jest w jakiś sposób nie taki i nie da się go wyjaśnić ani wypowiedzieć do końca – i właśnie z tego powodu nikt z nas nie jest szczególnie wyjątkowy? Może dziwność jest czymś, co ze sobą dzielimy, a zgoda na nią sprawiłaby, że świat stałby się luźniejszym i radośniejszym miejscem?

Aldona Kopkiewicz odpowiada na te pytania, opisując własne doświadczenie – czterdziestolatki, poetki, Polki, córki, wnuczki, partnerki. W autobiograficznym eseju zachęca nas, byśmy sami odpowiedzieli na pytanie, gdzie kończy się „ona” – maska, konstrukt społeczny, awatar realnej osoby, a zaczyna prawdziwe „ja”.

Angelika Kuźniak

Skłodowska-Curie. Rebeliantka

Wydawnictwo Literackie

premiera: 17.06.2026

Angelika Kuźniak powraca. Mistrzyni portretu biograficznego kreśli intymną opowieść o kobiecie, która przekroczyła granice swojej epoki.

Nowoczesna, niezależna, bezkompromisowa. Pionierka, która weszła tam, gdzie kobietom odmawiano wstępu. Charyzmatyczna i kontrowersyjna, pełna sprzeczności, z uporem przekonywała do siebie świat nauki zdominowany przez mężczyzn. Tytanka pracy, eksperymentatorka, kobieta o nieprzeciętnym umyśle. A jednocześnie żona, matka, cierpiąca wdowa, czuła kochanka.

Świat widział blask jej odkryć, ona coraz mocniej odczuwała ich ciemną stronę: utratę wzroku, zatrutą krew, ciało powoli pochłaniane przez promieniowanie. Angelika Kuźniak, z czułością i literacką precyzją, odsłania nowe fakty i przemilczane historie, tworząc intymny portret kobiety, która zmieniła świat i zapłaciła za to własnym życiem.

Dominika Lasota

Odwagi! O zaangażowaniu młodych

Wydawnictwo Krytyki Politycznej

premiera: 10.06.2026

To nie jest kolejny pesymistyczny manifest. To plan odzyskania nadziei.

Dominika Lasota, jedna z najbardziej rozpoznawalnych działaczek młodego pokolenia, udowadnia, że strach nie musi prowadzić do apatii – może stać się paliwem do realnej zmiany. Odwagi! to unikalne połączenie osobistego reportażu z praktycznym podręcznikiem wpływania na rzeczywistość. Autorka prowadzi czytelnika przez swoją drogę: od zlęknionej jedenastolatki czekającej na koniec świata w 2012 roku, po jedną z liderek zmiany, która potrafi spojrzeć w oczy politykom i żądać od nich odpowiedzialności. Szczera opowieść osoby, która ma dość bezradnego przyglądania się, jak system stawia zyski nielicznych ponad nasze życie i bezpieczeństwo. W świecie, który przeraża, autorka wskazuje, jak możemy ocalić to, co najcenniejsze.

Jeffrey A. Lieberman, Ogi Ogas

Czarna owca medycyny. Nieopowiedziana historia psychiatrii

tłum. Maciej Miłkowski

Wydawnictwo Poznańskie

premiera: 2.06.2026

Przez lata psychiatria uchodziła za czarną owcę medycyny. Wizyta u psychiatry była ostatecznością i często wiązała się z ostracyzmem społecznym. Nie pomagał fakt, że powstające teorie dotyczące leczenia schorzeń psychicznych często były ze sobą sprzeczne.

Jeffrey A. Lieberman – były szef Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego – prowadzi nas, wręcz w detektywistyczny sposób, przez historię jednej z najciekawszych dziedzin medycyny. Pokazuje trudności, przed którymi stawali psychiatrzy, próbując znaleźć przyczyny chorób i sposoby na skuteczne ich wyleczenie. Ale przede wszystkim opowiada o tym, jak długo psychiatrzy musieli walczyć o udowodnienie tego, że choroby, którymi się zajmują, istnieją naprawdę.

Marisa Meltzer

It Girl. Historia Jane Birkin

tłum. Kaja Gucio

Wydawnictwo Marginesy

premiera: 3.06.2026

Koszyk, grzywka, torebka Hermèsa, Powiększenie Antonioniego, Serge Gainsbourg i Je t’aime… moi non plus – Jane Birkin, Angielka, która stała się uosobieniem francuskiego stylu, żyje w naszej pamięci raczej jako zbiór charakterystycznych elementów niż jako osoba z krwi i kości.

Bez wątpienia była ikoną: prawdziwą it girl definiującą moment kulturowy, w którym tworzyła, i w jakiś nieuchwytny sposób uosabiającą ducha swoich czasów. A jednak o jej życiu wiedzieliśmy niewiele – aż do teraz.

Marisa Meltzer rekonstruuje skomplikowane relacje prywatne i zawodowe, jakie łączyły Birkin z kolejnymi partnerami – w tym nierozerwalną, trwającą całe życie więź z Gainsbourgiem – i odtwarza niełatwą drogę do twórczej i osobistej emancypacji. Śledzi jej rozwój jako aktorki: od ról uroczych trzpiotek, przez pierwsze poważne kreacje w filmach Jacques’a Doillona, aż po twórczą współpracę z ikoną francuskiej Nowej Fali, Agnès Vardą. Opowiada też o muzyce, która pojawiła się w jej życiu dzięki prowokacjom Gainsbourga, by w późniejszych latach stać się sposobem na najpełniejsze wyrażenie siebie i zmierzenie z druzgocącymi doświadczeniami.

I choć niepowtarzalny czar, jaki roztaczała Jane, trudno uchwycić i ubrać w słowa, It girl pozwala zbliżyć się do Birkin i lepiej zrozumieć wpływ, jaki wywarła na kulturę.

Marcin Napiórkowski

Polska jest życzliwa

Wydawnictwo Znak

premiera: 3.06.2026

„Miejsce, w którym mieszkamy, w jakiś sposób kształtuje nas i definiuje. Nie tylko my urządzamy swój dom. On także urządza i mebluje nas po swojemu”.

Czy niezgoda może budować? Jak żyć obok ludzi, z którymi się nie zgadzamy, bez poczucia przymusu przekonywania ich do swojej racji?
Czemu w naszym kraju uśmiechanie się do obcych postrzegane jest jako objaw głupoty? Ile prawdy jest w powiedzeniu „Ponury jak Polak”?
Czy jesteśmy skazani na wojnę pokoleń, czy jednak da się wyjść z generacyjnych okopów?

Marcin Napiórkowski – specjalista od antropologii codzienności – rozkłada polską duszę na czynniki pierwsze. Demontuje stereotypy na nasz temat, do jakich przywykliśmy. Analizuje Polskę, która leży nie między Bugiem a Odrą, ale między ściereczką schnącą na piekarniku a flagą łopoczącą przed Grobem Nieznanego Żołnierza. Przekonując przekornie, że wojna polsko-polska nie jest koniecznością, proponuje swoistą filozofię domu – miejsca pielęgnowania wspólnotowych rytuałów, gdzie różnorodność i tożsamość wzajemnie się nie wykluczają.

Książka stanowi wybór najciekawszych tekstów Marcina Napiórkowskiego z ostatnich lat, publikowanych głównie na łamach „Tygodnika Powszechnego”.

Szymon Opryszek

Jak nie dać się wojnie i innym kryzysom. Lekcja z Finlandii

Wydawnictwo Dowody

premiera: 19.06.2026

Dlaczego powinniśmy brać przykład z Muminków? Bo w ich dolinie kryzys goni kryzys, a one wciąż zachowują spokój ducha.

To nie jest książka o wojnie. To książka o tym, że być przezornym jak Fin, to być ubezpieczonym na wszelkie kryzysy. A dzięki temu można żyć bez lęku i spać spokojnie.

„Kucharz z południa ma pięćdziesiąt konserw z mięsem renifera i kilka puszek mięsa niedźwiedziego. Ekspert od bezpieczeństwa zamroził leśne jagody. Żona żołnierza uważa, że konieczna jest tabliczka czekolady. Korespondentka wojenna lubi mieć słoną lukrecję. Urzędnik państwowy szepcze mi na ucho: »Koniecznie butelka wódki na gorsze czasy«”. Poza żelaznym pakietem przetrwania (woda, leki, źródło energii itd.) każdy Fin przygotował co innego na wypadek kryzysu, czy to powodzi, czy blackoutu, czy innej sytuacji nadzwyczajnej. Ale każdy jest gotowy, żeby przetrwać, zanim nadejdzie pomoc.

Szymon Opryszek usłyszał od swoich fińskich bohaterów: „Plan powinien być prosty. Chodzi o praktyczne rzeczy: jak poradzisz sobie, gdy sklepy będą zamknięte? Co zrobisz, gdy zabraknie prądu?”.

Opryszek pojechał do Finlandii, bo to najlepiej przygotowany na kryzysy kraj w Europie. Finlandia nie sieje paniki, ale buduje spokój na unikatowym modelu bezpieczeństwa kompleksowego, który zakłada gotowość na wszystkich poziomach: od mieszkańca, przez grupę sąsiedzką, samorząd i biznes, po państwo. Autor reportażu zabiera nas do schronów pod Helsinkami, na poligon, do szkoły, w której dzieci uczą się, czym jest fake news oraz jak rozpoznawać dezinformację, a w końcu na wschodnie kresy kraju tuż przy granicy z Rosją. Z zaskakującą dużym poczuciem humoru Finowie opowiadają mu o tym, jak żyć w kraju z jednej strony zagrożonym ze wschodu, z drugiej znacząco odciętym przez morze od zachodu. A także jak wygląda dyplomacja sauny oraz co to znaczy, że Mama Muminka jest sisu.

Evan Osnos

Bogaci, bogatsi, najbogatsi. O życiu tych, którzy mają wszystko (i jachty)

tłum. Katarzyna Bażyńska-Chojnacka

Wydawnictwo Port

premiera: 3.06.2026

Jak miliarderzy zmieniają świat? Gdzie kończy się fortuna, a zaczyna władza?

Evan Osnos z reporterską przenikliwością zagląda do świata ultrabogaczy – ludzi, którzy swoją wartość mierzą długością jachtu, szerokością bunkra i wysokością politycznych darowizn. Odsłania mechanizmy nowej „pozłacanej epoki”, w której Dolina Krzemowa i Wall Street wyznaczają granice władzy, a nierówności osiągają skalę najwyższą od czasów potęgi Rockefellerów. Z humorem i bez złudzeń opisuje ekstrawagancje, a także lęki, ambicje i moralne dylematy tych, którzy stoją na szczycie drabiny społecznej.

Przywołuje przy tym głośne postaci współczesnej elity finansowej i technologicznej – od Elona Muska, Jeffa Bezosa i Marka Zuckerberga po wpływowych inwestorów i polityków – pokazując, jak ich działania i wizje kształtują świat, w którym żyjemy.

Bogaci, bogatsi, najbogatsi to nie tylko zabawny i prowokacyjny portret świata luksusu, ale także ostrzeżenie przed obojętnością wobec władzy pieniądza. Bo decyzje i wybory ultrabogatych odbijają się szerokim echem w życiu nas wszystkich.

Aneta Pawłowska-Krać

Milion myśli naraz. O dorosłych z ADHD

Wydawnictwo Czarne

premiera: 24.06.2026

Dawid nie był w stanie wytrzymać dłużej w jednym miejscu pracy. Czuł się przytłoczony, bywał agresywny, popadał w nałogi. Liliana nie radziła sobie w roli matki. Przeszkadzały jej gonitwa myśli, brak umiejętności skupienia się czy utrzymania porządku. Maciej to wulkan energii tryskający pomysłami, ale za swoje sukcesy zawodowe płacił tygodniami izolacji. Dopiero zdiagnozowanie ADHD i rozpoczęcie leczenia sprawiło, że ich życie przestało przypominać niekończącą się przejażdżkę kolejką górską, z której bardzo łatwo wypaść.

Świadomość społeczna dotycząca ADHD u dorosłych nadal jest niewielka. Jak oceniamy ludzi, którzy nieustannie odkładają wszystko na potem, zapominają o ważnych wydarzeniach, zostawiają po sobie bałagan, są niestabilni emocjonalnie? Zazwyczaj uważamy, że sami są sobie winni. Oni także często się o to obwiniają.

Książka Anety Pawłowskiej-Krać pokazuje, jak krzywdzące jest takie podejście. To rzetelny, wnikliwy reportaż otwierający oczy na problem, który może dotyczyć ponad 900 tysięcy dorosłych w Polsce.

Paweł Piotr Reszka

W tym domu już nie straszy. Reportaże o Żydach, Polakach i fatum

Wydawnictwo Agora

premiera: 3.06.2026

Krężnica Jara, Paryż, Marianka, Bruksela, Częstochowa, Vancouver, Lgota Mała, Nowy Jork, Stręgoborzyce, Kraków, Antwerpia.

Potomkowie Żydów, którzy w czasie drugiej wojny światowej za pieniądze szukali schronienia u Polaków. W domu, w stodole, w dziurze w ziemi, za wychodkiem. I potomkowie Polaków odpowiedzialnych za zbrodnie, które przemilczano.

„Czy na gospodarzach, którzy zachęcili rodzinę lubelskiego krawca, żeby się u nich ukrywała, po czym – za pomocą wideł i siekiery – zabili ojca i dwóch synów, ciąży klątwa? A czy ciąży też na tych, którzy kupili po nich dom, nieświadomi zbrodni, jaka się tam dokonała? Czy pomoże tu interwencja proboszcza, który «ma magistra z egzorcyzmów i strasznie silne pole»? Paweł Piotr Reszka jest obdarzony słuchem absolutnym. Wyłapuje nim w potoku maskujących słów, co ludzie naprawdę mówią. A gdy wsłucha się już uważnie w bohaterów i przedstawi nam ich głos, konfrontuje nas z inną wersją tej samej historii, wersją, za którą stoją tysiące przeczytanych stron dokumentów. W tym domu już nie straszy to kolejna książka, w której łączy wrażliwość reportera i warsztat historyka. Przeczytajcie koniecznie!”

Anna Bikont

„To jest książka o genetyce winy. Czy zło można odziedziczyć? Co z duchami przeszłości nawiedzającymi nasze myśli, sny i domy? Czy mogą się na tyle zmaterializować, by po latach pozbawić nas życia? Same pytania w tej książce. Nie potrafią albo nie chcą na nie odpowiedzieć nawet najmądrzejsi rabini. Reszka też nie próbuje. Bo jest zbyt mądrym reporterem? Pisarzem? Sam nie wiem. Ale pisze czysto, prosto i szlachetnie”.

Andrzej Stasiuk

Mary Roach

Części zamienne. Co współczesna medycyna potrafi zrobić z ludzkim ciałem

tłum. Adam Tuz

Wydawnictwo Filia

premiera: 10.06.2026

Błyskotliwa opowieść o próbie odtworzenia niewyobrażalnie złożonej anatomii człowieka.

Ludzkie ciało jest najdoskonalszą maszyną na świecie – i jedyną, do której nie można kupić części zamiennej u producenta. Od stuleci medycyna korzystała więc z tego, co było pod ręką: rzeźbiono nosy z mosiądzu, pożyczano skórę od żab czy serca od świń. Dziś próbujemy hodować części ciała od podstaw, wykorzystując komórki macierzyste i druk 3D. Jak nam idzie? Czy jesteśmy już blisko celu?

Roach zanurza się w temat z właściwym sobie poczuciem humoru. Wyrusza m.in. do sali operacyjnej legendarnej bostońskiej kliniki leczenia oparzeń, do „superczystej” świńskiej fermy w Chinach i do technologicznej dzielnicy San Diego, by obejrzeć „sadzonki włosów” z komórek macierzystych. Rozmawia z naukowcami, chirurgami, osobami po amputacjach i stomikami czy twórcami drukowanych nerek. Spędza czas w działającym żelaznym płucu z lat 50., towarzyszy technikom w trakcie pobierania tkanek podczas nocnych dyżurów i przemierza Mongolię razem z oftalmologami z Orbis International.

Części zamienne prowadzą czytelników przez cudowną, nieprawdopodobną i chwilami surrealistyczną podróż w poszukiwaniu metod na stworzenie „nowej wersji siebie”.

Adam Robiński

Faronauci. Dookoła Baltyku

Wydawnictwo Czarne

premiera: 3.06.2026

Dziesięcioletni chłopiec stoi na bałtyckiej plaży i pyta o horyzont. Czym jest? Czy można go dotknąć? Co się za nim kryje? Trzydzieści lat później jako dorosły wyprawia się za morze, by samemu odpowiedzieć na te pytania. Chce, by każde z dziewięciu państw nadbałtyckich – Litwa, Łotwa, Estonia, Rosja, Finlandia, Szwecja, Dania, Niemcy i Polska – opowiedziało mu o własnej perspektywie, z jakiej patrzy na najmłodsze morze świata. W rezultacie, wzorem poety Tomasa Tranströmera, opisuje nie jeden, lecz wiele Bałtyków.

Widzi mozaikę siedlisk i krajobrazów: słonawych lagun, piaszczystych plaż, wydm, klifów oraz skalistych archipelagów. Podąża wzrokiem za kluczami migrujących ptaków, a potem zagląda pod wodę, do świata morświnów, a także większych waleni, które czasem nadpływają w te strony. Wędruje po zamarzniętej zatoce, wchodzi do latarni morskich i studiuje trasy słynnych wypraw. Wreszcie dociera tam, gdzie granice morza i lądu się zacierają – czy to za sprawą niepowstrzymanych sił geologii, czy wyłącznie ludzkiej fantazji.

Ville Ropponen, Ville-Juhani Sutinen

Droga kości. Podróż śladami Gułagu

tłum. Karolina Wojciechowska

Wydawnictwo ArtRage

premiera: 25.06.2026

Podróż przez krainę łagrów, która choć zdaje się należeć do mrocznej przeszłości, rozciąga swój cień nad rosyjską teraźniejszością.

Eksperci od spraw Rosji, Ville Ropponen i Ville-Juhani Sutinen, przejechali tysiące kilometrów – od Karelii po Syberię i dalekowschodnią Kołymę – w poszukiwaniu pomników, cmentarzy i ruin obozów, które niegdyś pokrywały rozległe obszary Związku Radzieckiego. Rozmawiali z ludźmi, którzy byli więzieni i pracowali w łagrach. Po trzech dekadach od upadku ZSRR i krwiożerczego systemu obozów pracy opowiedzieć o doświadczeniach tych, którzy stali się ofiarami bezwzględnej siły politycznej i przemocy. 

Droga kości pokazuje, że choć Gułag zdaje się należeć do przeszłości, pozostawił po sobie ślady, które jeszcze długo pozostaną niezatarte. Książkę opatrzył posłowiem Marcin Łuniewski.

Anna Rudnicka-Litwinek

Mistrz Prusz. Więcej niż jedno życie

Wydawnictwo Marginesy

premiera: 24.06.2026

Malarz, legionista, lotnik, reżyser, pierwszy rektor ASP, potomek Piastów i człowiek, który potrafił zamienić mały Kazimierz nad Wisłą w jedną z najważniejszych kolonii artystycznych Europy. Tadeusz Pruszkowski był postacią tak barwną, że historia – nie wiedząc, w której szufladce przechowywać pamięć o nim – skazała go na zapomnienie.

Najlepiej opłacany portrecista dwudziestolecia międzywojennego: malował Piłsudskiego, Mościckiego i elity II Rzeczpospolitej. Jako pedagog z powołania ukształtował całe pokolenia twórców – spod jego skrzydeł wyszli Wojciech Fangor, Teresa Roszkowska, Roman Kramsztyk czy Aleksander Ford. Własnym samolotem przekraczał granice państw, z Bractwem św. Łukasza wskrzesił ideę kolektywnego malowania wielkoformatowych płócien, nakręcił pierwszy polski western w klimacie groteski. Żył z rozmachem, lecz zginął zamordowany przez gestapo.

Anna Litwinek podążyła śladami Pruszkowskiego, by przywrócić należne mu miejsce w historii. I dobitnie pokazuje, że był postacią wymykającą się jednoznacznym definicjom i kategoriom. Że stwarzał przestrzeń dla wspólnoty, udowadniał, że możliwe są pogodzenie buntu i tradycji, postępu i szacunku dla przeszłości – nie będzie więc lepszego momentu, by wsłuchać się w jego biografię.

Agata Sikora

Jak wyjść z siebie. O złudzeniu niezależności i sile społecznych więzi

Wydawnictwo Znak Literanova

premiera: 17.06.2026

Czy codzienny stres to nasza prywatna porażka, czy może adekwatna reakcja na porządek społeczny, w którym żyjemy? Jaka jest cena pełnej niezależności i kto ją płaci?

Agata Sikora powraca z błyskotliwą analizą codzienności – obnaża iluzję, że samowystarczalność to jedyna droga do wolności. Przekonuje, że nasz lęk nie wynika z wewnętrznej kruchości, lecz z pustki po rozpadzie więzi społecznych.

Autorka odnajduje poczucie bezpieczeństwa w żywej międzyludzkiej sieci – w gestach, które wymykają się rynkowej logice transakcji i romantycznym mitom o autentycznych uczuciach.

Pokazuje, jak w świecie, który każe nam traktować samych siebie jak jednoosobowe firmy, zapewnienie sobie bezpieczeństwa stało się samotnym, prywatnym przedsięwzięciem.

• Dlaczego tak bardzo kochamy Joela z The Last of Us, choć w imię ochrony swoich zabiłby nas wszystkich?
• Czy istnieje siatka bezpieczeństwa, która złapie nas, gdy się potkniemy? Jeśli tak – kto i jak ją splata?
• I co się stanie, jeśli zamiast wychodzić na swoje, spróbujemy wyjść ku sobie?

Jak wyjść z siebie to przenikliwa, napisana z literackim zacięciem opowieść o tym, jak wyzwalające – i przyjemne – może być uznanie własnej współzależności.

Czas przestać biegać w kołowrotku indywidualizmu. Czas zacząć tkać społeczną sieć.

Liam Shaw

Zdradliwy cud. Co nas czeka, gdy antybiotyki przestaną działać

tłum. Agnieszka Górczyńska

Wydawnictwo Helion

premiera: 23.06.2026

Odkrycie antybiotyków było jednym z największych osiągnięć ludzkości i wywołało powszechną euforię: zakażenia groźnymi bakteriami stały się wyleczalne. Antybiotyki z pewnością uratowały miliony istnień ludzkich. Jednak każdy medal ma dwie strony i nieodłączną część tej historii stanowi lekooporność. Zjawisko, przez dekady lekceważone i pomijane, było znane naukowcom niemal od samego początku, a widmo katastrofy, choć odległe, zawsze było realne. Dziś stoimy u progu wyczerpania możliwości tych niezwykłych i przełomowych leków. Czy uda nam się znaleźć rozwiązanie pozwalające uniknąć globalnego kryzysu zdrowotnego?

Antybiotyki nie są jak inne leki. Nie zostały wynalezione, lecz odkryte, jak niegdyś złoto czy ropa naftowa. Ta fascynująca opowieść zaczyna się od chwili, kiedy ludzkość dopiero poznawała naturę chorób zakaźnych. Rozdziały tej historii opowiadają o różnych antybiotykach i prowadzą przez ostatnich sto lat odkryć. Pierwsze leki przeciwbakteryjne narodziły się ze smoły węglowej w laboratoriach chemicznych Trzeciej Rzeszy, inne wytrącały się z błota w dżunglach Borneo, a najnowsze są przewidywane przez algorytmy sztucznej inteligencji. Świat antybiotyków obejmuje sprawdzone substancje, które od dziesięcioleci ratują życie, po eksperymentalne cząsteczki jeszcze nieprzetestowane na ludziach. opowiada o tym, jak głęboko środki przeciwdrobnoustrojowe zmieniły relacje między ludźmi i bakteriami, a także jak się przyczyniły do ukształtowania nowoczesnego przemysłu farmaceutycznego. Nie jest to jednak jednostronne sprawozdanie, Liam Shaw przestrzega też przed narastającym zagrożeniem wywołanym opornością mikroorganizmów na wiele różnych antybiotyków. Jeśli chcemy, aby miały one przyszłość i nadal służyły ludzkości, musimy się dostosować. Nie ma czasu do stracenia!

Bartosz Skrobisz

Jak wytresować Polaka

Wydawnictwo W.A.B.

premiera: 3.06.2026

Przez ostatnie trzy dekady wmawiano nam, że neoliberalizm to jedyna słuszna wizja państwa – dlaczego tak łatwo w to uwierzyliśmy?

Bartosz Skrobisz rozprawia się z mitologią polskiej transformacji, neoliberalnym dogmatem i przekonaniem, że rynek zawsze wie lepiej. Z humorem i ironią, ale również w oparciu o rzetelne dane, pokazuje, że decyzje uznawane dziś za konieczne i bezalternatywne kosztowały miliony ludzi bezpieczeństwo, godność i spokojną przyszłość.

To osobista historia zmiany myślenia, ale też analiza postkapitalistycznego systemu, który nauczył nas akceptować nierówności jako naturalny stan rzeczy. W ostre diagnozy autor wplata satyryczne bajki i felietonowy luz, a obrazowe metafory, którymi się posługuje, wzmacniają przekaz.

Jak wytresować Polaka łączy wszystko to, za co internauci pokochali Bartka: cięty humor, nieoczywiste skojarzenia i naturalną charyzmę. Autor pokazuje, jak przez lata kształtowano nasze myślenie o pracy, pieniądzach, państwie i odpowiedzialności. Oraz dlaczego tak łatwo było wmówić nam, że bieda to wina jednostki, a nie systemu.

Brzmi poważnie, ale ta książka rozbawi was do łez.

Johnny Smith

Jumpman. Jak Michael Jordan stał się globalną ikoną

tłum. Michalski Jakub

Wydawnictwo SQN

premiera: 24.06.2024

Jumpman żyl po to, by wzbić się do lotu.

Efektowne wsady, rekordy punktowe, zdobyte przez niego wyróżnienia indywidualne i buty sygnowane charakterystycznym logo sprawiły, że Michael Jordan mimo woli stał się fenomenem kulturowym, wzorem do naśladowania i superbohaterem łączącym koszykarskich kibiców z całego świata.

Rekonstruując decydujący moment w karierze Jordana – zdobycie pierwszego tytułu mistrza NBA w sezonie 1990/91 – historyk sportu Johnny Smith analizuje wszechobecny wzrost popularności MJ-a i opisuje, jak ogromny ciężar koszykarz dźwigał na swoich barkach jako narodowy skarb i symbol postępu w USA. Jumpman pokazuje, w jaki sposób utrzymywano wokół Jordana aurę tajemniczości, dzięki czemu wydawał się bardziej sympatyczny w oczach ludzi, którzy zwracali uwagę na kolor skóry sportowców. To paradoks, ale na drodze ku wielkości Michael musiał stać się powszechnie znany i ekscytujący, a jednocześnie odległy i enigmatyczny.

Łącząc dramatyczne relacje ze zmagań na parkietach NBA z imponującym opisem sił społecznych, biznesowych, medialnych i politycznych, które kształtowały Amerykę na początku lat 90., autor pokazuje, w jaki sposób rzucający obrońca Byków został legendą i dlaczego mit numeru 23 jest wiecznie żywy.

Paulina Socha-Jakubowska

Zgotuję ci piekło. Jak rozwodzą się Polacy

Wydawnictwo Wielka Litera

premiera: 24.06.2026

Do czego zdolni są ludzie, gdy przestają się kochać, a zaczynają nienawidzić?

Monika walczy z eksmężem o prawo do wykorzystania zarodków, które powstały w trakcie procedury in vitro, kiedy jeszcze byli razem. Tomasz, choć rozwiódł się dekadę temu, wciąż żyje kolejnymi sprawami sądowymi wytaczanymi przez byłą żonę. „A co, jeśli obserwuję cię zza winkla? Rozglądaj się” – to treść jednej spośród tysiąca nienawistnych wiadomości otrzymanych przez pewną kobietę od mężczyzny, którego kiedyś nazywała swoim mężem.

Ta książka to wstrząsająca dokumentacja tego, jak rozwodzą się Polki i Polacy. Szokująca, miejscami wzbudzająca odrazę opowieść o tym, jak nagromadzenie emocji wyzwala w nas najbardziej podłe instynkty. O piekle, które są w stanie zgotować sobie ludzie ślubujący niegdyś wzajemną „miłość, wierność i uczciwość małżeńską”.

Emilia Sułek

Baranie oko. Reportaż z Kirgistanu

Wydawnictwo Czarne

premiera: 10.06.2026

Baranie oko to wielowątkowa podróż do Kirgistanu, serca Azji Środkowej, gdzie mieszkańcy szukają swojej tożsamości w cieniu pomników Lenina i bohatera narodowego eposu Manasa.

Emilia Sułek prowadzi nas przez kraj podzielony na zrusyfikowaną północ i biedniejsze południe. Zagląda do opustoszałych ośrodków wydobycia uranu i na wysokie przełęcze, gdzie czas mierzy się rytmem życia w jurcie. W Sülüktü prawosławny ksiądz chce odbudować starą cerkiew i rywalizuje o wiernych ze wspólnotą adwentystów. W Otradnoje młode dziewczyny trenują hokej na kartoflisku. A sposobem na przetrwanie w zapomnianych przez świat wioskach jest produkcja haszyszu.

Autorka przygląda się także temu, co sprawia, że Kirgistan był przez długie lata najbardziej demokratycznym krajem regionu. Mimo silnego patriarchatu i zwyczaju porwań matrymonialnych, to właśnie tu w 2010 roku prezydentką została Roza Otunbajewa, pierwsza kobieta na takim stanowisku w Azji Środkowej.

Z reportażu Emilii Sułek wyłania się obraz Kirgistanu jako kraju ludzi wolnych, gościnnych, wciąż wiernych swoim koczowniczym korzeniom.

Joey D’Urso

Stawka większa niż futbol. Co koszulki piłkarskie mówią o polityce, pieniądzach i władzy?

tłum. Grzegorz Adamowski

Wydawnictwo SQN

premiera: 10.06.2026

Futbol to niezwykłe emocje. Ale w cieniu rozświetlonych stadionów kryją się niejasne machinacje, nieoczywiste intrygi i skomplikowane zamiary, które mają coraz większy wpływ na to, jak wygląda współczesna piłka nożna. Wszędzie – od Petersburga po maleńkie wyspy na Pacyfiku, od Barcelony po Zatokę Perską – politycy, biznesmeni, kombinatorzy i przestępcy starają się wykorzystać globalną popularność futbolu do własnych celów.

Dlaczego putinowska Rosja za pośrednictwem Gazpromu sponsorowała drużyny z Niemiec i Serbii oraz Ligę Mistrzów? Po co Arabii Saudyjskiej silna liga pełna gwiazd oraz głośnych nazwisk i jak to się ma do rywalizacji arabskich krajów na arenie międzynarodowej? Z jakiego powodu chińscy magnaci zaczęli inwestować w angielskie kluby? I skąd nagły zalew reklam kryptowalut i zakładów bukmacherskich w sporcie?

Joey D’Urso odwiedził pięć kontynentów, obejrzał mnóstwo meczów i rozmawiał z dziesiątkami osób, żeby zrozumieć i opisać, w jakim kierunku zmierza współczesny futbol. W tej łączącej reportaż z dziennikarskim śledztwem książce wykorzystuje pretekst w postaci 22 koszulek piłkarskich, odmalowując fascynujący, skomplikowany i zniuansowany obraz świata futbolu XXI wieku.

Wszystko po to, żebyś następnym razem, gdy znajdziesz się na stadionie albo zasiądziesz przed telewizorem, dostrzegł w meczu piłkarskim coś więcej niż rywalizację o zwycięstwo na boisku.

Randall K. Wilson

Yellowstone. Biografia parku

tłum. Adrian Stachowski

Wydawnictwo Filia

premiera: 24.06.2026

Odkryj niezwykłą historię pierwszego parku narodowego na świecie – miejsca, które na zawsze zmieniło sposób, w jaki postrzegamy naturę.

Od dzikich, nieprzebytych terenów Zachodu po symbol narodowej tożsamości – Yellowstone stało się ikoną Ameryki i kolebką ochrony przyrody. To tutaj po raz pierwszy podjęto próbę ratowania zagrożonych gatunków i stworzenia idei turystyki opartej na kontakcie z naturą.

Ale za legendą kryje się także trudna historia – konfliktów, wykluczenia i sporów o ziemię rdzennych mieszkańców.

To opowieść o miejscu pełnym kontrastów: zachwycającym i kontrowersyjnym zarazem.

Yellowstone. Biografia parku – fascynująca podróż do źródeł jednej z najważniejszych idei współczesnego świata.