Kwietniowe premiery #nonfiction to trochę sztuki (Basquiat, Bilińska, Monet, polskie projektantki sztuki użytkowej), trochę literatury (Christie, du Maurier, Shakespeare), trochę historii i sporo tematów bieżących. Dowiedzcie się, jak chciwość wpłynęła na rzetelność nauki, jak wygląda poszukiwanie życia pozaziemskiego, jak szybko może zniknąć rzeka oraz jak wielkie kryzysy prowadziły do rewolucji (i czy teraz jesteśmy w podobnym momencie). Koniecznie przeczytajcie też „Któregoś dnia okaże się, że wszyscy od zawsze byli przeciwko”, nawet jeśli rzeczywiście od zawsze jesteście przeciwko.
zebrała Agnieszka Pietrzak
Andrzej Andrysiak, Janusz Kucharski
Na obrzeżach. Jak zmienia się Polska lokalna
Wydawnictwo Krytyki Politycznej
premiera: 22.04.2026
Prowincja, która nie milczy. Władza, która nie szanuje mieszkańców. Ludzie, którzy mówią „dość”.
Na obrzeżach to reporterska opowieść o Polsce lokalnej, jakiej nie znamy z warszawskocentrycznych debat. Andrzej Andrysiak i Janusz Kucharski opisują barwne losy czterdziestotysięcznego miasta w centrum kraju, by pokazać mechanizmy władzy, zależności, polityczne układy i – przede wszystkim – rodzący się bunt zwykłych ludzi.
To książka o nauczycielach, uczniach, społecznikach i mieszkańcach małego miasta, którzy przestają się bać. O szkołach jako politycznym łupie. O samorządzie, który mówi językiem procedur, a działa językiem siły. O prowincji, która wbrew stereotypom nie jest ani bierna, ani jednolita światopoglądowo.
Autorzy nie piszą socjologicznego traktatu – oddają głos bohaterom i pozwalają mówić faktom. Pokazują, jak zmienia się relacja obywateli z władzą: z podporządkowania w przejęcie inicjatywy, z milczenia w sprzeciw. I jak bardzo ten proces wymyka się prostym podziałom na „centrum” i „prowincję”, „liberalne” i „konserwatywne”.
Na obrzeżach to opowieść o Polsce, która dzieje się poza centrum – ale coraz częściej wyznacza kierunek zmian.
Katarzyna Barczyk-Matkowska
Srebrna fala. Dlaczego przestałam się farbować i zaczęłam zadawać pytania
Grupa Wydawnicza Relacja
premiera: 22.04.2026
Dlaczego właściwie kobiety farbują siwe włosy (i co, jeśli zechcą przestać)? Jak siwizna była traktowana w dawnych czasach, a co teraz robią z nią koncerny kosmetyczne, przemysł reklamowy i popkultura? No i dlaczego srebrne pasma u mężczyzn to „szlachetna siwizna”, a u kobiet „zaniedbanie”?
Autorka zabiera czytelniczki (i czytelników) w podróż przez historię kobiecego siwienia – od rytuałów pielęgnacyjnych sprzed wieków, przez rewolucję przemysłu kosmetycznego, aż po dzisiejsze reklamy, które od zawsze sprzedawały „młodość w tubce”. To również opowieść o presji społecznej, wzorcach piękna i komercjalizacji kobiecego wizerunku.
Znajdziemy tu rozmowy z kobietami, które zdecydowały się zrezygnować z farbowania włosów, analizę kampanii reklamowych, a także refleksje nad akceptacją siebie i ciała, które się zmienia. Z czułością, ale i bez kompromisów autorka pokazuje, że siwe włosy to nie symbol starości, lecz odwagi.
Bo nie każda siwizna to rezygnacja – czasem to bunt.
Janusz Chmiel
Maluchami dookoła świata. Wspomnienia z retro podróży
Wydawnictwo ExpressMap
premiera: 27.04.2026
Mały samochód. Wielki świat. Niezwykła podróż Polaków dookoła globu.
W sierpniu 1976 roku trzech śmiałków – Andrzej Mokrzycki, Janusz Chmiel i Włodzimierz Wolak – wyruszyło z krakowskiego Rynku w podróż życia. Ich celem było okrążenie świata… dwoma Fiatami 126p. Bez internetu, GPS-u, z ograniczonym budżetem i ogromną odwagą przemierzyli Europę, Azję, Amerykę Środkową i Północną, zmagając się z pustyniami, górami, awariami i biurokracją.
Ich trasa wiodła przez górskie przełęcze Turcji, afgańskie pustkowia, indyjskie metropolie, amerykańskie autostrady i środkowoamerykańskie dżungle. Zmagali się z awariami, trudnymi warunkami drogowymi, granicznymi formalnościami i nieznanym językiem. A jednak – przejechali maluchami tysiące kilometrów, poznali ludzi, których nigdy nie zapomną, i wrócili do Polski bogatsi o jedyne w swoim rodzaju doświadczenie.
Ta książka to pasjonujący reportaż z czasów, gdy świat był większy, a podróż była prawdziwą wyprawą. To zapis determinacji, przyjaźni i ducha odkrywcy. Przede wszystkim jednak – to historia, która pokazuje, że nawet w najmniejszym samochodzie można pomieścić największe marzenia.
Andrzej Chwalba
Maj 1926. Zamach, którego miało nie być
Wydawnictwo Czarne
premiera: 22.04.2026
Zamach majowy 1926 roku zastał prezydenta Wojciechowskiego w Spale, dokąd wyjechał odpocząć. Wracał stamtąd do Warszawy pospiesznie, zostawiwszy rodzinę, by spotkać się z Józefem Piłsudskim na Moście Poniatowskiego punkt o siedemnastej. Rozmowę skończyli trzy minuty później. „Dla mnie droga legalna zamknięta” – miał powiedzieć mu Piłsudski. Po słynnej wymianie zdań nie było już odwrotu.
Profesor Andrzej Chwalba w ostatniej części trylogii o II RP wnikliwie opisuje duszną atmosferę miesięcy poprzedzających akcję Piłsudskiego oraz sam przebieg najkrwawszego zamachu stanu w Europie od zakończenia I wojny światowej. Tworzy przy tym oryginalną opowieść o budowniczych międzywojennej Polski i ich relacjach z marszałkiem. Pokazuje też, że w polityce najważniejsze bywają dawne urazy i niepowodzenia, osobiste ambicje i kiełkujące nadzieje. Przede wszystkim jednak odpowiada na pytanie, czy do zamachu majowego naprawdę musiało dojść.
Joseph Cox
Anom. Największa operacja FBI przeciwko światowej przestępczości
tłum. Hanna Pustuła-Lewicka
Wydawnictwo Czarne
premiera: 29.04.2026
Prace nad nienamierzalnym, całkowicie anonimowym systemem komunikacji to podziemny wyścig zbrojeń: kolejne start-upy od lat oferowały środowiskom przestępczym coraz lepsze oprogramowania, a służby infiltrowały je i niszczyły, jednak pozyskane informacje były zwykle szczątkowe, a aresztowania nieliczne. Do czasu.
W 2018 roku FBI wpadło na zuchwały pomysł: a co, gdyby przygotować takie oprogramowanie samodzielnie i podsunąć przestępcom, by zaczęli z niego masowo korzystać? Tak powstał Anom – aplikacja do szyfrowanej komunikacji, umożliwiająca pozornie bezpieczną wymianę informacji. Wpuszczono ją na czarny rynek.
Rezultat przerósł najśmielsze oczekiwania. Anom stał się głównym kanałem komunikacji mafii na całym świecie. Skusili się na niego handlarze ludźmi, narkotykami i przemytnicy – najbardziej poszukiwani kryminaliści, zupełnie nieświadomi, że wpadli w pułapkę. Zaangażowane w projekt służby z USA, Europy, Kanady i Australii korzystały z pozyskiwanych materiałów ostrożnie – chodziło o to, aby uzyskać możliwie dużo informacji o funkcjonowaniu całego systemu. Operację ujawniono dopiero w 2022 roku.
Aresztowano ponad osiemset osób, przechwycono osiem ton kokainy, dwadzieścia dwie tony marihuany i haszyszu, dwie tony metamfetaminy i ponad czterdzieści osiem milionów dolarów.
Joseph Cox stworzył pasjonujący reportaż o jednej z najbardziej spektakularnych prowokacji w historii, ale i o tym, co można zdziałać, gdy połączone siły międzynarodowe obiorą wspólny cel.
Alex Cuadros
Gdy sprzedaliśmy Oko Boga. Diamenty i śmierć w Amazonii
tłum. Anna Skucińska
Wydawnictwo Bo.wiem
premiera: 24.04.2026
W największym lesie deszczowym Amazonii w latach sześćdziesiątych XX wieku pojawiła się pierwsza utwardzona droga, a wraz z nią nowi osadnicy. Dla rdzennych mieszkańców tamtych ziem ze społeczności Cinta Larga, w których świecie nie istniały pojęcia takie jak „pieniądz”, „kamień szlachetny” czy „handel”, był to początek dramatycznych przemian. W ciągu jednego pokolenia musieli stawić czoła regułom wolnego rynku.
Kiedy na ich ziemiach odkryto złoża diamentów, w tym kamień tak ogromny, że nazwano go Okiem Boga, wydawało się, że to dar od losu. Wydobycie cennych minerałów szybko uruchomiło jednak mechanizmy korupcji, przemocy i degradacji środowiska, co zapoczątkowało rozpad tradycyjnych więzi, które przez wieki spajały wspólnotę.
Gdy sprzedaliśmy Oko Boga jest rezultatem sześciu lat reporterskiego śledztwa. Alex Cuadros oddaje głos członkom Cinta Larga i kreśli przenikliwy portret Marii, Oity i Pio oraz ich przyjaciół – ludzi walczących o własną tożsamość i ziemię. Mikrohistorie osadza w rzetelnej analizie uwarunkowań społeczno-politycznych, które doprowadziły do tragedii.
Ta historia wykracza daleko poza Amazonię. To opowieść o cenie, jaką płacą najsłabsi za postęp i eksploatację zasobów, a także o stratach ponoszonych w pogoni za bogactwem.
Teresa Czerniewicz-Umer
Żabińscy. Cóż to była za rodzina!
Wydawnictwo Czytelnik
premiera: 15.04.2026
Centralną postacią książki Żabińscy. Cóż to była za rodzina! jest Jan Żabiński – zoolog, pierwszy dyrektor warszawskiego ogrodu zoologicznego, żołnierz wojny polsko-bolszewickiej, uczestnik Powstania Warszawskiego i jeniec niemieckich oflagów. W czasie okupacji wraz z żoną Antoniną, pisarką, ukrywał Żydów na terenie zoo. Po wojnie odbudowywał ogród, był promotorem restytucji żubra w Puszczy Białowieskiej oraz zasłynął jako autor książek i popularnych audycji radiowych.
Poznajemy także dzieje jego przodków: dziadka Jana Stefana – urzędnika skarbowego i wolnomularza, ojca Józefa – rejenta i wybitnego szachisty – oraz historię jego silnych, wykształconych i odważnych sióstr: Marii Czerniewiczowej, współtworzącej z mężem życie gospodarcze Kłodawy; Hanny Petrynowskiej, lekarki Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, zamordowanej w 1944 roku na terenie zakładu wraz z najciężej rannymi, których nie zdołano ewakuować po wycofaniu się powstańców, oraz Józefy Zaorskiej, chemiczki i żony zarządcy wielkiego majątku ziemskiego na Kujawach, aktywnej w sprawach społecznych.
Autorka Teresa Czerniewicz-Umer, członkini rodziny, prowadzi czytelnika przez dramatyczne i ciepłe zarazem momenty prywatnego życia wielopokoleniowej rodziny, ukazane na tle dwóch totalitaryzmów. Sięga do licznych źródeł – prasy, archiwaliów, dokumentów i wspomnień – tworząc opowieść opartą na faktach, a przy tym żywą i empatyczną.
To książka o patriotyzmie i humanitaryzmie, o odpowiedzialności za bliskich, za prześladowanych, za pracę, za zwierzęta, za kraj. O ludziach, którzy nie stali obok historii – lecz żyli w samym jej środku.
Tatiana De Rosnay
Na zawsze Manderley. Życie Daphne du Maurier
tłum. Joanna Polachowska
Wydawnictwo Albatros
premiera: 8.04.2026
Wnikliwa, fascynująca i napisana z literackim rozmachem biografia jednej z najważniejszych pisarek XX wieku, wszechstronnej mistrzyni suspensu, muzy Alfreda Hitchcocka i ulubionej autorki Stephena Kinga.
Tatiana de Rosnay, autorka bestsellera Klucz Sary i akademiczka specjalizująca się w angielskiej literaturze, składa hołd Daphne du Maurier, której książki przeczytała jako trzynastolatka i zafascynowana nimi, sama zapragnęła zostać pisarką – podobnie jak całe pokolenia innych twórców. Na zawsze Manderley to zaskakujący i czuły portret artystki stworzony przez drugą artystkę, udowadniający, że życie prywatne autorki Rebeki było równie tajemnicze i pełne dramatyzmu jak tworzona przez nią fikcja.
De Rosnay barwnie odtwarza dzieciństwo du Maurier, okres jej nastoletniego buntu i lata pisarskiego rozwoju, a następnie skupia się na zawiłościach jej życia uczuciowego, nieskończonej pasji do malowniczej Kornwalii oraz niepozbawionej goryczy i żalu starości. Z kart tej wysmakowanej literacko biografii wyłania się obraz intrygującej, pełnej sprzeczności i poczucia dumy kobiety, która stała się niezwykle popularną i za późno docenioną przez krytykę pisarką.
Omar El Akkad
Któregoś dnia okaże się, że wszyscy od zawsze byli przeciwko
tłum. Agata Ostrowska
Wydawnictwo Obroty
premiera: 8.04.2026
25 października 2023 roku, po zaledwie trzech tygodniach bombardowania Gazy, Omar El Akkad opublikował na Twitterze wpis: „Któregoś dnia, gdy będzie już bezpiecznie, gdy nazywanie rzeczy po imieniu nie będzie miało przykrych konsekwencji, kiedy będzie już za późno, by kogokolwiek pociągnąć do odpowiedzialności, okaże się, że wszyscy od zawsze byli przeciwko”. Ten tweet został wyświetlony przez użytkowników 10 milionów razy.
W wieku 16 lat El Akkad wyemigrował z rodziną do Kanady, żywiąc wiarę, że Zachód obiecuje prawdziwą wolność. Myślał, że to miejsce sprawiedliwości dla wszystkich. Jednak w ciągu ostatnich dwudziestu lat, relacjonując „wojnę z terroryzmem”, zmiany klimatyczne, protesty Black Lives Matter i wiele innych doniosłych wydarzeń, a przede wszystkim obserwując niepowstrzymaną rzeź w Gazie, El Akkad doszedł do wniosku, że wiele z tego, co Zachód obiecuje, jest kłamstwem, że zawsze będą istniały całe rzesze tych, których Zachód nie widzi i nie traktuje jak „ludzi”, że Arabowie, muzułmanie, imigranci i różne inne grupy nigdy nie zaznają zachodnich wolności i przywileju.
Któregoś dnia okaże się, że wszyscy od zawsze byli przeciwko to zapis tego bolesnego dojścia do prawdy, zapis moralnych zmagań z tym, co znaczy – gdy jest się obywatelem USA i zarazem ojcem – próbować odnaleźć poczucie sensu i nadziei w czasie rzezi, to wreszcie książka-oskarżenie i pisany z bólem serca list o rozstaniu z Zachodem.
Stephen Greenblatt
Shakespeare. Stwarzanie świata
tłum. Barbara Kopeć-Umiastowska
Wydawnictwo Znak Literanova
premiera: 22.04.2026
Jak młody człowiek – z prowincjonalnego Stratfordu, bez studiów i wpływowych patronów – zawładnął zbiorową wyobraźnią i dokonał najważniejszego stworzenia świata w historii literatury?
Skąd Shakespeare czerpał wiedzę o człowieku, dzięki której nadał głos pragnieniom i lękom całej epoki?
Czy jego relacja z hrabią Southampton wykraczała poza ramy zwykłej przyjaźni?
Dlaczego w jego komediach triumfują kochankowie, a na małżeństwa często pada cień zdrady i tragedii?
Stephen Greenblatt, finalista Nagrody Pulitzera i jeden z najwybitniejszych współczesnych krytyków i teoretyków literatury, w mistrzowski sposób wydobywa z mroków historii rozproszone informacje, które przez wieki uważano za nieuchwytne. Zabiera nas w podróż śladami człowieka, który rzucił wyzwanie konwenansom i własnym ograniczeniom.
Poczuj rytm politycznych intryg na dworze Elżbiety I i tętniących życiem londyńskich teatrów, w których uprawianie sztuki było równie ryzykowne co gry polityczne.
Shakespeare. Stwarzanie świata to literackie śledztwo najwyższej próby. To opowieść o tym, jak romanse, religijne prześladowania i osobiste tragedie przenikały do takich dramatów jak Hamlet, Makbet i Król Lear.
Ta biografia to kompletny portret geniusza i burzliwej epoki, która go ukształtowała.
Karen Hao
Imperium sztucznej inteligencji. Sny i koszmary w OpenAI Sama Altmana
tłum. Piotr Grzegorzewski
Wydawnictwo Szczeliny
premiera: 22.04.2026
Kiedy dziennikarka technologiczna Karen Hao przekraczała próg siedziby OpenAI w 2019 roku, była przekonana, że trafia do świata „good guys” – ludzi, którzy w imię dobra publicznego budują organizację non-profit mającą uczynić sztuczną inteligencję bezpieczniejszą dla wszystkich. Sam Altman mówił o etyce, odpowiedzialności i konieczności stawiania tamy siłom wolnego rynku. Brzmiało to jak manifest nowej epoki. Karen wierzyła w każde słowo. Jak bardzo się myliła.
Wystarczyło kilka spotkań i rozmów z pracownikami firmy, by przedstawiona przez Altmana idealna wizja zaczęła pękać. A kiedy na łamach „MIT Technology Review” ukazał się pierwszy krytyczny tekst Hao, sen o transparentnej organizacji zamienił się w koszmar: Altman osobiście zakazał jej kontaktów z kimkolwiek z OpenAI. Drzwi do rozwijającego się imperium zatrzasnęły się przed nią z hukiem.
Od tej chwili Hao działała samotnie i właśnie wtedy jej dziennikarskie śledztwo nabrało tempa. Dzięki pieczołowicie budowanym relacjom z osobami z najbliższego otoczenia Altmana Hao odsłania kulisy sukcesu ChatGPT: niewidzialną pracę tysięcy nisko opłacanych ludzi z Globalnego Południa, niepohamowany głód mocy obliczeniowej, pożerające środowisko centra danych i gigantyczne zbiory danych gromadzone bez refleksji nad ich kosztami.
Ta książka to nie tylko dramatyczna historia wzlotów i upadków Sama Altmana. To porywający, bezkompromisowy reportaż, który odsłania ciemną stronę OpenAI – projektu, który w wizji Altmana miał być dla ludzkości zbawieniem, a coraz wyraźniej staje się jej koszmarem.
Phoebe Hoban
Basquiat. Życie i dziedzictwo legendy sztuki
tłum. Ewa Hornowska
Dom Wydawniczy Rebis
premiera: 7.04.2026
W ciągu niespełna dziesięciu lat Jean-Michel Basquiat przeszedł drogę od nastoletniego twórcy graffiti do międzynarodowej gwiazdy sztuki. Błyskawiczne zdobycie sławy zbiegło się z bulwersującym przepychem artystycznego boomu lat 80. Artysta, który stał się nieodłącznym elementem sceny miejskiej, wybuchowej mieszanki muzyki, mody, sztuki i narkotyków, szybko związał się z kilkoma jej najsłynniejszymi osobistościami, m.in. Keithem Haringiem, Andym Warholem i Madonną.
Basquiat urzeczywistnił cyniczny aforyzm: „Umrzyj młodo i zostaw po sobie piękne zwłoki”. Zrobił jednak coś jeszcze: zostawił po sobie piękne dzieła. Z każdym mijającym rokiem niezwykła energia, przenikliwość i niewątpliwa oryginalność jego prac nabierają mocy.
W świecie, w którym ruch Black Lives Matter i bezwzględna potrzeba różnorodności należą do sił napędowych, sukces na arenie białej sztuki lat 80. i późniejszy rozgłos uczyniły z Basquiata wzór do naśladowania dla kolejnych pokoleń artystów.
Basquiat. Życie i dziedzictwo legendy sztuki, niezrównana biografia młodego malarza, to nie tylko sugestywny portret artysty, ale i jego czasów: od wzlotu i upadku ruchu graffiti przez scenę artystyczną East Village aż po marszandów i wymykające się spod kontroli domy aukcyjne.
Lisa Kaltenegger
Nowe Ziemie. Poszukiwanie życia w kosmosie
tłum. Tomasz Lanczewski
Wydawnictwo Helion
premiera: 7.04.2026
Czy jesteśmy sami we Wszechświecie? A jeśli nie i istnieje życie poza Ziemią – jak właściwie wyglądałoby to miejsce?
W książce Nowe ZiemieLisa Kaltenegger, zaliczana do grona najwybitniejszych astrobiologów świata, zabiera czytelników w fascynującą podróż po planetach krążących wokół innych gwiazd – światach, które mogą przypominać młodą Ziemię, tę sprzed wielkich wymierań albo taką, jakiej nigdy nie było. Autorka pokazuje, jak współczesna nauka krok po kroku uczy się rozpoznawać ślady życia w atmosferach planet, w chemicznych sygnałach i w subtelnych zaburzeniach światła gwiazd.
To opowieść o granicach wiedzy i o tym, jak je przesuwamy. O teleskopach nowej generacji, biosygnaturach, ekostrefach i o tym, dlaczego znalezienie życia – nawet w jego najprostszej formie – byłoby jednym z największych przełomów w historii ludzkości. To również rzecz o pokorze: o tym, jak łatwo się pomylić i jak ostrożnie trzeba interpretować kosmiczne dane.
Nowe Ziemie łączą rzetelną naukę z wyobraźnią i filozoficzną refleksją. Choć to książka o poszukiwaniu życia poza Ziemią, jednocześnie uczy nas lepiej rozumieć własną planetę – jej historię, kruchość i wyjątkowość. Propozycja dla ciekawych Wszechświata, ale także sensu naszego w nim miejsca.
Jedna z najciekawszych książek o poszukiwaniu życia poza Ziemią – łącząca precyzję nauki z kosmiczną wyobraźnią.
Krzysztof Katkowski
Radykalna. Wszystkie sprzeczności Jadwigi Staniszkis
Wydawnictwo Otwarte
premiera: 8.04.2026
Jadwiga Staniszkis potrafiła jednym zdaniem przewrócić do góry nogami nie tylko postrzeganie systemów politycznych, ale i zburzyć spokój rozmówcy. Jej analizy były ostrzejsze niż niejedna rewolucja, a życie prywatne bardziej skomplikowane niż transformacja ustrojowa, którą opisywała.
Ta biografia pokazuje Staniszkis w pełnym spektrum: od buntowniczki Marca ’68 po ikonę socjologii, od kobiety o genialnym umyśle po osobę, która – jak twierdziło wielu jej bliskich – „czasem widziała zbyt wiele” i zawsze mówiła o tym głośno.
Autor prowadzi nas przez naukowe idee Staniszkis, jej medialne starcia, skomplikowane relacje i przyjaźnie – w szczególności tę z Jarosławem Kaczyńskim. Rozmawia z Piotrem Glińskim, Mateuszem Morawieckim, Leszkiem Balcerowiczem, Ryszardem Bugajem czy Aleksandrą Jasińską-Kanią i tworzy portret osoby, której nie da się zaszufladkować. Kobiety, która zamiast uprawomocniać stabilizację, wolała stabilnie… destabilizować.
To książka dla tych, którzy lubią umysły ostre, biografie nieoczywiste i bohaterki wymykające się schematom.
Staniszkis była pierwszą w Polsce badaczką, która udowodniła, że socjologia bywa sportem ekstremalnym.
Alicja Kobza
Graficzki. Nieopowiedziane historie polskich projektantek grafiki użytkowej 1945–1989
Wydawnictwo Karakter
premiera: 10.04.2026
Projektowały plakaty, okładki książek i płyt winylowych, znaki graficzne, opakowania oraz materiały reklamowe. Okres ich najintensywniejszej aktywności zawodowej przypadł na czasy PRL-u. Dobrze wykształcone, utalentowane, pracowite. Dlaczego ich nazwiska nie zapisały się w historii polskiej grafiki użytkowej?
Alicja Kobza przez wiele lat gromadziła materiały archiwalne i rekonstruowała losy projektantek. Rozmawiała z bohaterkami książki, ich współpracownikami i rodzinami. Przyglądała się dorobkowi, próbując zrozumieć powody, dla których ich twórczość była dotąd pomijana lub lekceważona, i dlaczego mówiąc o historii polskiej grafiki, umiemy wymienić wyłącznie nazwiska ich kolegów po fachu, partnerów i mężów. W książce opowiada o dwudziestu siedmiu twórczyniach i przedstawia autorski wybór ich projektów. Przybliża realia ich pracy, dylematy, przed którymi stawały, trudności, z którymi musiały się mierzyć. Pokazuje, jak kształtował się ich styl i co wniosły do świata grafiki.
Ta smakowita wizualnie, a zarazem pionierska merytorycznie praca przywraca nam wymazaną część naszej historii – historii PRL-u, historii grafiki użytkowej, herstorii.
Jarosław Kocemba, Mariusz Majewski
Kongijskie piekło. Polak w afrykańskim więzieniu. Historia prawdziwa
Wydawnictwo Harde
premiera: 22.04.2026
Wyprawa polskiego podróżnika Mariusza Majewskiego do Demokratycznej Republiki Konga nagle zmieniła się w koszmar. Zatrzymany bez powodu przez kongijskich żołnierzy został aresztowany, a następnie trafił do więzienia Makala, jednego z najcięższych zakładów penitencjarnych w całej Afryce. Brak wody, głód, choroby, bezprawie, brutalna przemoc i śmierć były tam codziennością.
Bezpodstawnie oskarżony o szpiegostwo i sabotaż oczekiwał na wyrok, którym mogła być kara śmierci. Uwolniony dzięki zabiegom dyplomatycznym i nagłośnieniu sprawy przez media wrócił do kraju, ale więzienne przeżycia okazały się tak ciężkie, że dopiero półtora roku później był w stanie się nimi podzielić. Swoją historię opowiedział dziennikarzowi Jarosławowi Kocembie, co pozwoliło odtworzyć zapis tamtych dramatycznych wydarzeń.
Ewa Koza
Dobrze wychowani. Jak wytresowano milenialsów
Wydawnictwo Mando
premiera: 29.04.2026
„Starszym należy się szacunek”.
„Dzieci i ryby głosu nie mają”.
„Jak się nie uspokoisz, to pani cię zabierze”.
„Nie płacz, bo to denerwuje tatę”.
Te zdania przez lata uchodziły za niewinne zasady wychowawcze. Oznaczały dyscyplinę, porządek. W rzeczywistości były narzędziem uciszania emocji i odbierania głosu całym pokoleniom.
W swojej poruszającej książce Ewa Koza oddaje głos tym, którym odebrano go najwcześniej. Jej rozmówcy odsłaniają to, co przez lata skrywała fasada beztroskiego dzieciństwa i mitycznej rodzinnej sielanki. Za nią kryją się: strach, samotność, emocjonalne zaniedbanie i przemoc – często ubrana w słowo „szacunek”.
Osiem wstrząsających historii. Osiem mrocznych dróg dorastania. Bicie kablem, ręką, słowem. Upokorzenia pod szkolną tablicą, gdzie wstyd staje się publicznym spektaklem. Parentyfikacja, kiedy dziecko musi stać się dorosłym, zanim zdąży być dzieckiem.
Zamykająca książkę rozmowa z psychotraumatolożką Mają Pisarek pomaga zrozumieć, jak doświadczenia z dzieciństwa rezonują w naszym dzisiejszym życiu. Ich skutkami są brak umiejętności stawiania granic, strach przed bliskością czy trudności z budowaniem zdrowych relacji.
Jak przerwać łańcuch międzypokoleniowej przemocy?
Tomasz Kozłowski
Szafran, mastyks i figa. Greckimi drogami
Wydawnictwo Powergraph
premiera: 24.04.2026
Plaże na Krecie, nurkowanie na Zakintos, zachody słońca na Santorini – to znają wszyscy. Omiń tłumy turystów i daj się porwać fascynującej Grecji, innej niż ta z przewodników.
Szafran, mastyks i figa to pełne pasji zmysłowe opowieści o zielonych wzgórzach i błękitnych zatokach, o winnicach, życiodajnych owocach i groźnych truciznach. Odwiedź z nami pachnące łąki, ateńskie targowiska, przyjrzyj się zbierającym żywicę Eubejczykom, wsłuchaj w gąsienice jedwabników żerujące w Tracji i weź udział w zbiorze oliwek w starym kreteńskim gaju. Zanurz się w świat antycznych mitów, zrozum bogate dziedzictwo regionu i poczuj smak śródziemnomorskiej kuchni.
Jacob Kushner
Biały terror. Neonaziści w Niemczech
tłum. Mariusz Gądek
Wydawnictwo Czarne
premiera: 15.04.2026
Połączyły ich miłość i nazistowskie poglądy. Troje młodych prawicowych ekstremistów z Jeny całymi latami organizowało zamachy bombowe i rabowało banki. Zamordowali dziesięciu imigrantów i przeprowadzili trzydzieści dwie nieudane próby zabójstwa. Znakomity dziennikarz śledczy Jacob Kushner pyta: jak to możliwe, że tak długo pozostawali nieuchwytni?
Okazuje się, że początkowo policjanci nie brali nawet pod uwagę, że terroryści mogą być białymi Niemcami. Szukali sprawców wśród Romów, Kurdów, Turków, uważali, że ofiary były związane ze światem przestępczym. Gdy wreszcie zajęto się rozpracowywaniem środowisk skrajnej prawicy, tajni informatorzy służb finansowali działalność terrorystyczną z przekazywanych im publicznych pieniędzy. Nikt nigdy nie odpowiedział za błędy w tym śledztwie.
To nie jest historia o banalności zła – tylko o banalnej niekompetencji niemieckiego państwa, które przymknęło oczy na własną historię i okazało się nie tyle bezbronne wobec neonazizmu, ile zwyczajnie słabe.
Susanne Lieder
Agatha Christie. Narodziny królowej kryminału
tłum. Barbara Niedźwiecka
Wydawnictwo Marginesy
premiera: 8.04.2026
Zanim Agatha Christie stała się królową kryminału, była młodą kobietą, która wierzyła w miłość silniejszą niż wszystko.
Gdy jako dwudziestolatka poznaje charyzmatycznego Archiego, ma wrażenie, że jej życie układa się jak w powieści, której bohaterowie żyją długo i szczęśliwie. Lata później, w przełomowym roku 1926, to pozornie idealne małżeństwo rozpada się na jej oczach, a Agatha musi zmierzyć się jednocześnie z bolesną stratą ukochanej matki, samodzielnym macierzyństwem i niepewną przyszłością. To właśnie wtedy – dzięki samotnym podróżom, zbieraniu materiałów do powieści i gorączkowej pracy – zaczyna na nowo składać swoje życie.
To poruszający portret kobiety romantycznej, a zarazem zaskakująco niezłomnej – pisarki, która z osobistych kryzysów potrafiła wydobyć siłę do działania i stworzyć fundament pod przyszłą legendę. Bo zanim Agatha Christie podbiła świat swoimi zagadkami, sama musiała zmierzyć się z największą z nich: jak zacząć od nowa, gdy wszystko się kończy.
Alice Lugen
Imperium gniewu. Paradoksy putinowskiej Rosji
Wydawnictwo Czarne
premiera: 15.04.2026
By wyjaśnić działanie mechanizmów rządzących współczesną Rosją, Alice Lugen przytacza historie tak absurdalne, że kojarzą się ze Związkiem Radzieckim opisywanym przez Bułhakowa. Prezydenta Putina tak frapuje los żurawi białych, że udaje się do ich rezerwatu, by jako „żuraw alfa” uczyć młode osobniki latać. Komitet Narodowy +60, powołany z okazji jego sześćdziesiątych urodzin, zwraca się do patriarchy Cyryla z prośbą o przyśpieszoną kanonizację Władimira Władimirowicza. Na głębokiej prowincji chłopak wspina się na drzewo, by skorzystać z internetu – inaczej nie może uczestniczyć w zdalnych wykładach. Według oficjalnych informacji zasięg jest. Tyle że osiem metrów nad ziemią.
Imperium gniewu nie jest jednak książką zabawną. Dzisiejsza Rosja to kraj przemocy, nadzoru i bezprawia. Obywatelom radzi się, by próby korupcji zgłaszali na specjalną infolinię Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Zarazem wszyscy wiedzą, że łapówkarski rekord kraju padł w Komitecie Śledczym Federacji Rosyjskiej, prowadzącym dochodzenia w sprawach karnych. Dzieciom w przedszkolach daje się do zabawy makietę zrujnowanego ukraińskiego miasta. Z opozycją i niezależnymi mediami walczy się, tworząc wciąż zaostrzane przepisy o „zagranicznych agentach”, które niepokojąco przypominają stalinowskie dekrety o „wrogach ludu”.
Procesy, które sprawiły, że Federacja Rosyjska przekształciła się w patologiczny system, mają korzenie zarówno w czasach radzieckich, jak i carskich. Alice Lugen pokazuje, że powrót do starych metod represji doprowadził do powstania zupełnie nowego tworu – Rosji, którą trudno nawet porównać do znanych nam totalitaryzmów.
Ewa Majewska
Czułe oczy Lewiatana. Archiwa akcji „Hiacynt”, biopolityka i queerowy słaby opór
Wydawnictwo Książka i Prasa
premiera: 20.04.2026
„Siłą książki Ewy Majewskiej jest, jak we wszystkich jej pracach, niezwykła erudycja filozoficzna, umiejętność osadzenia badanych zjawisk w doskonale przemyślanym, pogłębionym kontekście filozofii społecznej i politycznej. Jest to, co należy mocno podkreślić, filozofia żywa myśl pracująca w ścisłym związku z badaną rzeczywistością społeczną, przekuta w praktykę także za sprawą doświadczeń Autorki, jej własnej aktywności nie tylko naukowej, lecz także społecznej”.
dr hab. Piotr Laskowski, prof. UW, współredaktor tomu Cała siła, jaką czerpię na życie. Świadectwa, relacje, pamiętniki osób LGBTQ+ w Polsce
Paulina Malinowska-Kowalczyk
Życie na medal
Wydawnictwo Pascal
premiera: 8.04.2026
Paralimpijki odsłaniają swój świat w uważnych i czułych rozmowach z Pauliną Malinowską Kowalczyk.
Co je załamuje? Co uskrzydla? Co jest największą przeszkodą? A co wsparciem?
Poznaj ich historie. Niezwykłe i zwyczajne. Takie, które mogą się zdarzyć każdemu. Niech będą inspiracją, by się nie poddawać i walczyć o siebie, nawet gdy niemal wszystko wydaje się już stracone.
Piotr Marecki
Barański. Rozmowa-rzeka
Wydawnictwo Ha!art
premiera: 20.04.2026
Andrzej Barański tworzy kino o niekonwencjonalnej dramaturgii. Reżyser programowo unika sensacyjnych wątków i zaskakującej intrygi. Kładzie nacisk na to, co dzieje się między zdarzeniami, i z pietyzmem traktuje każdy szczegół. Jak sam mówi, jego filmy należy mierzyć w centymetrach, nie metrach. Barański najczęściej opowiada historie prostych ludzi, fascynują go prowincja i codzienność oraz mikrokosmosy niewielkich społeczności.
„O sukcesie nigdy nie marzyłem i nie marzę. Zawsze, od samego początku, interesowało mnie tylko tworzenie filmów o doskonale mi znanych małych miasteczkach i ludziach stamtąd. A o sukcesie myślałem tylko tyle, żeby pomógł mi zrobić następny mój film. Z klęskami jakoś daję sobie radę. Kiedy dzisiaj myślę o moim niedoszłym udziale filmu Księstwo na Festiwalu w Gdyni, nawet dostrzegłem w tym wszystkim jakieś piękno. Mój pierwszy film, debiut Wolne chwile, też nie znalazł się w konkursie. Teraz razem z filmem Księstwo, tworzą idealną ramę dla całej mojej twórczości, ramę zbudowaną z dwóch zdyskwalifikowanych filmów: pierwszego i ostatniego. Czy jest coś piękniejszego niż taka idealna symetria?”
Patrick McGee
Apple w Chinach. Jak najwspanialsza firma na świecie dała się złapać w chińską pułapkę
tłum. Marek Rostocki
Wydawnictwo Prześwity
premiera: 24.04.2026
Według „New York Timesa” i „Foreign Affairs” to jedna z najważniejszych książek 2025 roku. Odsłania kulisy niepokojącej transformacji Apple – od buntowniczego giganta technologicznego do firmy uzależnionej od chińskiego reżimu.
Po nieudanych próbach rozwinięcia produkcji na trzech kontynentach Apple uległo pokusie taniej, masowej siły roboczej w Chinach. W krótkim czasie sprowadzono zza Pacyfiku tysiące inżynierów, przeszkolono miliony pracowników i zainwestowano setki miliardów dolarów w stworzenie najbardziej zaawansowanego łańcucha dostaw na świecie. Efekt? Ikoniczne produkty XXI wieku wytwarzane na niespotykaną skalę i z rekordowym zyskiem. Tak Apple pomogło zbudować nowoczesny przemysł elektroniczny w Chinach, oddając w ręce Pekinu technologiczną potęgę, którą reżim może wykorzystać jako narzędzie wpływu.
Patrick McGee napisał książkę w oparciu o ponad dwieście wywiadów z byłymi menedżerami i inżynierami, wzbogaconą o niepublikowane rozmowy ze Steve’em Jobsem, poufne e-maile i wewnętrzne dokumenty dotyczące zagrożeń ze strony chińskiej konkurencji. Przedstawia w niej ludzi, którzy kształtowali historię Apple.
To opowieść o tym, jak firma, która inspirowała świat do „myślenia inaczej”(Think Different), zaczęła podporządkowywać się reżimowi coraz śmielej decydującemu o jej przyszłości.
Karolina Olejak
Nienawidzę ich! To Polacy mówią na terapiach. Reportaż z podzielonego kraju
Wydawnictwo Prześwity
premiera: 17.04.2026
„Gdy widziałam ten głupkowaty uśmieszek, to rzygać mi się chciało. Wstyd, że ktoś taki będzie naszym prezydentem”.
„Nagle mama wybucha: – Wszędzie te Ukrainki. Pewnie chłopa szukają. Byłam w szoku. Matka jest dyrektorką szkoły. Chodziła na marsze KOD-u. Za Tuska dałaby sobie rękę pokroić, a tu nagle taki szowinistyczny komentarz”.
Znasz to uczucie, gdy bliska ci osoba opowiada o swoim wyborze politycznym, a ty nie jesteś w stanie pojąć, jak to możliwe? Nie chodzi o zwykłe zdziwienie, ale złość, która nieoczekiwanie przeradza się w tobie w agresję. Masz ochotę wykrzyczeć, że wszystko, co mówi, to bzdury. Może nawet to robisz.
Nienawiść rodzi się w zderzeniu z tym, czym nie chcesz lub nie możesz być. Według C.G. Junga każdy z nas nosi w sobie cień. Oznacza to, że mamy cechy, pragnienia i emocje, które są dla nas nieakceptowalne. Tłumimy je i wypieramy, bo nie chcemy, by były częścią nas, lub są nieakceptowalne w naszej społeczności. Cień dochodzi do głosu, gdy pojawia się zazdrość lub strach. To on utrwala nasz światopogląd i sprawia, że emocje wobec opozycyjnych partii są tak silne. Autorka dotarła do tych, którzy na terapiach opowiadają, jak cień rządzi ich politycznymi emocjami, rujnuje życie rodzinne, samoocenę i szanse na karierę. To on sprawia, że coraz częściej zamiast osoby o innych poglądach widzimy wroga.
W 2025 roku doszliśmy do przełomowego momentu, gdy o naszych wyborach politycznych nie decydują nasza zamożność, miejsce zamieszkania czy wykształcenie. Wyścig o fotel prezydencki nie był zderzeniem dwóch wizji Polski. Podział na Polskę liberalną solidarną, proeuropejską, antyeuropejską nie ma dziś znaczenia. To, co ustawia dziś debatę publiczną, to przemysł nienawiści. Zwycięstwo w tej bitwie mierzone jest w skali obrzydzenia przeciwnika. A tym przeciwnikiem bywa rodzic, mąż, sąsiad lub kolega z pracy.
Po lekturze każdy z nas będzie musiał spojrzeć w głąb siebie i odpowiedzieć na kilka niewygodnych pytań.
Daniel Petryczkiewicz
Mała historia znikania. Opowieść o Rzece
Wydawnictwo Krytyki Politycznej
premiera: 22.04.2026
Mała historia znikania. Opowieść o Rzece to literacka wędrówka wzdłuż wysychającej rzeki i jednocześnie w głąb pamięci, krajobrazu oraz relacji człowieka z przyrodą.
Daniel Petryczkiewicz przez kilka lat towarzyszy Małej – niepozornej podwarszawskiej rzece – obserwując jej stopniowe zanikanie: osuszanie doliny, regulacje, grodzenia i dewastację. Idąc jej korytem, także wtedy, gdy nie ma w nim już wody, opowiada historię miejsca, ludzi, zwierząt i roślin, ale przede wszystkim stawia pytanie o to, czym/kim jest rzeka – i czy może przestać istnieć. Być może źródłem prawdziwej nadziei jest świadome doświadczanie nieuniknionej straty?
To książka na styku reportażu, eseju filozoficznego i osobistego dziennika drogi. Historia o wodzie jako żywej istocie, o przemocy przestarzałego prawa i infrastruktury, o pamięci krajobrazu i o potrzebie nowej opowieści – takiej, która pozwoli nam myśleć i czuć razem z rzeką, zamiast z nią walczyć.
To także manifest czułej uwagi, solidarności z całą naturą (od chruścików przez mokradła aż po gwiazdy) i sprzeciwu wobec świata, w którym to, co małe i kruche, znika bez świadków. Lektura, która płynie prosto do serca, budzi nadzieję i skłania do działania.
Tomasz Rożek
Władza, pieniądze, nauka. Jak chciwość, ideologia i szaleństwo wypaczyły badania naukowe
Wydawnictwo Nauka. To lubię
premiera: 22.04.2026
Dlaczego wielkie firmy fałszują badania?
Jak przez dekady podważano dowody na szkodliwość palenia?
W jaki sposób dopuszczono do kryzysu opioidowego?
Władza, pieniądze, nauka to reporterska analiza przypadków, w których interes finansowy, presja polityczna lub ideologia wypierały rzetelne dane naukowe. Autor przygląda się m.in. kulisom afery Dieselgate, strategiom przemysłu tytoniowego czy też mechanizmom, które doprowadziły do jednej z największych katastrof zdrowotnych w historii USA.
Książka pokazuje, jak łatwo manipulować opinią publiczną, gdy nauka staje się narzędziem w rękach silniejszych graczy. To lektura dla czytelników zainteresowanych współczesną historią, mechanizmami władzy i relacją między biznesem a nauką.
Książkę dopełniają sugestywne ilustracje Marcina Wierzchowskiego, które nie tylko wzbogacają narrację, ale także nadają jej wyrazisty, niepokojący klimat. Warstwa graficzna podkreśla wagę opisywanych wydarzeń i sprawia, że książka zyskuje dodatkową siłę oddziaływania.
Monika Sobień-Górska
Rok, w którym szukałam sensu i ukojenia. Między wiarą, terapią a biznesem
Wydawnictwo Znak Literanova
premiera: 22.04.2026
Przez rok poznawałam świat nowej duchowości, by sprawdzić, co naprawdę kryje się pod obietnicami poznania sensu, zyskania sprawczości i „zmiany życia”, które zalewają Instagram i nasze głowy. Siadałam w kręgach kobiet, brałam udział w szamańskich ceremoniach, ustawieniach hellingerowskich i kursach manifestacji. Rozmawiałam z duchowymi przewodnikami z internetu i z ludźmi, którzy im zaufali. Widziałam ulgę, ekstremalne emocje, poczucie wspólnoty, ale też manipulację udającą wsparcie i duchowość opakowaną jak towar.
To strefa cieni. Wejście do tego świata czasem naprawdę pomaga: daje język do opisu cierpienia i chwilowe ukojenie. Innym razem balansuje na granicy psychologii i magii albo bezceremonialnie ją przekracza. A po drugiej stronie zamiast odpowiedzialności pojawia się „energia”, realne problemy przykrywa zaś obietnica, że Wszechświat zdecyduje za nas.
Sprawdzałam to wszystko na własnej skórze. Przyglądałam się wierze w radykalne wybaczanie, w wysokie wibracje i działanie technik, które szybko i bezboleśnie mają naprawić nam życie. I zadawałam sobie pytanie: kto tak naprawdę zyskuje na sprzedaży nadziei.
To książka o głodzie sensu w świecie wypalenia i lęku.
O nadziei, która czasem ratuje, i o tej, na której się zarabia.
O duchowości, która nie zawsze jest niewinna, i o tym, że czasami naprawdę dzieje się magia.
Kamil Stępniak
Masz prawo. Jak zachować rozum i godność człowieka w Polsce
Wydawnictwo W.A.B.
premiera: 8.04.2026
Przewodnik z przymrużeniem oka po prawach człowieka w Polsce.
Czy o tak poważnych sprawach jak prawa człowieka można pisać nie całkiem poważnie? Jeszcze jak! Doktor prawa Kamil Stępniak, znany jako Konstytucjonalista, sprawia, że opowieść o godności człowieka, wolności osobistej czy odpowiedzialności karnej wciąga nas jak najlepszy serial.
Kamil Stępniak specjalizuje się w prawie konstytucyjnym i ochronie praw człowieka, czyli w dziedzinach, które we współczesnej Polsce funkcjonują gdzieś pomiędzy literaturą piękną a fantastyką. Poprzez swoją działalność na instagramowym profilu @konstytucjonalista stał się ekspertem od tłumaczenia rzeczy oczywistych w sposób skomplikowany oraz rzeczy skomplikowanych w sposób zrozumiały.
Jego książka Masz prawo. Jak zachować rozum i godność człowieka w Polsce jest pełna humoru, ironii i anegdot – ale przede wszystkim zapewnia solidną dawkę wiedzy, którą każdy powinien mieć. Bo prawa człowieka to nie martwy slogan, tylko nasze codzienne życie – obowiązują w pracy, w internecie, a nawet w sypialni i podczas wizyty teściów.
Małgorzata Szejnert, Dorota Karaś, Marek Sterlingow
Chłodnia, czyli grzejnia
Wydawnictwo Znak
premiera: 8.04.2026
Kiedy Mariusz Szczygieł przyniósł jej swój najlepszy tekst, nie uwierzyła, że napisał go sam. Magdalenie Grzebałkowskiej powiedziała, że jej reportaż nadaje się do tabloidu, a dzieło Jacka Hugo-Badera w całości posłała do kosza.
W stanie wojennym postanowiła: polecę do Ameryki, choćby sprzątać. Byle syn mógł żyć w wolnym kraju. W najgorszej chwili wsparł ją Ryszard Kapuściński. Wróciła, gdy w powietrzu czuć było odwilż. Związała się na lata z działem reportażu „Gazety Wyborczej”, a na zawsze z wioską Mięćmierz nad Wisłą. Urządzała tam legendarne Świętojanki – ich bywalcy do dziś wspominają spanie na strychu, rozmowy przy winie i szefową na luzie.
Dorota Karaś i Marek Sterlingow – reporterzy i autorzy cenionych biografii Anny Walentynowicz i Jerzego Urbana – przeprowadzili z Małgorzatą Szejnert głęboką i mądrą rozmowę, którą czyta się jak pełną przygód, zwrotów akcji i nieszablonowych bohaterów powieść.
Małgorzata Szejnert
Chwila przed podróżą. Reportaże z PRL
Wydawnictwo Znak
premiera: 8.04.2026
Teresa Lubomirska zakłada szpital położniczy, a Maria Łopatkowa liczy, że turnusy wczasowe połączą osierocone dzieci z parami pragnącymi adopcji.
Sławomir Fiutkowski wstaje o 3.50, żeby dojechać do pracy w narzędziowni Zakładów Mechanicznych „Ursus”.
Pan K., plastyk-rzemieślnik, ozdabia swą łódzką willę półtora tysiącem białych tralek i płaci za to wysoką cenę – w podatkach i szyderstwach.
Teksty, o których mówiła cała Polska.
Sprawy i tematy, o których trzeba pamiętać.
Chwila przed podróżą to pierwszy tak obszerny wybór tekstów jednej z najwybitniejszych polskich reporterek. Niezwykła kronika ludzkich losów układająca się w wielowymiarowy obraz Polski Ludowej. Lśni tutaj niezwykły talent Szejnert, imponuje jej wrażliwość społeczna, przekonanie o znaczeniu drobnych sytuacji i żywy kontakt z bohaterami.
Artur Troost
Utracony kompas. O europejskiej lewicy
Wydawnictwo Krytyki Politycznej
premiera: 29.04.2026
Przez dekady kierunek integracji europejskiej wydawał się wyznaczony przez precyzyjny, neoliberalny dogmatyzm: wspólny rynek, zacieranie granic i budowa technokratycznej potęgi. Dziś jednak ten metaforyczny kompas sprawia wrażenie nie tylko rozregulowanego, ale wręcz utraconego. W przestrzeni publicznej pojawiają się głosy o braku demokratycznej legitymacji Brukseli, czy uleganie lobbingowi korporacyjnego, ale jednocześnie usłyszeć można o postępie w zakresie praw pracowniczych, obronności czy ochrony klimatu.
Książka Artura Troosta to wnikliwa analiza skomplikowanej relacji między europejską lewicą a Unią Europejską. Autor szczegółowo opisuje ewolucję postaw progresywnych ugrupowań, przechodząc od historycznego udziału w budowie wspólnoty, przez obecne rozczarowanie jej neoliberalnym kursem, aż po wizje przyszłych reform. Publikacja służy jako przewodnik po różnych wizjach integracji, od umiarkowanych programów naprawczych po radykalne koncepcje Republiki Europejskiej.
Przemysław Wielgosz
Pogoda dla rewolucjonistów. Jak zmienić świat w czasie katastrofy
Wydawnictwo Karakter
premiera: 24.04.2026
Czy kataklizm to dobry czas na rewolucję? Przemysław Wielgosz opowiada o kilku przełomowych momentach w dziejach świata, gdy systemy społeczne osiągały granice swojej środowiskowej i politycznej wyporności. Towarzyszyły temu chaos i katastrofy, ale ostatecznie dochodziło do zasadniczych zmian. Zdaniem autora również dziś, kiedy globalny kapitalizm zderza się z granicami ekspansji, mamy na to pewną szansę – o ile zaczniemy łączyć kwestie środowiskowe ze społecznymi i dostrzeżemy ich wymiar polityczny.
Napisana z rozmachem i erudycją książka pozwala spojrzeć na dzisiejszy multikryzys z szerszej i mniej pesymistycznej perspektywy. Jak podkreśla autor: „O ile gniew natury może nas co najwyżej paraliżować, dowodząc naszej słabości i niemocy, o tyle gniew wywołany przez niesprawiedliwość społeczną może pomóc nam zmienić świat”.
W książce przeczytamy między innymi o tym, jak u schyłku średniowiecza katastrofa klimatyczna i epidemia stały się katalizatorami antyfeudalnej rewolucji w Europie, jak w XVII wieku w odpowiedzi na podobny zestaw klęsk chińscy chłopi zmusili cesarza do budowy nowożytnego państwa dobrobytu, jak angielscy luddyści walczyli z kapitałem kopalnym, a francuscy robotnicy w XIX wieku obronili swoje miejsca pracy dzięki odnawialnym źródłom energii. Zobaczymy z innej perspektywy wydarzenia, których byliśmy i jesteśmy świadkami: epidemię Covid 19, wojny w Ukrainie i Gazie, brutalistyczne działanie kapitału, spory o europejski Zielony Ład, tworzenie się globalnego apartheidu.
Jackie Wullschläger
Monet
tłum. Jakub Jedliński
Wydawnictwo Marginesy
premiera: 15.04.2026
Claude Monet – geniusz, który wizjonerskimi, impresjonistycznymi dziełami stworzył nowy język malarski. A przy tym hedonista o nieposkromionym apetycie na życie, bezwstydny naciągacz naprzykrzający się bogatym przyjaciołom i artysta trawiony nieustającymi wątpliwościami.
Jego na pozór spokojne pejzaże są zapisem burzliwych emocji i upartej walki z żywiołem: zacinającym wiatrem, wzburzonym morzem, przenikliwym mrozem zimowych poranków nad Sekwaną. Malował upływający czas: katedrę w Rouen o różnych porach dnia, skąpane w ciepłym świetle stogi siana, refleksy migoczące na stawie w Giverny. To właśnie w odosobnieniu własnego ogrodu stworzył prywatny pejzaż unieśmiertelniony w monumentalnych Nenufarach – cyklu, którym wytyczył drogę sztuce współczesnej.
Twórczość Moneta zmieniała się pod wpływem atmosfery, którą kreowały otaczające go kobiety: Camille Doncieux, pierwsza żona i niezrównana modelka, po której śmierci właściwie przestał malować postacie ludzkie, Alice Raingo, której niewzruszona obecność zapewniła mu stabilizację na długie lata, a w końcu Blanche Hoschedé – pasierbica i malarka, która poświęciła własne ambicje, by w ostatnich latach Moneta stać się jego najwierniejszą towarzyszką i strażniczką. Choć były mu niezbędne do funkcjonowania, a malarz zachłannie czerpał z ich hojnych serc i talentów, on sam nie zawsze oferował tyle samo w zamian.
Małgorzata Ziewecka
Sama. Opowieść o Annie Bilińskiej
Wydawnictwo MUZA
premiera: 8.04.2026
Pojawiła się w Salonie Paryskim w żałobnej sukni i w kuchennym fartuchu, jak w zbroi. Z paletą malarską i pędzlami w dłoniach. Bez kapelusza, z fryzurą w nieładzie. Ze spojrzeniem pozbawionym kokieterii, którego nie da się zapomnieć. W XIX wieku, gdy ambicje kobiet przerastały ich możliwości, Anna Bilińska osiągnęła tak wiele. A potem zadrwił z niej los.
Jaką tajemnicę skrywa autoportret, którym Anna Bilińska zdobyła sławę? Czy kiedykolwiek zobaczymy oryginał jej dziennika? Ile prawdy z niego wyrwano, nim został przepisany zielonym atramentem i wydany?
Stare obrazy mają swoje melodie. Zapisane ruchem pędzla partytury można czasem odczytać. Dlatego w opowieści biograficznej o Annie Bilińskiej prócz ocalałych zapisków i korespondencji znajdziemy reprodukcje dzieł pamiętających prawdę. Odkryjemy muzykę i naturę, którymi artystka ratowała się w trudnych momentach życia. Poznamy jej samotność, tę błogosławioną i przeklętą, destrukcyjną i sprawczą.
Inne artykuły
Program NON-FICTION 2026
Premiery #nonfiction MARZEC 2026
